IV CR 215/84

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN S. Dmowski (spraw.).Sędziowie SN: H. Ciepła, A. Wielgus.SentencjaSąd Najwyższy Izba Cywilna i Administracyjna po rozpoznaniu w dniu 28 maja 1984 r. sprawy z powództwa Andrzeja M. przeciwko Skarbowi Państwa Zakładowi Karnemu w S. o odszkodowanie na skutek rewizji obu stron od wyroku Sądu Wojewódzkiego w O. z dnia 27 grudnia 1983 r. sygn. akt I C 169/83oddala obie rewizje i znosi wzajemnie między stronami koszty postępowania rewizyjnego; zasądza od Skarbu Państwa na rzecz Zespołu Adwokackiego (...) w W. kwotę 2.600 zł tytułem opłaty za zastępstwo adwokata z urzędu.Uzasadnienie faktycznePowód Andrzej M. wnosił o zasądzenie na jego rzecz od pozwanego Skarbu Państwa - Zakładu Karnego w S. kwoty 220.000 zł tytułem zadośćuczynienia za krzywdę, jakiej doznał na skutek zachorowania na gruźlicę płuc w czasie odbywania kary pozbawienia wolności. Twierdził, że do zachorowania doszło na skutek przebywania w złych warunkach, a także na skutek wykonywania pracy w trudnych warunkach hali zecerskiej. Podnosił także, iż leczenie go podjęte zostało z opóźnieniem i było niewłaściwe.Pozwany Skarb Państwa wniósł o oddalenie powództwa, przecząc twierdzeniom pozwu co do przyczyn zachorowania powoda i sposobu leczenia.Sąd Wojewódzki w O. wyrokiem z dnia 27 grudnia 1983 r., uwzględnił powództwo częściowo, zasądzając od pozwanego na rzecz powoda kwotę 25.000 zł z 8% od dnia 24 maja 1982 r. W pozostałej części oddalił powództwo. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd Wojewódzki przyjął, że przeludnienie pozwanego zakładu w czasie odbywania tam przez powoda kary pozbawienia wolności było okresowo duże, co stwarzało znaczne ryzyko zachorowania na gruźlicę zwłaszcza w przypadku przebywania w celi z chorym na gruźlicę, że powód przebywał w celi z chorym na tę chorobę Jerzym G. do lutego 1981 r. i że w okolicznościach konkretnego wypadku, po wystąpieniu u powoda ostrych objawów chorobowych w kwietniu 1981 r., winien być on skierowany na badania radiologiczne, a kara twardego loża winna być w tym czasie zamieniona na inną, nie zagrażającą pogorszeniem się stanu zdrowia. Zaniedbania funkcjonariuszy pozwanego spowodowały, że gruźlicę wykryto u niego zbyt późno, bo dopiero w połowic czerwca 1981 r., gdy była ona już w fazie rozsiewu i rozpadu. Rozpoczęte w połowie czerwca 1981 r. leczenie trwało do 23 czerwca 1982 r. Zakończyło się całkowitym wyleczeniem. Biorąc pod uwagę poczynione przez siebie ustalenia, Sąd Wojewódzki uznał, iż zachodzą przesłanki z art. 417 k.c. do obciążenia pozwanego Skarbu Państwa skutkami zachorowania powoda na gruźlicę. Określając wysokość zadośćuczynienia na kwotę 25.000 zł powołał się na fakt całkowitego wyleczenia powoda, bez upośledzenia funkcji układu oddechowego.Wyrok powyższy zaskarżyły obie strony. Pozwany Skarb Państwa w części uwzględniającej powództwo (przyjmującej jego odpowiedzialność), zaś powód w części oddalającej jego żądanie zasądzenia kwoty 195.000 zł.Uzasadnienie prawneSąd najwyższy, oddalając obie rewizje, miał na uwadze, co następuje:Nieuzasadniony jest podniesiony w rewizji pozwanego Skarbu Państwa zarzut sprzeczności ustaleń z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego, mający polegać na wadliwym przyjęciu winy funkcjonariuszy służby zdrowia pozwanego w zakresie zaniedbań w wykryciu gruźlicy płuc, gdy z opinii biegłych wynika, że objawy chorobowe u powoda miał charakter nietypowy, a wykonane 3 miesiące wcześniej rtg płuc nie wykazało zmian chorobowych. Biegli lekarze w swojej opinii pisemnej podali zgodnie, że fachowy personel służby zdrowia winien wiedzieć o zwiększonym ryzyku zachorowania powoda na gruźlicę od lutego 1981 r., a manifestacja kliniczna tej choroby - w świetle dokumentacji lekarskiej - od kwietnia 1981 r. była oczywista. Stanowisko zajęte w opinii pisemnej biegła J. podtrzymała na rozprawie, dodając, że gdyby u powoda gruźlicę wykryto wcześniej, nie doszłoby do tak rozległego rozwoju. Podniosła też, że zastosowanie w kwietniu 1981 r. w stosunku do powoda kary twardego łoża mogło wpłynąć na szybszy rozwój choroby, tj. na przyspieszenie jej objawów. W świetle tych opinii o sprzeczności ustaleń faktycznych w zakresie wykrycia gruźlicy i podjęcia jej leczenia nie może być mowy.Brak jest też podstaw do kwestionowania poglądu biegłej, iż prześwietlenie z lutego 1981 r. powinno być powtórzone, chociażby z uwagi na ujawnienie faktu przebywania przez powoda w celi razem z chorym na gruźlicę G. W konsekwencji nie można kwestionować stanowiska Sądu Wojewódzkiego co do odpowiedzialności pozwanego Skarbu Państwa za szkodę, jaką poniósł powód na podstawie art. 417 k.c.Nieuzasadniony jest również zarzut powoda sprzeczności ustaleń z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego, mający polegać na wadliwym przyjęciu, iż kwota 25.000 zł stanowi wystarczające dla niego zadośćuczynienie. Pomijając zagadnienie, że kwestia wysokości zadośćuczynienia nie jest kwestią z zakresu ustaleń faktycznych, lecz problemem prawnym, należy dojść do wniosku, iż w okolicznościach konkretnego wypadku, gdy brak jest dostatecznych przesłanek do przyjęcia, że do zachorowania powoda doszło z winy funkcjonariuszy służby więziennej, kwota zasądzona przez Sąd Wojewódzki stanowi zadośćuczynienie stosowne w rozumieniu art. 445 k.c. W każdym razie nie może być uznana za rażąco niską.W gruncie rzeczy Skarb Państwa odpowiada jedynie za opóźnienie w wykryciu gruźlicy i opóźnienie w rozpoczęciu leczenia, co mogło wpłynąć na czas trwania leczenia. Skoro bowiem powód został wyleczony, to nie można mówić o negatywnym wpływie późnego wykrycia choroby na efekty leczenia. Tak samo nie można przyjąć, iż kara twardego łoża miała wpływ na zakres choroby, skoro biegła podała, iż ona mogła wpłynąć tylko na szybszy rozwój i przyspieszenie objawów, a zatem na przyspieszenie rozpoczęcia leczenia.Z przedstawionych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji wyroku (art. 387 k.p.c.).