IV PZ 42/83

SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 6 października 1983 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa Wojewódzkiego Związku Spółdzielni Rolniczych "Samopomoc Chłopska" w S. - Zakład Gospodarczy w G. przeciwko Stanisławowi P. i Tadeuszowi T. o zapłatę na skutek zażalenia strony powodowej na postanowienie Sądu Wojewódzkiego w Siedlcach z siedzibą w Mińsku Mazowieckim z dnia 30 czerwca 1983 r. - postanowił zmienić zaskarżone postanowienie i podjąć postępowanie w sprawie z udziałem następców prawnych zmarłego Tadeusza T., Stanisławy T. i Krzysztofa T.Uzasadnienie faktyczneW toku procesu zmarł pozwany Tadeusz T. i postępowanie w sprawie zostało zawieszone na mocy art. 174 § 1 pkt 1 k.p.c.Powód, Wojewódzki Związek Gminnych Spółdzielni "Samopomoc Chłopska" w S. wystąpił z wnioskiem o podjęcie zawieszonego postępowania, wskazując jako następców prawnych Tadeusza T. jego żonę Stanisławę T. oraz syna Krzysztofa T.Na rozprawie Stanisława T. i Krzysztof T. zakwestionowali twierdzenie powoda, że są następcami prawnymi Tadeusza T., nie podając zresztą bliższych argumentów.Sąd Wojewódzki stwierdził, że zgodnie z przepisem art. 180 pkt 1 k.p.c. przyczyna zawieszenia postępowania w razie śmierci strony ustaje z chwilą wskazania następców prawnych zmarłego.Stwierdzenie więc nabycia spadku nie jest konieczne do podjęcia postępowania w sytuacji, gdy wskazane osoby nie kwestionują swego następstwa prawnego. Inna natomiast jest sytuacja w niniejszej sprawie. Stanisława T. i Krzysztof T. zaprzeczają, aby byli legitymowani w tej sprawie. Wprawdzie nie przedłożyli oni dowodów, że nie są spadkobiercami Tadeusza T., ale taki obowiązek na nich nie ciąży. To strona zainteresowana podjęciem postępowania winna udowodnić, że wskazane przez nią osoby są spadkobiercami zmarłej strony procesu. Udowodniono natomiast tylko pokrewieństwo osób wskazanych w charakterze następców prawnych pozwanego Tadeusza T. Fakt pokrewieństwa niewystarcza jednak do przyjęcia domniemania dziedziczenia. Strona powodowa nie wskazała zaś postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, z którego by wynikało, że wskazane przez nią osoby są spadkobiercami pozwanego.Na to postanowienie wpłynęło zażalenie strony powodowej, z wnioskiem o jego zmianę i podjęcie postępowania, w sprawie z udziałem Stanisławy T. i Krzysztofa T.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:W sprawie jest poza sporem, że w dniu 18 listopada 1982 r. zmarł pozwany w sprawie Tadeusza T., który pozostawił żonę, syna i córkę. Córka odrzuciła spadek po ojcu, na dowód czego okazała protokół sporządzony w dniu 17 marca 1983 r. w P.B.N. w Warszawie (art. 1012 k.c. w zw. z art. 640 § 1 k.p.c.). Na rozprawie w dniu 20 marca 1983 r. Stanisława T. oświadczyła, że nie podjęła jeszcze decyzji w przedmiocie spadku po mężu, a Krzysztof T., że odrzucił spadek w P.B.N. w Garwolinie, nie wskazując jednak ani daty ani sygnatury akt.Dnia 26 maja 1983 r. strona powodowa wniosła o podjęcie zawieszonego postępowania z udziałem żony i syna pozwanego ale Sąd Wojewódzki oddalił wniosek, ponieważ na rozprawie w dniu 30 czerwca 1983 r. ich pełnomocnik twierdził, że nie mają oni legitymacji biernej w niniejszej sprawie. Oświadczenie to nie zostało poparte złożeniem dowodów na to, że odrzucili oni spadek po mężu i ojcu, chociaż upłynął już termin do złożenia takiego oświadczenia (art. 1015 § 1 k.c.).Strona powodowa wskazując w miejsce zmarłego pozwanego jego żonę i syna uczyniło zadość przepisowi art. 180 § 1 pkt 1 k.p.c., w myśl którego sąd postanowi podjąć postępowanie zawieszone w razie śmierci strony z chwilą wskazania następców prawnych zmarłego. Do następców prawnych zmarłego zaliczają się m.in. spadkobiercy ustawowi a wśród nich żona i syn (art. 931 § 1 k.p.c.).Błędny jest pogląd Sądu Wojewódzkiego, że na stronie powodowej spoczywa obowiązek wykazania postanowieniem o stwierdzeniu nabycia spadku, iż wskazane przez nią osoby jako następcy prawni zmarłej strony są jej spadkobiercami. Jedynie względnie osoby trzeciej, która nie rości sobie praw do spadku z tytułu dziedziczenia, spadkobierca może udowodnić swe prawa wynikające z dziedziczenia tylko stwierdzeniem nabycia spadku (art. 1027 k.c.).Natomiast w rozpoznawanej sprawie następcy prawni zmarłego muszą wykazać, że - jako spadkobiercy ustawowi - odrzucili spadek.Skoro dotąd nie uczynili, zachodzi konieczność podjęcia postępowania z ich udziałem.