IV CR 447/82

Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki w K. wyrokiem z dnia 30 czerwca 1982 r. zasądził od Skarbu Państwa - Komendy Wojewódzkiej MO w K. na rzecz Tadeusza Sz. kwotę 17.100 zł z odsetkami, oddalił powództwo w pozostałej części oraz zniósł wzajemnie między stronami koszty procesu. Sąd Wojewódzki ustalił, co następuje: W dniu 20 listopada 1976 r. około godz. 23.00, powód w towarzystwie innych osób udał się do restauracji "Arkadia" w K. Ponieważ restauracja była zamknięta, powód będący w stanie nietrzeźwym kopaniem w drzwi usiłował wymusić na portierze wpuszczenie do restauracji. W związku z zachowaniem powoda doszło do interwencji funkcjonariuszy MO, którzy przewieźli powoda do Izby Wytrzeźwień. Sama interwencja była uzasadniona zachowaniem powoda i brakiem po jego stronie właściwej reakcji na wezwanie funkcjonariuszy. Powód dając podstawę do interwencji, przyczynił się w 50% do powstałej w czasie interwencji szkody. Funkcjonariusze dopuścili się przekroczenia uzasadnionych granic interwencji. U powoda stwierdzono bowiem w czasie przyjęcia do Izby Wytrzeźwień otarcia skóry czoła, krwiak oka prawego, obrzęk czoła po stronie prawej, krwiak powieki oka prawego, krwiak w okolicy lędźwiowo-krzyżowej oraz smugowate zasinienie, na pośladkach, udach i podudziach. Sąd przyjął, że obrażenia te powstały na skutek uderzeń zadanych powodowi przez funkcjonariuszy MO przy czym ich rodzaj i usytuowanie wskazują, że zadawano powodowi ciosy w głowę, co było niedopuszczalne oraz że powstały nie tylko od uderzeń pałką, lecz również od kopnięć i użycia innego tępego narzędzia. Przekroczenie przez funkcjonariuszy MO granic dopuszczalnej interwencji uzasadnia odpowiedzialność strony pozwanej z mocy art. 417 k.c. Zdaniem Sądu Wojewódzkiego powodowi należy się kwota 30.000 zł z tytułu zadośćuczynienia za krzywdę oraz kwotę 2.700 zł za zniszczony płaszcz, 900 zł za zniszczoną czapkę i 600 zł za zniszczony zegarek, łącznie kwota 34.200 zł. Przyczynienie się powoda do powstania szkody w połowie, spowodowało zasądzenie połowy powyższej kwoty to jest kwoty 17.100 zł. Oddalone zostało żądanie powoda dotyczące zwrotu kosztów pobytu w Izbie Wytrzeźwień w kwocie 300 zł, gdyż odwiezienie powoda do Izby Wytrzeźwień przez funkcjonariuszy MO wobec jego stanu nietrzeźwości było uzasadnione; ponadto oddalono jego nieudowodnione żądanie zasądzenia kwoty 68 zł za oczyszczenie ubrania oraz 650 zł z tytułu utraty zarobków.Rewizję od powyższego wyroku wniósł powód, w której kwestionuje ustalenie sądu I instancji co do przyczynienia się do powstania szkody, domaga się jego zmiany i uwzględnienia powództwa.Rozpoznając zarzuty rewizji, Sąd Najwyższy miał na uwadze co następuje:Należy zgodzić się ze stanowiskiem rewizji, iż w świetle ustalonego przez sąd I instancji stanu faktycznego sprawy, brak było podstaw do przypisania powodowi przyczynienia się do powstania szkody oraz że dokonana w tym zakresie przez sąd I instancji ocena narusza przepis art. 362 k.c. Za przyczynienie się do powstania szkody może być uznane tylko takie zachowanie poszkodowanego, które w ramach normalnego związku przyczynowego stanowi współprzyczynę powstania szkody.W świetle poczynionych przez sąd I instancji ustaleń pozwany Skarb Państwa nie ponosi odpowiedzialności za interwencję funkcjonariuszy MO podjętą w takich granicach, w jakich interwencja ta nie może być uznana za bezprawną. Jednakże, jak wynika z prawidłowych, ustaleń sądu I instancji, znaczna część obrażeń doznanych przez powoda, a zwłaszcza obrażenia głowy zostało zadanych powodowi poza ramami uzasadnionej interwencji i z oczywistym naruszeniem obowiązującego zarządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych nr 26/74 w sprawie zasad stosowania przez funkcjonariuszy MO środków przymusu bezpośredniego. O ile więc zachowanie powoda będącego w średnim stanie upojenia alkoholowego (vide karta pobytu w Izbie Wytrzeźwień), kopiącego w drzwi restauracji "Arkadia" i nie poddającego się nakazowi funkcjonariuszy odstąpienia od zakłócania spokoju uzasadniało ich interwencję mającą na celu umieszczenie go w Izbie Wytrzeźwień, o tyle dalsze ich postępowanie, polegające na zaprowadzeniu powoda do znajdującej się w pobliżu bramy, pobiciu pałką, kilkakrotnym kopaniu leżącego na ziemi w okolice kręgosłupa i uderzeniu w głowę latarką było działaniem bezprawnym. Te fakty spowodowały doznane przez powoda obrażenia. Nie mogą one uzasadniać przyjęcia przyczynienia się powoda do powstania szkody, bowiem nie zachodzi normalny związek przyczynowy między zachowaniem powoda, które uzasadniało jedynie interwencję funkcjonariuszy MO w granicach przewidzianych prawem i w ramach której nie mógłby on odnieść większości doznanych obrażeń a następnie bezprawnym działaniem tych funkcjonariuszy, które obrażenia takie spowodowały. Ustalenia faktyczne dotyczące przebiegu zajścia znajdują pełne oparcie w materiale dowodowym zebranym w aktach sprawy cywilnej oraz aktach II Ds 28/77 Prokuratury Wojewódzkiej w K., w tym m.in. opiniach biegłych oraz szczegółowych zeznaniach zainteresowanych funkcjonariuszy MO, a zwłaszcza Zdzisława D.W konsekwencji przychylenia się do zarzutów rewizji obrazy art. 362 k.c., Sąd Najwyższy dokonał zmiany zaskarżonego wyroku, zasądzając na rzecz powoda pełne odszkodowanie. Rewizja podlega oddaleniu co do kwoty przewyższającej 17.100 zł to jest co do kwoty 1.118 zł, wobec braku w tym względzie jakichkolwiek zarzutów i braku podstaw w materiale dowodowym sprawy do jej uwzględnienia w tym zakresie.Z przytoczonych wyżej względów Sąd Najwyższy z mocy art. 390 § 1 i 387 k.p.c. orzekł jak w sentencji.Wobec uwzględnienia powództwa oraz rewizji w przeważającej części z mocy art. 100 zdanie drugie k.p.c. zasądzono na rzecz powoda koszty procesu za obie instancje.