VI KZP 36/83

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia W. Żebrowski. Sędziowie: H. Kwaśny, W. Ochman (sprawozdawca).Prokurator Prokuratury Generalnej: A. Kabat.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Jana C., oskarżonego z art. 136 § 2 i art. 155 § 2 k.k., po rozpoznaniu przekazanego na podstawie art. 390 § 1 k.p.k. przez Sąd Wojewódzki w Krakowie - postanowieniem z dnia 7 września 1983 r. - zagadnienia prawnego wymagającego zasadniczej wykładni ustawy, a mianowicie:"Czy przewidziane w art. 12 ust. 2 ustawy z dnia 21 lipca 1983 r. o amnestii (Dz. U. Nr 39, poz. 177) zażalenie stanowi podstawę do żądania uchylenia postanowienia o umorzeniu postępowania na podstawie przepisów tej ustawy i przekazania sprawy do osądzenia na zasadach ogólnych?"uchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneSąd Rejonowy w M. postanowieniem z dnia 12 sierpnia 1983 r. umorzył na podstawie art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 21 lipca 1983 r. o amnestii (Dz. U. Nr 39, poz. 177) wobec oskarżonego Juliana C. postępowanie karne dotyczące czynu określonego w art. 136 § 2 k.k. Postanowienie to zaskarżył obrońca oskarżonego i w zażaleniu wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy sądowi pierwszej instancji w celu przeprowadzenia rozprawy i wydania wyroku. W uzasadnieniu zażalenia obrońca podał, iż "oskarżony uważa, że niesłusznie został postawiony w stan oskarżenia, że nie dopuścił się czynu zarzuconego mu oskarżeniem, przeto domaga się przeprowadzenia postępowania i uniewinnienia go od stawianego mu zarzutu".Z treści uzasadnienia postanowienia Sądu Wojewódzkiego w Krakowie z dnia 7 września 1983 r. o przekazaniu Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia pytania prawnego wynika, że w istocie rzeczy chodzi o udzielenie odpowiedzi, czy oskarżony, wobec którego sąd umorzył postępowanie karne na podstawie przepisów ustawy z dnia 21 lipca 1983 r. o amnestii, może domagać się w zażaleniu uchylenia postanowienia o umorzeniu postępowania, wnosić o rozpoznanie sprawy na rozprawie i wydanie wyroku oraz czy takie zażalenie oskarżonego może stanowić dla sądu odwoławczego podstawę do podjęcia tego rodzaju decyzji.Uzasadnienie prawneW związku z odpowiedzią na tak określone pytanie prawne należy podnieść, co następuje:Ustawa z dnia 21 lipca 1983 r. o amnestii (Dz. U. Nr 39, poz. 177) nie ustanawia dla oskarżonego, wobec którego sąd umorzył postępowanie karne na posiedzeniu, prawa do złożenia w określonym terminie wniosku o rozpoznanie sprawy na rozprawie i wydanie wyroku, jak to zdarzało się w niektórych poprzednich aktach amnestyjnych (por. art. 13 ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o amnestii - Dz. U. Nr 27, poz. 159 oraz art. 13 dekretu z dnia 19 lipca 1977 r. o amnestii - Dz. U. Nr 24, poz. 102).Natomiast na podstawie art. 12 ust. 2 powołanej ustawy na postanowienie w kwestii amnestii przysługuje m.in. oskarżonemu zażalenie, w tym także zażalenie na postanowienie o umorzeniu postępowania z mocy amnestii. Zakres zaskarżenia postanowienia o amnestii zostały jednak określony w tym przepisie przez sformułowanie: "w przedmiocie amnestii". Prowadzi to do wniosku, że zażalenie to może dotyczyć tylko postanowienia o zastosowaniu lub o odmowie zastosowania albo nieprawidłowego zastosowania przepisów tej ustawy. W związku z tym rozszerzanie zakresu zażalenia, przysługującego oskarżonemu, poza unormowanie zawarte w art. 12 ust. 2 powołanej ustawy - przez domaganie się rozpoznania sprawy na rozprawie - nie odpowiada woli ustawodawcy.Na podstawie art. 14 wymienionej ustawy postępowanie w sprawach dotyczących amnestii toczy się zgodnie z przepisami obowiązującymi w postępowaniu przed organem, który je prowadzi, jeżeli przepisy tej ustawy nie stanowią inaczej. Wobec zaś określenia w art. 12 ust. 2 tej ustawy zakresu środka odwoławczego (co do amnestii) - sąd odwoławczy jest uprawniony do rozpoznania zażalenia tylko w granicach wyznaczonych przez tę ustawę. Uchylenie zatem zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy w celu jej rozpoznania na rozprawie nie byłoby zgodne z unormowaniami zawartymi w przepisach tej ustawy.W tej sytuacji zarówno zażalenie oskarżonego, domagającego się przekazania sprawy w celu jej rozpoznania na rozprawie, jak i art. 12 ust. 2 tej ustawy nie stanowią dla sądu odwoławczego podstawy do uchylenia postanowienia o umorzeniu postępowania z mocy amnestii i przekazania sprawy w celu jej rozpoznania co do istoty na rozprawie.Dodać należy, że podstawę orzeczenia sądu w kwestii amnestii może stanowić tylko całokształt okoliczności ujawnionych w postępowaniu karnym, mających znaczenie dla rozstrzynięcia sprawy (art. 85 k.p.k.), i jeżeli zachodzi potrzeba sprawdzenia okoliczności faktycznych, to może mieć zastosowanie art. 89 k.k. Przepisy ustawy z dnia 21 lipca 1983 r. o amnestii nie wyłączają jednak stosowania odpowiednio przepisów ogólnych o umorzeniu postępowania na podstawie art. 11 oraz art. 299 § 1 pkt 4 k.p.k. w wypadku, gdy są ustali chociażby jedną z okoliczności określonych w tych przepisach.