IV KZ 114/83

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia R. Młynkiewicz. Sędziowie: J. Bratoszewski (sprawozdawca), S. Sokół.Prokurator Prokuratury Generalnej: R. Kijok.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Jacka T. i innych, oskarżonych z art. 208 k.k. i in., po rozpoznaniu zażalenia prokuratora na postanowienie Sądu Wojewódzkiego w L. z dnia 22 sierpnia 1983 r. o odmowie przejęcia sprawy do rozpoznania przez sąd wojewódzki w trybie art. 17 § 2 k.p.k.postanowił utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.Uzasadnienie faktyczneSprawa niniejsza dotyczy ośmiu osób, oskarżonych o przestępstwo określone w art. 208 k.k. (co do niektórych w zw. z art. 11 § 1, art. 18 § 2 lub art. 60 § 2 k.k.). Wraz z aktem oskarżenia skierowanym wprost do Sądu Wojewódzkiego w L. prokurator złożył wniosek o przejęcie sprawy do rozpoznania przez sąd wojewódzki na podstawie art. 17 § 2 k.p.k., motywując swój wniosek tym, że ma ona skomplikowany charakter ze względu na obszerny materiał dowodowy, wielość zarzucanych czynów, znaczną szkodę wyrządzoną przez sprawców w mieniu prywatnym (ponad 11.000.000 zł) oraz osobowość oskarżonych, a mianowicie wielokrotną recydywę dwóch z nich oraz używanie pogróżek i organizowanie akcji mających na celu zastraszenie jednego ze współoskarżonych, który złożył w toku śledztwa obciążające siebie i innych wyjaśnienie.Postanowieniem z dnia 22 sierpnia 1983 r. Sąd Wojewódzki w L. nie uwzględnił tego wniosku i przekazał sprawę do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w L. według właściwości, wychodząc z założenia, że te same trudności, które w sprawie występują, miałby w takim samym stopniu sąd wojewódzki co sąd rejonowy, którego siedziba mieści się zresztą w tym samym budynku, a ponadto że sprawa nie jest aż tak bardzo skomplikowana.Na postanowienie to wniósł zażalenie prokurator, zarzucając obrazę art. 17 § 2 k.p.k. wskutek bezzasadnego twierdzenia, że w tym przepisie brak przesłanek do rozpoznania sprawy przez Sąd Wojewódzki w L. jako sąd pierwszej instancji, a zwłaszcza nie przemawia za tym ani waga sprawy, ani jej zawiłość, i domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz przekazania sprawy Sądowi Wojewódzkiemu w L. do rozpoznania jako sądowi pierwszej instancji.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Przed przystąpieniem do merytorycznego ustosunkowania się do argumentów zawartych w zażaleniu należało rozważyć, czy wniesienie zażalenia w opisanej sytuacji, to jest na odmowną decyzję sądu wojewódzkiego co do przejęcia do swego rozpoznania sprawy należącej do właściwości rzeczowej sądu rejonowego, jest w ogóle dopuszczalne.Rozważając ten problem, Sąd Najwyższy doszedł do wniosku, że na pytanie to należy odpowiedzieć twierdząco. Zarówno postanowienie pozytywne o przejęciu sprawy przez sąd wojewódzki do swego rozpoznania na podstawie art. 17 § 2 k.p.k., jak i postanowienie negatywne, odmawiające takiego przejęcia, a w konsekwencji skierowanie sprawy według właściwości do sądu rejonowego, są postanowieniami "w kwestii właściwości", a na takie postanowienie zażalenie stronom przysługuje na podstawie art. 25 § 3 k.p.k.Nie ma więc podstaw do ewentualnego pozostawienia wniesionego przez prokuratora zażalenia bez rozpoznania.Rozważając je od strony merytorycznej, Sąd Najwyższy uznał jednak, że nie jest ono zasadne. Odmawiając przejęcia sprawy do swego rozpoznania, Sąd Wojewódzki w L. wskazał na racjonalne i przekonujące powody, dla których "nie uznał za stosowne" przejąć tej sprawy do swego rozpoznania, oraz na fakt, że w sprawie tej nie występuje "szczególna zawiłość", która od strony obiektywnej mogłaby uzasadniać odmienną decyzję.Sąd Najwyższy argumenty te w pełni podziela, zwłaszcza że w konkretnym wypadku chodzi nie o wyjęcie sprawy spod właściwości rzeczowej jakiegoś małego sądu o 2- czy 3-osobowej obsadzie sędziów, lecz sądu rejonowego o wieloosobowej obsadzie sędziowskiej, mieszczącego się w tej samej co Sąd Wojewódzki miejscowości, a więc mającego możliwości organizacyjne i kadrowe do zapewnienia prawidłowego osądzenia także trudniejszych spraw.Ponadto zauważyć należy, że przewidziana w art. 17 § 2 k.p.k. możliwość uprawniająca sąd wojewódzki do rozpoznania w pierwszej instancji sprawy o każde przestępstwo nie jest zależna tylko od kryterium obiektywnego ("waga lub zawiłość sprawy"), ale może nastąpić wtedy, gdy sąd "uzna to za stosowne".Takie niewątpliwie ocenne sformułowanie występuje zresztą w kodeksie postępowania karnego w wielu innych przepisach (np. w art. 19 § 1, art. 32 § 2, art. 45 § 1, art. 50 § 1, art. 54, 71, 81 § 4, art. 129 § 2, art. 299 § 1 i 5, art. 323, 342, 343 § 2, art. 348 § 2, art. 350 § 2 k.p.k.), przy czym są one różne od innych sztywnych unormowań, które uzależniają powzięcie konkretnej decyzji od przesłanek li tylko obiektywnych.Wprawdzie takie zróżnicowanie nie może oznaczać, że w sytuacjach "ocennych" dopuszczalna jest jakaś dowolność w podjęciu decyzji, zwłaszcza gdy są one zaskarżalne, ale oczywiste jest, że przy ocenie merytorycznej zasadności takich decyzji nie można zignorować tych uprawnień organu procesowego, które wynikają z ustawowych sformułowań (np. wszczęcie postępowania w sprawach z oskarżenia prywatnego przez prokuratora może nastąpić wtedy, gdy według "jego oceny" wymaga tego interes publiczny).W zakresie decyzji wydawanych na podstawie art. 17 § 2 k.p.k. inaczej należy podchodzić do instancyjnej oceny pozytywnej decyzji o przejęciu sprawy przez sąd wojewódzki do swego rozpoznania, gdyż oznacza to zmianę normalnej właściwości rzeczowej, a nieco inaczej - gdy sąd ten nie uznaje takiego przejęcia "za stosowne", a więc w niczym nie zmienia normalnej właściwości rzeczowej.Tylko bowiem w jakimś skrajnym wypadku, np. gdyby decyzja taka podyktowana była oczywistą dowolnością, można by stwierdzić "obrazę" art. 17 § 2 k.p.k., i na tej podstawie decyzję tę zmienić.Sytuacja taka w niniejszej sprawie nie występuje i dlatego brak podstaw do uwzględnienia zażalenia.