III CZP 39/84

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN J. Ignatowicz.Sędziowie SN: S. Dmowski, A. Wielgus (spr.).SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Spółdzielni Mieszkaniowej Lokatorsko-Własnościowej w B. przeciwko D. N. o zapłatę po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym dnia 6 lipca 1984 r. zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Wojewódzki w B. postanowieniem z dnia 20 kwietnia 1984 r., sygn. akt (...), do rozstrzygnięcia w trybie art. 391 k.p.c.,"Czy członek spółdzielni mieszkaniowej z tytułu przydziału lokalu mieszkalnego takiego jak w spółdzielni budowlano-mieszkaniowej zobowiązany jest również ponieść część kosztów budowy będącej wynikiem nadpłat przez spółdzielnię, zaistniałych z tytułu wadliwych rozliczeń z inwestorem bezpośrednim (wykonawcą obiektu)?",podjął następującą uchwałę:W wypadku, gdy spółdzielnia mieszkaniowa, realizując odrębne zadanie, buduje domy dla określonej grupy członków, zwiększone koszty tej budowy spowodowane niegospodarnością obciążają członków należących do tej grupy.Uzasadnienie faktyczneSpółdzielnia Mieszkaniowa Lokatorsko-Własnościowa w B. zawarła umowę z Wojewódzką Spółdzielnią Mieszkaniową - Zakładem Projektowania i Usług Inwestycyjnych "I." o wykonanie czternastu domków jednorodzinnych na osiedlu B.Wykonawcą tego osiedla były Zakłady Remontowo-Budowlane Wojewódzkiej Spółdzielni Mieszkaniowej. Osiedle powyższe zostało wybudowane i przekazane Spółdzielni Mieszkaniowej wraz z rozliczeniem w 1981 r. według którego koszt budowy osiedla wyniósł 14.632.000 zł. Koszt budowy jednego domku, po potrąceniu umorzonych przez Bank nakładów poniesionych na budowę urządzeń uzbrojenia terenu wyniósł 956.300 zł.Jeden z tych domków w 1981 r. przydzielony został D. K. na zasadach prawa do lokalu takiego jak w spółdzielni budowlano-mieszkaniowej i został przez nią zasiedlony. D. N. wpłaciła tytułem wkładu budowlanego kwotę 906.302 zł i odmówiła zapłaty dalszej sumy 49.980 zł, podnosząc, że w 1976 r. kiedy rozpoczynano budowę domku jego koszt był niższy, a zwiększenie kosztów budowy obiektu nastąpiło na skutek nieterminowego jego wykonania i nieprawidłowego rozliczenia spółdzielni z inwestorem bezpośrednim.Kwota 49.980 zł była przedmiotem sporu pomiędzy Spółdzielnią Mieszkaniową a D. N. W toku procesu, pierwotne roszczenie zostało ograniczone do wysokości 20.622 zł.Z przeprowadzonego w toku procesu dowodu z opinii biegłego z zakresu budownictwa inż. W. L. wynika, że powodowa spółdzielnia dokonała nieprawidłowych rozliczeń z wykonawcą, co skutkowało zawyżenie kosztów inwestycji. Nie dokonano bowiem szczegółowej analizy kosztów robocizny, materiałów, pracy sprzętu i transportu. Ponadto szereg robót wykonano z przekroczeniem umownego terminu, przez co Spółdzielnia nie uzyskała dotacji budżetowej na wyrównanie różnicy cen pomiędzy cenami z 1976 r. a 1978 r. Sąd Rejonowy, opierając się na powyższej opinii biegłego, wyrokiem z dnia 1 grudnia 1983 r. oddalił powództwo do kwoty 20.622 zł, a umorzył postępowanie w zakresie ograniczonego żądania i zasądził od powódki na rzecz pozwanej kwotę 5.775 zł tytułem kosztów procesu. Wyrok ten w części oddalającej powództwo i orzekającej o kosztach procesu zaskarżyła rewizją powodowa Spółdzielnia. Sądowi Wojewódzkiemu przy rozpoznawaniu sprawy nasunęły się wątpliwości sformułowane w zagadnieniu prawnym przytoczonym w sentencji uchwały.