I CR 19/83

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN W. Łysakowski.Sędziowie SN: R. Czarnecki (spr.), T. Żyznowski.Protokolant: A. Marzysz.SentencjaSąd Najwyższy Izba Cywilna i Administracyjna po rozpoznaniu w dniu 13 kwietnia 1983 r. w sprawie z powództwa Teresy S. przeciwko Skarbowi Państwa - Prokuratorowi Wojewódzkiemu dla m. st. Warszawy i Wojewódzkiej Spółdzielni Spożywców "S." Oddział w W. o wykreślenie hipoteki przymusowej na skutek rewizji Prokuratora od wyroku Sądu Wojewódzkiego z dnia 19 sierpnia 1982 r.prostuje pkt II sentencji zaskarżonego wyroku w ten sposób, że słowa: "Prokuratora Wojewódzkiego dla miasta stołecznego Warszawy" zastępuje słowami: "Sąd Wojewódzki w Warszawie"; poza tym oddala rewizję.Uzasadnienie faktyczneW sprawie jest bezsporne, że od 1955 r. Teresa i Adolf S. byli małżeństwem, oraz że w skład ich majątku dorobkowego wchodziła nieruchomość zabudowana przy ul. L., dla której jest założona księga wieczysta. W wyniku wpisu z dnia 25 I 1968 r. nastąpiło obciążenie wspomnianej nieruchomości hipoteką przymusową w sumie 1.100.000 zł, dla zabezpieczenia roszczeń Skarbu Państwa i kar grożących S. Został on prawomocnie skazany za przestępstwa popełnione do czerwca 1967 r., mianowicie - za zagarnięcie mienia społecznego oraz za nabywanie wartości dewizowych m.in. na karę grzywny; zostały też od niego zasądzone kwoty tytułem wpisu i opłat sądowych. W 1972 r. S. wyszedł na wolność. Wyrokiem z dnia 12 XI 1979 r. doszło do rozwiązania małżeństwa S. przez rozwód, a postanowieniem z dnia 26 IX 1980 r., w wyniku podziału majątku dorobkowego, nieruchomość zabudowana przypadła Teresie S.W rozpoznawanej sprawie, w pozwie skierowanym przeciwko Skarbowi Państwa - Prokuratorowi Wojewódzkiemu, Teresa S. domaga się wykreślenia z księgi wieczystej hipoteki przymusowej w sumie 1.100.000 zł wpisanej na rzecz Skarbu Państwa twierdząc, że kara grzywny została spłacona, a należność tytułem kosztów sądowych - umorzona.W odpowiedzi na pozew Prokurator zarzucił, że w sprawie Skarb Państwa reprezentuje Sąd Wojewódzki, on zaś zgłasza w niej udział w trybie art. 60 k.p.c. (s. 22-3).Sąd Wojewódzki "wezwał do udziału w sprawie" m.in. Sąd Wojewódzki (s. 48) i doręczył temu Sądowi odpis pozwu (s. 50, 59).Wyrokiem z dnia 19 VIII 1982 r. Sąd Wojewódzki uwzględnił powództwo i zasądził od Skarbu Państwa reprezentowanego przez Prokuratora Wojewódzkiego na rzecz powódki kwotę 5.000 zł tytułem zwrotu kosztów procesu.Powołany wyrok Prokurator Wojewódzki zaskarżył rewizją, w której domaga się uchylenia tego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.Po wniesieniu rewizji przez Prokuratora w dniu 24 XI 1982 r. Skarb Państwa - Sąd Wojewódzki złożył odpowiedź na pozew, w której przyznał, że kara grzywny została spłacona, a należność tytułem kosztów sądowych - "odpisana".Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:W sprawie, ze względu na upływ terminów przewidzianych w art. 136 k.k.w., już nie stosuje się domniemań ustanowionych w art. 134 tego kodeksu.W procesie o usunięcie niezgodności pomiędzy treścią księgi wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym przez wykreślenie hipoteki przymusowej zabezpieczającej wierzytelność Skarbu Państwa z tytułu orzeczonej w postępowaniu karnym kary grzywny oraz zasądzonych w tym postępowaniu kosztów sądowych, nie Prokuratura Wojewódzka lecz Sąd Wojewódzki jest tą państwową jednostką organizacyjną, z której działalnością wiąże się dochodzone roszczenie (§ 11 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 8 XII 1965 r. w sprawie egzekucji sądowej grzywien, kar pieniężnych, opłat sądowych i kosztów postępowania sądowego, Dz. U. Nr 54, poz. 336 ze zm. w zw. z art. 125 k.k.w. oraz art. 67 § 2 k.p.c.).Skarb Państwa - Sąd Wojewódzki przyznał, że wygasła jego wierzytelność zabezpieczona hipoteką przymusową, a wygaśnięcie takiej wierzytelności pociąga za sobą wygaśnięcie wspomnianej hipoteki.Wyrok Sądu Wojewódzkiego okazuje się więc merytorycznie trafny. W tej sytuacji, brak reprezentacji Skarbu Państwa przez państwową jednostkę organizacyjną, z której działalnością wiąże się dochodzone roszczenie, należy potraktować nie jako uchybienie procesowe polegające na braku właściwej reprezentacji Skarbu Państwa, pozostaje ono bowiem bez wpływu na wynik sprawy, lecz jako oczywistą omyłkę, która ulega z urzędu sprostowaniu przez sąd rewizyjny (art. 350 § 3 k.p.c.).Z kolei co się tyczy zwrotu kosztów procesu, ściślej - zwrotu uiszczonego przez powódkę wpisu, to w odpowiedzi na pozew Skarb Państwa - Sąd Wojewódzki powinien był dać wyraz istniejącej uprzednio i obecnie swej gotowości do wydania powódce odpowiedniego dokumentu, na podstawie którego nastąpiłoby wykreślenie hipoteki przymusowej z księgi wieczystej. Wówczas, pomimo uwzględnienia powództwa, byłyby spełnione przesłanki z art. 101 k.p.c. i nie mogłoby nastąpić zasądzenie na rzecz powódki zwrotu uiszczonego przez nią wpisu. Jednakże w odpowiedzi na pozew Skarb Państwa - Sąd Wojewódzki "nie uznał powództwa i wniósł o jego oddalenie". Ponieważ zaś jest on stroną przegrywającą sprawę w rozumieniu art. 98 § 1 k.p.c., obowiązany jest zwrócić powódce uiszczony przez nią wpis.Orzeczono więc jak w sentencji.