II CR 358/83

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN M. Zakrzewska.Sędziowie SN: J. Niejadlik, K. Piasecki (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy - Izba Cywilna i Administracyjna po rozpoznaniu w dniu 28 października 1983 r. sprawy z powództwa H. J. przeciwko Skarbowi Państwa - Zespołowi Opieki Zdrowotnej w Z. o odszkodowanie na skutek rewizji powódki od wyroku Sądu Wojewódzkiego w (…) z dnia 17 czerwca 1983 r., sygn. akt (…):uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi Wojewódzkiego w (…) do ponownego rozpoznania i orzeczenia o kosztach postępowania rewizyjnego.Uzasadnienie faktyczneZaskarżonym wyrokiem Sąd Wojewódzki oddalił powództwo wytoczone przez H. J. przeciwko Skarbowi Państwa (Zakładowi Opieki Zdrowotnej w Z.) o zasądzenie 105.000 zł z odsetkami z tytułu zadośćuczynienia z powodu zachorowania na żółtaczkę zakaźną (wszczepienną).W sprawie niewątpliwe jest istnienie szkody, jakiej doznała powódka w postaci zachorowania na wirusowe zapalenie wątroby i związanych z tym cierpień fizycznych i psychicznych. Nie budzi też większych wątpliwości istnienie związku przyczynowego między działaniem funkcjonariuszy państwowych, personelu medycznego a szkodą wyrządzoną przez nich przy wykonywaniu powierzonych im czynności przy dokonywaniu zastrzyków, wykazane przez biegłych lekarzy w opinii zinterpretowanej przez sąd zgodnie z poglądem Sądu Najwyższego, wyrażonym w uzasadnieniu do wyroku w sprawie II CR 88/82, na który powołuje się powódka, że w zakresie odpowiedzialności za szkody na zdrowiu wyrządzone przez pracowników służby zdrowia przyjmuje się, że istnienie związku przyczynowego z reguły nie może być absolutnie pewne, wystarczy natomiast jego ustalenie z dostateczną dozą prawdopodobieństwa.Rozstrzygającym dla przyjęcia w sprawie odpowiedzialności Skarbu Państwa było ustalenie, czy działanie pielęgniarek dokonujących iniekcji powódce strzykawkami wielorazowego użytku nosiło znamiona winy. Ustalony stan faktyczny nie daje podstaw do przyjęcia winy funkcjonariuszy Skarbu Państwa. Sąd nie jest władny rozstrzygać, czy w dziedzinie życia i zdrowia ludzkiego dopuszczalne jest cofanie się do mniej skutecznych metod leczenia i profilaktyki, rozstrzygał jedynie, czy pielęgniarki dokonujące zastrzyków strzykawkami wielorazowego użycia naruszyły obowiązujące je nakazy oraz czy w wypadku niedysponowania sprzętem jednorazowego użytku, który jest zalecany do stosowania, ale nie jest to bezwzględny nakaz w sytuacji, gdy nie ma go tyle, aby wykonać nim 100% zabiegów prawidłowo, z dopełnieniem należytej staranności sterylizowały sprzęt wielorazowego użytku. Personel leczący powódkę przy wykonaniu zabiegów i przy sterylizacji sprzętu medycznego dopełnił należnej staranności w wykonaniu swoich obowiązków i tym samym zakażenie żółtaczką powódki było przez niego niezawinione. W rewizji od tego wyroku powódka wnosi o jego zmianę i uwzględnienie powództwa lub o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Wojewódzkiemu.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:W dziedzinie odpowiedzialności cywilnej za wyrządzoną szkodę szczególnie aktualne jest zagadnienie staranności, a zwłaszcza stopień staranności lekarzy i innego personelu medycznego. Kryteria określające poziom wymagań w tym względzie mogą być mniej lub bardziej rygorystyczne, mniej lub bardziej surowe. W tym zakresie nie może być jednak dowolności i należy z założenia wyeliminować wszelkiego rodzaju kryteria i oceny subiektywne. Poziom wymagań w sferze diagnozy i terapii musi wyznaczać stan wiedzy medycznej. Ten stan wiedzy medycznej należy pojmować szeroko. Obejmuje on nie tylko metody leczenia, ale stosowanie leków oraz wyposażenie medyczne placówek zdrowia. Na plan pierwszy wysuwa się kwestia stosowania najlepszych metod leczenia i najlepszych środków leczniczych i technicznych temu służących. Zdrowie bowiem i życie ludzkie są najwyższą wartością nie tylko indywidualną, osobistą każdej jednostki, ale także najwyższą wartością społeczną. Konsekwencją tego jest istotny z punktu widzenia przesłanek odpowiedzialności nakaz stosowania najlepszych metod leczenia i najlepszych środków medycznych i technicznych temu służących. Zarządzenia natury administracyjnej nie mogą wpływać w decydujący sposób na obniżenie progu wymagań i w konsekwencji standardów staranności funkcjonariusza służby zdrowia.Koncepcje odpowiedzialności cywilnej za wyrządzoną szkodę - zwłaszcza gdy chodzi o życie i zdrowie jednostek - są z reguły w jakimś stopniu wynikiem ogólniejszej kwestii określonego rozkładu ryzyka ekonomicznego w skali ogólnospołecznej.Stosownie do tego, mając ponadto na względzie aspekty humanitarne, należy przyjąć taką koncepcję odpowiedzialności cywilnej za szkodę na osobie, która by nie przerzucała ryzyka ujemnych skutków niestosowania najlepszych metod i środków na pokrzywdzoną jednostkę poprzez obniżenie kryteriów staranności w trosce o życie i zdrowie obywateli oraz poziomu stosowanych środków medycznych i technicznych.W świetle tych zasad nie można aprobować przytoczonego poglądu Sądu Wojewódzkiego w kwestii usprawiedliwienia niestosowania strzykawek jednorazowego użytku. Związanego z tym "ryzyka" nie może ponosić tylko powódka. Niezastosowanie strzykawek jednorazowego użytku musi być w tych warunkach potraktowane jako zaniedbanie uzasadniające odpowiedzialność Skarbu Państwa na podstawie art. 417 k.c.Z tego już względu zaskarżony wyrok nie może się ostać, wyrok zatem podlega uchyleniu i sprawa przekazaniu do ponownego rozpoznania Sądowi Wojewódzkiemu.Przy ponownym rozpoznaniu sprawy wymagać będzie wyjaśnienia przede wszystkim kwestia skutków zakażenia żółtaczką, wpływu jego na stan zdrowia powódki, co może mieć wpływ na zakres zadośćuczynienia. Opinia biegłych, co do tego (…) może budzić wątpliwości. Dlatego uzasadniony jest wniosek skarżącej o przeprowadzenie dowodu z innego biegłego.