III CZP 78/87

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN G. Bieniek. Sędziowie SN: S. Dmowski, Z. Marmaj (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa (...) Spółdzielni Mieszkaniowej w R. przeciwko Stanisławowi K., Julianowi K., Franciszkowi K., Marianowi B., Ryszardowi S. i Stanisławowi A. o zapłatę po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Wojewódzki w Rzeszowie postanowieniem z dnia 13 października 1987 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 391 k.p.c.:"Czy pozwany członek Spółdzielni Mieszkaniowej może kwestionować w procesie, w drodze zarzutu, ustalenie wysokości kosztów budowy przypadających od jego domku jednorodzinnego i dochodzonych od niego przez Spółdzielnię Mieszkaniową, jeżeli w części koszty te, spowodowane zostały zaniedbaniami powódki polegającymi na niewłaściwym rozliczeniu robót z wykonawcą, a ponadto, gdy koszty te obejmują należności za roboty nie wykonane?"podjął następującą uchwałę:Członek spółdzielni mieszkaniowej, który otrzymał przydział domu jednorodzinnego, nie może żądać obniżenia wysokości przypadających na niego kosztów budowy tego domu na tej podstawie, iż część tych kosztów została wywołana zaniedbaniami osób działających w imieniu spółdzielni. Uzasadnienie faktycznePrzytoczone w sentencji zagadnienie prawne zrodziło się na tle stanu faktycznego, który można streścić w sposób następujący:Powodowa Spółdzielnia Mieszkaniowa przydzieliła w 1988 r. członkom poszczególne segmenty w budynku szeregowym. Rozliczenie kosztów budowy nastąpiło w okresie późniejszym. Wykazało ono, że wniesione wkłady nie pokrywają kosztów wzniesienia domu i niezbędne jest ich uzupełnienie. Zainteresowani dokonali uzupełnienia wkładów, jednakże nie w wysokości wynikającej z rozliczenia. Członkowie, którym takie segmenty zostały przydzielone, kwestionowali dopłatę w wysokości 168.934 zł, podnosząc, że dopłata taka nie jest zasadna, gdyż wynika ze złej gospodarki spółdzielni, co nie powinno obciążać członków uzyskujących domy. Sąd Rejonowy uwzględnił żądanie spółdzielni w powyższym zakresie, a Sąd Wojewódzki w związku z rewizją pozwanych przedstawił w trybie art. 391 k.p.c. przytoczone zagadnienie prawne.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy udzielając odpowiedzi kierował się następującymi przesłankami: Stosownie do dyspozycji § 11 Statutu Spółdzielni Mieszkaniowej obowiązującego w dacie dokonania przydziału, jak też postanowienia statutu obecnie obowiązującego oraz art. 208 prawa spółdzielczego, członek spółdzielni mieszkaniowej obowiązany jest m.in. uczestniczyć w pokrywaniu kosztów budowy domu. Członkowie uzyskujący własnościowe prawo do lokalu lub własność domu obowiązani są pokryć całość kosztów budowy, wpłacając wkład budowlany jednorazowo lub ratalnie. Stosownie do § 14 Statutu Spółdzielni wkładem budowlanym jest kwota wzniesiona przez członka do spółdzielni na pokrycie całości kosztów budowy przypadających na jego lokal (budynek). Przed przystąpieniem do budowy domów szeregowych Rada Nadzorcza określiła zasady rozliczenia kosztów tej budowy w ten sposób, że koszty obciążają tych członków, którzy uzyskają przydział domów, a nie ogół członków spółdzielni. Stosownie do tego powodowa Spółdzielnia obciążyła pozwanych całością kosztów realizacji inwestycji określonej jako osiedle B. IV (zespół szeregowy S-5).Obciążenie pozwanych całością kosztów budowy domów jest zgodne z dyspozycją art. 208 prawa spółdzielczego (uprzednio art. 139 ustawy o spółdzielniach i ich związkach). Według tego przepisu członkowie spółdzielni mieszkaniowej obowiązani są uczestniczyć w kosztach budowy, eksploatacji i utrzymania domów. Swoistość stosunku między członkiem spółdzielni a spółdzielnią polega m.in. na tym, że członek takiej spółdzielni uczestniczy w pokrywaniu wszelkich kosztów budowy i otrzymania domów, a nie tylko kosztów uzasadnionych. Oznacza to, że członek taki obowiązany jest ponosić także wydatki, które w ostatecznym wyniku nie były uzasadnione. Członek spółdzielni może bowiem poprzez uczestnictwo w organach statutowych spółdzielni wpływać na jej gospodarkę, wyniki ekonomiczne itp., a ponadto musi ponosić konsekwencje ewentualnej niegospodarności tychże organów. Na swoistość stosunku łączącego członka ze spółdzielnią mieszkaniową w zakresie rozliczeń kosztów budowy domu wpływa to, że ewentualne zaniedbania organów spółdzielni w zakresie prowadzenia prawidłowej gospodarki są traktowane jako zaniedbania własne członka. Oznacza to, co już wielokrotnie podnosił Sąd Najwyższy, że za podstawę rozliczeń kosztów budowy domów w spółdzielniach mieszkaniowych przyjmuje się rzeczywiście poniesione przez spółdzielnię koszty budowy, choćby nawet te koszty z uwagi na niewłaściwą gospodarkę były wygórowane (patrz wyrok SN z dnia 16 października 1964 r., PUG 1966, z. 1; wyrok SN z dnia 17 marca 1969 r., OSNCP 1970, z. 4, poz. 70; wyrok z dnia 4 listopada 1973 r., Przegląd orzecznictwa SIB za 1973 r., poz. 24; wyrok z dnia 7 lutego 1975 r., Przegląd orzecznictwa SIB za 1975 r., poz. 22; uchwała SN z dnia 6 lipca 1984 r. III CZP 39/84 (nie publ.). W zakresie omawianych rozliczeń zatem nie ma zastosowania zasada ekwiwalentności świadczeń. O wysokości obciążeń przypadających na członka, który uzyskuje lokal (dom) nie decyduje wartość uzyskanego przez niego lokalu (wartość świadczenia spółdzielni), lecz wysokość poniesionych przez spółdzielnię wydatków. Oczywiście nie oznacza to, że wydatki poniesione wyłącznie na jeden lokal, np. z tytułu podniesienia jego standardu, obciążają koszt budowy pozostałych lokali.Z przytoczonych względów udzielono odpowiedzi jak w sentencji uchwały.