I CR 92/83

SentencjaPo rozpoznaniu w dniu 20 maja 1983 r. sprawy z powództwa Marty W. przeciwko Marii U.­M. o ochronę dobra osobistego na skutek rewizji powódki od wyroku Sądu Wojewódzkiego w L. z dnia 6 grudnia 1982 r., sygn. akt I C 59/82 uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi Wojewódzkiemu w L. do ponownego rozpoznania i orzeczenia o kosztach postępowania rewizyjnego. Uzasadnienie faktyczneW "Kurierze Lubelskim" nr 219 z dnia 29-30 września 1979 r. ukazała się w ramach udzielonego przez pozwaną wywiadu rozmowa pt. "O obrazach i plagiatach" (k. 53), w której - według relacji rozmówcy - pozwana oświadczyła, że powódka "nadal nieudolnie kopiuje kilka tych samych moich obrazów (dzieci) i podpisuje je własnym nazwiskiem, a zdarzyło się nawet, że nie podpisane kopie sprzedała jako moje obrazy". Na tej podstawie powódka wystąpiła w pozwie z dnia 8 lutego 1982 r. o "zobowiązanie pozwanej do zaniechania zniesławiania jej (powódki), jakoby dopuszczała się plagiatu w stosunku do malarstwa pozwanej, i jej obrazów przedstawiających dzieci, przez ich kopiowanie i rzekome handlowanie skopiowanymi obrazami", w szczególności przez nakazanie odwołania w prasie lubelskiej postawionego zarzutu oraz o zasądzenie od pozwanej na rzecz Polskiego Czerwonego Krzyża kwoty 50 000 zł (k. 95-118). Sąd Wojewódzki oddalił powództwo. Według dokonanych ustaleń powódka zajmuje się malowaniem obrazów, m.in. także główek dziecięcych, amatorsko. W malowanych przez nią obrazach dzieci występują "takie elementy, jak forma i układ, takich samych obrazów, malowanych przez pozwaną od kilku lat", co uzasadnia postawiony jej przez pozwaną, jako "pierwszą inicjatorkę tego stylu malowania główek dziecięcych" zarzut plagiatu, skoro według samej powódki "maluje ona główki dziecięce typu kukiełkowego i sprzedaje je". Prawdziwość postawionego powódce zarzutu wyłącza bezprawność działania pozwanej, tym samym dopuszczalność udzielenia powódce żądanej przez nią ochrony jej czci (art. 23 i 24 kc). Rozpoznając rewizję powódki, opartą na zarzucie niedostatecznego wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy istotnych dla jej rozstrzygnięcia (art. 368 pkt 3 kpc), w szczególności wobec nie przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego artysty malarza co do odrębności i samodzielności jej prac z cyklu "główki dziecięce", tym samym, czy "malarstwo powódki jest plagiatem z twórczości pozwanej", Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje: Postawiony powódce przez pozwaną zarzut plagiatu-zapożyczenia z jej utworów (malowanych przez nią główek dziecięcych) oryginalnej ich formy i przypisanie sobie - bez zgody pozwanej - autorstwa utworów skopiowanych (por. art. 59 Prawa autorskiego) uznał Sąd orzekający w świetle treści wywiadu udzielonego przez pozwaną, jej zeznań i zeznań rozmówcy. W. Ś. (k. 43), za wykazany i godzący w dobre imię powódki, w jej własną twórczość artystyczną (art. 23 i 24 kc). Wyłączył jednak bezprawność działania pozwanej jako podstawę jej odpowiedzialności za naruszenie dobra osobistego powódki z art. 24 kc, ustalając prawdziwość zarzutu. Dopuszczalność obrony na tej drodze przez pozwaną uzasadnionego jej interesu, jako "artysty plastyka - profesjonalistki" (według własnego jej określenia w zeznaniu, k. 121) nie wyłącza samo przez się bezprawności jej działania, chyba że zarzut jest prawdziwy. Dokonane jednaj w tym względzie ustalenie jest wadliwe. Powołanie się tylko na osobiste odczucia i wrażenia przesłuchanych w sprawie w charakterze świadków plastyków (por. np. zeznania św. M. H., k. 43) jest, oczywiście, nie wystarczające. Ocena prawdziwości lub nieprawdziwości zarzutu pozwanej wymaga dowodu z opinii biegłego, opartej na właściwym materiale porównawczym (utworach obu stron z cyklu główek dziecięcych i dzieci). Brak tego dowodu uzasadnia zarzut oceny dowodów w sprawie przeprowadzonych jako nie czyniącej zadość wymogom art. 233 § 1 kpc, nie opartej bowiem na wszechstronnym rozważeniu całości materiału sprawy, skoro nie jest wystarczający. Plagiat narusza dobro osobiste autora, zarzut popełnienia plagiatu narusza dobro osobiste tego, przeciwko komu jest skierowany, chyba że zarzut jest prawdziwy, wyłączając przez to bezprawność działania naruszającego. Zarzut jest prawdziwy nie tylko w wypadku plagiatu jawnego, ale także ukrytego (przeróbka cudzego utworu podawana za utwór własny) lub częściowego (wykorzystanie tylko niektórych części partii utworu cudzego). Z przytoczonych względów należało, wobec uchybień procesowych w sprawie, mogących mieć wpływ na jej wynik, na podstawie art. 399 § 1 kpc w zw. z art. 368 pkt 5 kpc uchylić zaskarżony wyrok i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania, orzekając jak w sentencji.