IV KZ 86/83

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN M. Szczepański (spraw.).Sędziowie SN: S. Pawela, J. Pustelnik. Przy udziale prokuratora Prokuratury Generalnej: S. Kaniewskiego.SentencjaSąd Najwyższy - Izba Karna w Warszawie w sprawie Wiesława K. i innych oskarżonych z art. 201, art. 210 § 1, art. 215 § 1 i innych k.k. po rozpoznaniu zażalenia Prokuratora Rejonowego dla Dzielnicy K. na postanowienie Sądu Wojewódzkiego w K. z dnia 30 czerwca 1983 (sygn. akt III.K.67/83) w przedmiocie zwrotu akt na podstawie art. 299 § 1 pkt 2 w zw. z art. 24 § 3 k.p.k., po wysłuchaniu wniosku prokuratora i zapoznaniu się z pisemnym wnioskiem prokuratorapostanowił:zaskarżone postanowienie utrzymać w mocy.Uzasadnienie faktycznePowyższym postanowieniem przekazano sprawę Prokuraturze Rejonowej dla Dzielnicy K. celem "usunięcia istotnych braków postępowania przygotowawczego przez prawidłowe i skutecznie zaznajomienie oskarżonych z materiałami śledztwa, uporządkowanie akt sprawy, a nadto wyłączenia i objęcia odrębnym aktem oskarżenia tych oskarżonych, którzy obciążeni są nielicznymi zarzutami i przez to nie pozostają one w jakimkolwiek związku ze zdecydowaną większością czynów zarzuconych pozostałym oskarżonym".Na powyższe postanowienie zażalenie złożył prokurator, wnosząc w konkluzji o jego uchylenie i przekazanie sprawy do merytorycznego rozpoznania Sądowi Wojewódzkiemu w K.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy rozważył, co następuje:W postanowieniu z dnia 27 maja 1983 r. Sąd Najwyższy, uchylając poprzednie postanowienie Sądu Wojewódzkiego w K. (...), m.in. wskazał, że w art. 299 § 1 k.p.k. tylko przykładowo wymieniono sytuacje, w których Sąd może wydać postanowienie m.in. zwracające sprawę prokuratorowi do usunięcia braków śledztwa, przy czym dodać należy, że nie muszą być spełnione te przesłanki, o których mowa w art. 299 § 1 pkt 2 k.p.k., i w tym też znaczeniu za wadliwą uznać trzeba podstawę prawną powołaną w zaskarżonym postanowieniu.O owym przykładowym wyliczeniu w art. 299 § 1 k.p.k. świadczy użycie słów "(...) a zwłaszcza (...)". Jeżeli więc - przykładowo rzecz biorąc - w postępowaniu przygotowawczym dopuszczono się ewidentnej obrazy art. 277 § 1 k.p.k. przez:a)zaznajomienie niektórych podejrzanych z materiałami postępowania przygotowawczego, a następnie przeprowadzanie dowodów po dacie owego "zaznajomienia ", na co obszernie i przekonywająco wskazał Sąd I instancji na str. 2-3 zaskarżonego postanowienia, czemu zażalenie nie przeciwstawia przekonywających argumentów,b)owe zaznajomienie odbywa się w sposób formalny, na co trafnie zwrócił uwagę Sąd I instancji na str. 3 akapit drugi zaskarżonego postanowienia,to te uchybienia uznane być muszą za dające podstawę do zwrotu akt prokuratorowi celem usunięcia wyżej wskazanych braków. Za trafnością stanowiska Sądu I instancji przemawia to, że w dniu 9 VI 1983 r. jeden z oskarżonych złożył wniosek o zapoznanie go z aktami sprawy, gdyż dotychczas nie miał tej możliwości (...), a nadto pogląd wyrażony w uzasadnieniu uchwały Sądu Najwyższego z dnia 14 XI 1974 r. (OSNKiW z. 2/75, poz. 2) następującej treści: "Zgodnie z podziałem ról w postępowaniu karnym obowiązkiem prokuratora jest wszechstronne wyjaśnienie okoliczności sprawy i zebranie materiału dowodowego w takim stopniu, aby w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji rozstrzygnięcie mogło nastąpić już na pierwszej rozprawie (art. 313 § 2 k.p.k.)".Oczywistą rzeczą jest, że w nin. wieloosobowej sprawie nie chodzi o rozstrzygnięcie sprawy na pierwszej rozprawie, ale bez przewlekłości w postępowaniu sądowym, jaka nastąpi przy żądaniu oskarżonych nie zapoznanych z materiałami postępowania przygotowawczego w sposób należyty i bez tych uchybień, o których była wyżej mowa. To, co powiedziano wyżej, skłoniło Sąd Najwyższy do utrzymania zaskarżonego postanowienia w mocy, jednakże należy zając stanowisko w dwóch pozostałych przyczynach postąpienia po myśli art. 299 § 1 k.p.k.Kwestia uporządkowania akt w sposób postulowany w zaskarżonym postanowieniu jest czymś marginalnym i wystarczy tu wskazać, że przed skierowaniem aktu oskarżenia do sądu rzeczą prokuratora będzie takie ułożenie akt i zgrupowanie materiału dowodowego, aby w maksymalnym stopniu ułatwiło to popieranie oskarżenia i przeprowadzenie rozprawy.Jeżeli zaś chodzi o problem zastosowania art. 24 § 3 k.p.k., w zakresie czego przedwczesne było ostateczne stanowisko, prokurator - przed sporządzeniem aktu oskarżenia - powinien uwzględnić dokonaną przez Sąd Najwyższy w cyt. postanowieniu z 27 V 1983 r. wykładnię art. 24 § 3 k.p.k., ale w całościowym ujęciu, a nie wycinkowym, jak to uczyniono w zażaleniu, co nakazuje przyjąć, że autor zażalenia miał na uwadze wspomnianą wykładnię jedynie wycinkowo.Zauważenia wymaga też okoliczność, iż z aktu oskarżenia wprost niemal wynika brak ścisłego związku, o którym mowa w art. 24 § 1 k.p.k., pomiędzy czynami zarzucanymi - przykładowo rzecz ujmując - D.K., W.S. i A.Z., a czynami zarzucanymi pozostałym oskarżonym.