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Członek spółdzielni budownictwa mieszkaniowego obowiązany jest wnieść wkład mieszkaniowy, który jest równowartością części kosztów budowy mieszkania, o które się ubiega (art. 144 § 3 ustawy o spółdzielniach i ich związkach z 1961 r.).Ułamek kosztów budowy obliczany jest według zasad określonych w aktach normatywnych dotyczących wysokości kredytów budowlanych, udzielonych spółdzielniom na budowę mieszkań oraz wysokość wkładów własnych członków spółdzielni budownictwa mieszkaniowego. Odmiennie kwestia ta jest uregulowana przy przydziale mieszkania własnościowego lub domu jednorodzinnego. W takim wypadku członek Spółdzielni winien wnieść wkład budowlany obejmujący pełne koszty budowy przydzielonego mieszkania lub domu jednorodzinnego (art. 148 § 1 ustawy sprzedaży).Pozwana otrzymała przydział domku jednorodzinnego na zasadach własnościowego prawa do lokalu. Po rozliczeniu budowy okazało się, że wniesiony przez nią wkład budowlany nie pokrywa w pełni kosztów budowy domku poniesionych przez pozwaną Spółdzielnię. Spółdzielnia Mieszkaniowo-Lokatorsko-Własnościowa w ramach swojej działalności budownictwa mieszkaniowego zrealizowała budowę osiedla czternastu domków jednorodzinnych dla nielicznej grupy swoich członków. Jeden z tych domków przypadł pozwanej na zasadach takich jak w spółdzielni budowlano-mieszkaniowej. Koszty wykonania tego odrębnego, nietypowego zadania inwestycyjnego, które w związku z przedłużającą się budową wzrosły i przekroczyły kwotę objętą wstępnym porozumieniem. Wzrost tych kosztów spowodowany został także wadliwą organizacją pracy i złym rozliczeniem inwestora z wykonawcą. Jednakże poniesione przez Spółdzielnię koszty dotyczą wyłącznie osiedla domków jednorodzinnych. W związku z tym wysokość wkładu budowlanego, jaki pozwana zobowiązana była wnieść do spółdzielni na pokrycie kosztów potrzebnych do wzniesienia domu jednorodzinnego, uzależniona była od całości kosztów wynikających z końcowego rozliczenia inwestycji. Wyliczenie kosztów budowy domku jednorodzinnego budowanego przez spółdzielnię nie może być dokonane według takich zasad jak się rozlicza inwestor z wykonawcą. Chodzi tu bowiem o rozliczenie, jakie następuje pomiędzy spółdzielnią a jej członkiem. Wprawdzie powodowa Spółdzielnia nie jest spółdzielnią budowlano-mieszkaniową, ale realizując odrębne zadanie tylko dla nielicznej grupy członków, a następnie przydzielając wybudowane w ramach tego zadania domki na zasadach własnościowego prawa do lokalu, winna obciążyć rzeczywistymi kosztami tej budowy członków należących do tej grupy, chociażby budowa prowadzona była nieprawidłowo i zwiększenie kosztów spowodowane zostało niegospodarnością. Spółdzielnia, ponosząc straty z powodu zwiększonych kosztów budowy domów jednorodzinnych, nie może ich wyrównać poprzez obciążenie nimi wszystkich członków, gdyż nie ma to racji społecznych i narusza interesy większości członków. Ogół członków nie może bowiem ponosić kosztów związanych z wykonaniem kilkunastu domków jednorodzinnych przeznaczonych dla nielicznej, uprzywilejowanej grupy członków.Powyższe względy uzasadniały udzielenie odpowiedzi, jak w sentencji uchwały.