Rw 1179/82

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk H. Kmieciak. Sędziowie: płk E. Zawiłowski, ppłk T. Kacperski (sprawozdawca).Wiceprokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: ppłk Z. Rewucki.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 10 stycznia 1983 r. na rozprawie sprawy Marka Adama L., nieprawomocnie skazanego za przestępstwo określone w art. 303 § 3 k.k. na karę 2 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności, z powodu rewizji wniesionej przez obrońcę oskarżonego od wyroku Wojskowego Sądu Okręgowego w N. z dnia 23 listopada 1982 r.uchylił z urzędu zaskarżony wyrok i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania - w drodze delegacji - Wojskowemu Sądowi Garnizonowemu w R.Uzasadnienie faktyczne(...) Wyrok ten zaskarżony został rewizją obrońcy, w której - podnosząc zarzut wymierzenia oskarżonemu rażąco surowej kary (art. 387 pkt 4 k.p.k.) - wnosił o wydatne obniżenie orzeczonej oskarżonemu kary pozbawienia wolności oraz warunkowe zawieszenie jej wykonania.Po wysłuchaniu obrońcy, który popierał rewizję i zawarte w niej wnioski, oraz przedstawiciela Naczelnej Prokuratury Wojskowej, wnoszącego o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania z powodu istnienia przesłanki wymienionej w art. 388 pkt 2 k.p.k.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:I. Z zasadą rygorystycznej kompetencji sądu pozostaje w związku zasada niezmienności składu orzekającego, co oznacza, że orzeczenie sądu może być wydane tylko przez ten sam skład orzekający, który uczestniczył w całym posiedzeniu przeznaczonym do rozpoznania danej sprawy. Obowiązujący kodeks postępowania karnego przyjął tę zasadę w stosunku do rozprawy głównej, lecz jednocześnie przewidział od niej wyjątki.Analizując art. 350 § 2 k.p.k. stwierdzić należy, że skorzystanie z tego przepisu nie oznacza dowolności prowadzącej do przekreślenia bezpośredniości i ciągłości rozprawy oraz niezmienności składu orzekającego, lecz jest tylko wyjątkowym odstępstwem od tych zasad. Dlatego więc trzeba dążyć do jak najdalej idącego ograniczenia w praktyce wypadków kontynuacji rozprawy przez sąd w nowym składzie i opowiedzieć się jednoznacznie za wykładnią ścieśniającą art. 350 § 2 k.p.k. (art. 348 § 2 k.p.k.).W dotychczasowym orzecznictwie dopuszcza się możliwość prowadzenia rozprawy w nowym terminie w zmienionym składzie orzekającym (art. 350 § 2 k.p.k.), ale może to nastąpić jedynie wtedy, gdy w postępowaniu przed zmianą składu dokonano czynności procesowych o tak minimalnym znaczeniu w sprawie, że niepowtórzenie ich na rozprawie prowadzonej w nowym terminie nie będzie mogło mieć wpływu na treść orzeczenia w rozumieniu art. 387 pkt 2 k.p.k. (por. OSNKW 1971 z. 4, poz. 50). Innymi słowy - dopuszczalne jest prowadzenie rozprawy w dalszym ciągu przy zmienionym składzie również wówczas, gdy wśród czynności dokonanych poprzednio są i takie, które ze względu na swoje znaczenie w sprawie mogą mieć wpływ na treść wyroku, jednakże pod warunkiem, że na rozprawie w nowym terminie zostaną one powtórzone.Ze względów, o których mowa, jak też zważywszy na wyjątkowy charakter przepisów zezwalających na prowadzenie rozprawy w dalszym ciągu po zmianie składu orzekającego, wyrazić należy pogląd, że niedopuszczalna jest zarówno możliwość kontynuowania rozprawy głównej w razie zmiany całego składu sądu orzekającego w danej sprawie, jak i kontynuowanie tejże rozprawy w wypadku wielokrotnej zmiany poszczególnych członków owego składu, byłoby to bowiem równoznaczne z całkowitym przekreśleniem (a właściwie z wyłączeniem) tak przecież ważnej w sądach pierwszej instancji zasady bezpośredniości, co w konsekwencji oznacza, że naruszenie wymienionych zasad stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą, a w dalszej kolejności - co jest oczywiste - skutkuje konieczność uchylenia zaskarżonego orzeczenia niezależnie od granic środka odwoławczego i wpływu tego uchybienia na treść zapadłego w sprawie orzeczenia (art. 388 pkt 2 k.p.k.).Przenosząc zaprezentowane wywody i zapatrywania prawne na grunt niniejszej sprawy i uwzględniając, że w trakcie prowadzonej rozprawy głównej doszło do zmiany całego składu sądzącego, w rezultacie czego wyrokował w niej zupełnie inny skład orzekający, niż ten, który przeprowadził zdecydowaną większość istotnych dla wydania w niej merytorycznego rozstrzygnięcia dowodów, nie powtórzonych następnie w toku dalszego (po odroczeniu) prowadzenia tejże rozprawy, zaskarżony wyrok - bez wdawania się w ocenę zasadności zarzutów i wniosków zawartych w rewizji - podlega uchyleniu, a sprawa przekazaniu sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, którym - mając na uwadze względy ekonomiki procesowej - uznać należało Wojskowy Sąd Garnizonowy w R. (art. 8 ustawy z dnia 8 czerwca 1972 r. o ustroju sądów wojskowych - Dz. U. Nr 23, poz. 166).II. Ponadto - na marginesie wydanego na rozprawie głównej przez sąd pierwszej instancji postanowienia o odstąpieniu od prowadzenia niniejszej sprawy w trybie postępowania doraźnego - stwierdzić wypada, że wyłączną podstawę materialnoprawną takiej decyzji stanowią art. 2 i art. 3 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o postępowaniach szczególnych (...) (Dz. U. Nr 29, poz. 156), nie zaś - jak przyjął tenże Sąd - również art. 14 ust. 4 tego dekretu, będący tylko jednym z ważniejszych ograniczeń związanych z trybem doraźnym, którego ratio legis wyraża się w dążeniu do wydatnego przyspieszenia tego postępowania. W związku z tym uchybienie któremuś z postanowień przewidzianych w art. 14 ust. 4 powołanego dekretu nie daje żadnej samoistnej podstawy do odstąpienia przez sąd od prowadzenia sprawy w trybie postępowania doraźnego.