I CR 377/83

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN T. Bukowski (spr.).Sędziowie SN: J. Ignatowicz, M. Sychowski.SentencjaSąd Najwyższy - Izba Cywilna i Administracyjna po rozpoznaniu w dniu 29 grudnia 1983 r. na rozprawie sprawy z wniosku Stanisława M. o ubezwłasnowolnienie Teofili S. na skutek rewizji wnioskodawcy i uczestniczki postępowania od postanowienia Sądu Wojewódzkiego z dnia 20 czerwca 1983 r., sygn. akt (...)oddala obydwie rewizje.Uzasadnienie faktyczneZ wnioskiem o całkowite ubezwłasnowolnienie swej matki Teofili S. wystąpił Stanisław M. po raz pierwszy w dniu 19 XI 1981 r. Twierdził, że cierpi ona od około 2 lat na chorobę psychiczną, jest dokuczliwa i nęka go zbędnymi procesami sądowymi. Przez pięć tygodni była leczona w szpitalu dla psychicznie chorych. Do akt tamtej sprawy (I Ns 191/81 S.W.) wnioskodawca złożył zaświadczenie Zespołu Opieki Zdrowotnej w W. z dnia 6 stycznia 1982 r. o rozpoznaniu u Teofili S. "zaburzeń psychicznych powodujących w znacznym stopniu ograniczenie możliwości rozumienia czynów i kierowania postępowaniem".Uczestniczka postępowania wnosiła o oddalenie wniosku twierdząc, że jest zdrowa, a wnioskodawca chce ją umieścić w Zakładzie, aby "bezkarnie zawładnąć jej majątkiem". Poza tym podejmował próby jej otrucia.Na rozprawie z 21 maja 1982 r. (...) S.M. cofnął wniosek, oświadczając, że "chce z matką żyć dobrze i zapewnić jej opiekę". Na tej podstawie Sąd Wojewódzki umorzył postępowanie postanowieniem z dnia 8 VI 1982 r.W dniu 24 XI 1982 r. S.M. wystąpił ponownie z wnioskiem o ubezwłasnowolnienie całkowite Teofili S., twierdząc, że "sytuacja się pogarsza", gdyż matka cierpi na daleko posuniętą miażdżycę.Postanowieniem z dnia 28 VI 1983 r., sygn. akt I Ns 1/83, Sąd Wojewódzki orzekł częściowo ubezwłasnowolnienie Teofili S., jako dotkniętej chorobą psychiczną pod postacią zespołu paranoidalnego. Sąd ten stwierdził, że uczestniczka postępowania wymaga pomocy osoby spoza kręgu członków rodziny do prowadzenia swoich spraw, w szczególności w zakresie leczenia.Zaskarżając to postanowienie, S.M. wnosił o jego zmianę przez orzeczenie całkowitego ubezwłasnowolnienia, albo o uchylenie postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.Teofila S. domagała się w swej rewizji zmiany zaskarżonego postanowienia i oddalenia wniosku.Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Wnioskodawca uważa, częściowe tylko ubezwłasnowolnienie Teofili S. za niesłuszne, ponieważ jest dla niego "bezużyteczne". Chodzi mu bowiem o to, aby uczestniczka postępowania nie nękała go kosztami procesów sądowych oraz groźbami. Nie wnikając w to, czy i ile takich procesów było oraz czy były wyłącznie następstwem choroby psychicznej T.S., należy stwierdzić, że skarżący, wnosząc o jej całkowite ubezwłasnowolnienie, ma na uwadze wyłącznie dobro swoje i rodziny. Oparta na takim założeniu rewizja nie może odnieść skutku. Ubezwłasnowolnienie jest bowiem instytucją powołaną w interesie osoby chorej, która z przyczyn określonych w art. 13 § 1 k.c. nie jest w stanie kierować swoim postępowaniem albo z przyczyn określonych w art. 16 § 1 k.c. potrzebuje pomocy do prowadzenia spraw życia codziennego.Skarżący S.M. nie podważył opinii biegłych M.C. (...) i J.P. (...). Biegli, po zbadaniu Teofili S. i zapoznaniu się z zeznaniami świadków i dokumentacją lekarską, stwierdzili, że występujący na podłożu zmian miażdżycowych zespół paranoidalny uzasadnia jedynie częściowe ubezwłasnowolnienie T. S.Nie ma też uzasadnionych podstaw rewizja uczestniczki postępowania. W świetle treści zebranego materiału trafne jest stanowisko Sądu Wojewódzkiego, że potrzebna jej jest pomoc do prowadzenia swych spraw w rozumieniu art. 16 § 1 k.c. Chodzi w szczególności o sprawy objęte stwierdzonym u T.S. zespołem urojeniowym, tzn. o oprawy majątkowe i zdrowotne. Pomoc ta jest potrzebna tym bardziej, że uczestniczka postępowania nie leczy się systematycznie i pozostaje pod wpływem konfliktów rodzinnych, które nie sprzyjają remisji zaburzeń psychotycznych (por. zeznania lekarza psychiatry - (...)). W tych warunkach - wbrew odmiennemu zdaniu skarżącej - potrzebna jej jest pomoc kuratora i to spoza kręgu osób "objętych jej systemem urojeniowym".Z tych przyczyn Sąd Najwyższy orzekł na podstawie art. 387 k.p.c. jak w sentencji.