I CR 239/82

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN H. Dąbrowski.Sędziowie SN: B. Bladowski (spr.), A. Wielgus.SentencjaSąd Najwyższy Izba Cywilna i Administracyjna po rozpoznaniu w dniu 25 października 1982 r. sprawy z powództwa A. B. przeciwko R. S. o ochronę dóbr osobistych na skutek rewizji powódki od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Warszawie z dnia 26 marca 1982 r.uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi Wojewódzkiemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz orzeczenia o kosztach postępowania rewizyjnego.Uzasadnienie faktycznePowódka, twierdząc, że pozwana naruszyła jej dobre imię, pomawiając ją o to, że "w dniu 13 października 1981 r. była w mieszkaniu gospodarza domu, gdzie odbywało się pijaństwo, do późnych godzin nocnych", domagała się nakazania pozwanej, aby przeprosiła ją na łamach "Ż." oraz uiściła 5.000 zł na rzecz Polskiego Czerwonego Krzyża.Pozwana wniosła o oddalenie powództwa, zaprzeczając jego podstawie faktycznej.Sąd Wojewódzki, oddalając powództwo, oparł swoje rozstrzygnięcie na następujących przesłankach faktycznych i prawnych:Strony mieszkają w lokalach, znajdujących się w budynkach położonych na przeciwko. W mieszkaniu dozorcy domu położonym w tej samej klatce schodowej, w której zamieszkuje pozwana, odbywają się głośne spotkania towarzyskie i awantury, które są szczególnie uciążliwe dla pozwanej, leczącej się z powodu choroby wieńcowej i nadciśnienia tętniczego oraz sprawującej opiekę nad małoletnią wnuczką. Gdy w dniu 13 października 1981 r. około północy w mieszkaniu dozorcy doszło do kolejnego głośnego zachowania się zakłócającego ciszę i spokój, pozwany kierując się rozpoznaniem głosu powódki oraz informacjami innych jeszcze osób, które miały widzieć powódkę wychodzącą wtedy z powyższego mieszkania, uczyniła w związku z tym na temat powódki krytyczne uwagi - w rozmowie z koleżanką tej ostatniej, przeprowadzonej następnego dnia. Oceniła ona również krytycznie postępowanie swej rozmówczyni, która zostawiła samą powódkę w mieszkaniu dozorcy.Zdaniem Sądu I instancji, brak jest dostatecznych podstaw w materiale dowodowym sprawy do przyjęcia, że powódka rzeczywiście była w mieszkaniu dozorcy w nocy 13 października 1981 r., jednakże przekonanie o tym pozwanej mogły uzasadniać okoliczności tego zajścia, przy czym zrozumiałym jest jej ówczesne zdenerwowanie, a skoro następnego dnia przeprowadziła na ten temat rozmowę jedynie z koleżanką powódki - bez zamiaru nadania sprawie rozgłosu, w celu zwrócenia uwagi na przykrość tego rodzaju nocnych przeżyć, trudno jest mówić o bezprawności jej działania.Powódka w rewizji od powyższego wyroku wniosła o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, przy czym powołała ona podstawy rewizyjne przewidziane w art. 368 pkt 3 i 4 k.p.c.Pozwana wniosła o oddalenie rewizji.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Stwierdzić w pierwszym rządzie trzeba - w związku z istotnym dla oceny działania pozwanej elementem bezprawności w jej działaniu - że bezprawne jest zachowanie się sprzeczne z normami prawa lub zasadami współżycia społecznego, bez względu na winę, a nawet świadomość sprawcy, przy czym w zakres typowych wypadków braku bezprawności wchodzi między innymi - wykonywanie prawa podmiotowego w warunkach nie wskazujących na jego nadużycie, przy nieistnieniu zaś zasługującego na ochronę interesu bezprawność działania (zachowania się) należy pojmować w sensie obiektywnym, bez włączania w jego treść akcentu subiektywnego winy. Wskazać także trzeba, że nie ma bezprawności działania, jeżeli zarzut był nie tylko subiektywnie, ale i obiektywnie, prawdziwy, a został postawiony niepublicznie w celu ochrony uzasadnionego interesu sprawcy działania lub interesu społecznego.Z ustaleń faktycznych, zawartych w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia, nie wynika jednoznacznie, czy zarzut uczyniony przez pozwaną pod adresem powódki był obiektywnie prawdziwy, brak jest ponadto w tym uzasadnieniu przesłanek przekonywających o braku bezprawności w działaniu pozwanej - ze względu na ochronę jej własnego interesu oraz interesu społecznego, jeśli się zwłaszcza weźmie pod uwagę, że uwagi pozwanej na temat zachowania się powódki skierowane zostały nie do niej bezpośrednio, lecz do innej osoby.Ponieważ ciężar gatunkowy zarzutów pozwanej, naruszających dobre imię powódki, był znaczny, przeto sprawa pod wymienionym punktem widzenia powinna zostać rozpatrzona w sposób szczególnie wnikliwy, a ostateczne wnioski Sądu I instancji oprzeć się winny na wyczerpujących i jednoznacznych ustaleniach faktycznych.Z powyższych względów i na podstawie art. 388 § 1 oraz art. 108 § 2 k.p.c. należało uchylić zaskarżony wyrok i przekazać sprawę Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz rozstrzygnięcia o kosztach postępowania rewizyjnego.