VI KZP 14/81

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Bratoszewski (sprawozdawca). Sędziowie: S. Mirski, W. Żebrowski.Prokurator Prokuratury Generalnej: H. Kubicki.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Mieczysława R., oskarżonego z art. 136 § 1 k.k., po rozpoznaniu przekazanego na podstawie art. 390 § 1 k.p.k. przez Sąd Wojewódzki w Katowicach postanowieniem z dnia 21 lipca 1981 r. zagadnienia prawnego wymagającego zasadniczej wykładni ustawy:"1. Czy w kwestii doręczenia pełnomocnikowi pokrzywdzonego odpisów orzeczeń zapadłych poza rozprawą, na które przysługuje zażalenie, należy posiłkowo stosować przepisy kodeksu postępowania cywilnego (art. 80 k.p.k.), czy kwestię tę należy uznać za uregulowaną przepisami kodeksu postępowania karnego?2. W wypadku odpowiedzi negatywnej na pierwsze pytanie - jakiej treści orzeczenie powinno zapaść w postępowaniu odwoławczym toczącym się w związku z rozpoznaniem rewizji od wyroku skazującego w razie stwierdzenia, że w toku postępowania przygotowawczego nastąpiło - z obrazą art. 377 § 2 k.p.k. - przyjęcie i rozpoznanie zażalenia na postanowienie o umorzeniu śledztwa oraz nie doręczono drugiemu z pokrzywdzonych odpisu tegoż postanowienia?"uchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneKodeks postępowania karnego reguluje kwestię doręczenia orzeczeń wydanych poza rozprawą, na które przysługuje środek zaskarżenia przewidziany w art. 91 § 2 i 3 oraz w art. 126.W myśl art. 91 § 2 k.p.k. wydane poza rozprawą orzeczenie należy doręczyć prokuratorowi i stronie, której przysługuje środek zaskarżenia, jeżeli nie brali oni udziału w posiedzeniu lub nie byli obecni podczas ogłaszania orzeczenia, a w myśl art. 91 § 3 k.p.k. wyrok zapadły na posiedzeniu doręcza się stronom; art. 126 k.p.k. natomiast rozszerza krąg tych podatników, nakazując doręczenie orzeczeń, zarządzeń, zawiadomień oraz odpisów, które doręcza się stronom, także obrońcy oskarżonego pozbawionego wolności.Unormowanie przez art. 91 § 2 i 3 oraz art. 126 k.p.k. kwestii doręczeń orzeczeń wydanych poza rozprawą, na które przysługuje środek zaskarżenia, ma wprawdzie charakter wyczerpujący, jednakże odnosi się wyłącznie do wymienionych w nich podmiotów, wśród których w ogóle nie wspomina się o pełnomocniku pokrzywdzonego. Wynika z tego między innymi, że co do pełnomocnika pokrzywdzonego, którego przepisy te nie wymieniają, stosować należy w rozważanej kwestii (tj. doręczeń orzeczeń wydanych poza rozprawą, na które przysługuje środek zaskarżenia) odpowiednio przepisy kodeksu postępowania cywilnego. Zgodnie bowiem z unormowaniem zawartym w art. 80 k.p.k. - w kwestiach dotyczących pełnomocnika nie uregulowanych przez przepisy postępowania karnego stosuje się odpowiednio przepisy obowiązujące w postępowaniu cywilnym.Z artykułu 133 § 3 k.p.c. wynika, że jeżeli ustanowiono pełnomocnika lub osobę upoważnioną do odbioru pism sądowych, to doręczenia należy dokonać tym osobom, Uwzględniając tę regulację przy rozstrzyganiu kwestii przedstawionej przez Sąd Wojewódzki w pkt 1 postanowienia, należy stwierdzić, że odpisy wymienionych w nim orzeczeń doręcza się pełnomocnikowi pokrzywdzonego.Słuszność stanowiska dopuszczającego w takim wypadku posiłkowe stosowanie przepisów kodeksu postępowania cywilnego wynika nie tylko z gramatycznej wykładni art. 80 k.p.k. (nakazującego wręcz stosowanie przepisów kodeksu postępowania cywilnego w kwestiach nie uregulowanych przez przepisy postępowania karnego), lecz również z potrzeby zapewnienia pokrzywdzonemu należytej ochrony jego interesów w postępowaniu karnym. Zaniechanie bowiem doręczenia pełnomocnikowi pokrzywdzonego wspomnianych orzeczeń mogłoby niekiedy ograniczać ochronę interesów pokrzywdzonego w procesie karnym.Wprawdzie pogląd ten oznacza, że sytuacja procesowa pokrzywdzonego byłaby korzystniejsza niż oskarżonego nie pozbawionego wolności, gdyż w takim wypadku orzeczeń i innych pism nie doręcza się obrońcy oskarżonego, lecz doręcza się je samemu oskarżonemu, jednakże różnica ta w stosunku do pokrzywdzonego, który ustanowił pełnomocnika, jest w pełni uzasadniona. Obrońca oskarżonego bowiem nie jest pełnomocnikiem, lecz pomocnikiem strony, a więc nie może działać zamiast strony, lecz obok niej, podczas gdy pełnomocnik procesowy pokrzywdzonego jest umocowany z mocy prawa do wykonywania wszystkich czynności procesowych za stronę, nie wyłączając tzw. aktów dyspozytywnych, jak np. zawarcia ugody, zrzeczenia się roszczeń, uznania powództwa, jeżeli czynności te nie zostały wyłączone w danym pełnomocnictwie, co wynika z treści art. 91 k.p.c., mającego niewątpliwie zastosowanie również w postępowaniu karnym (art. 80 k.p.k.). Skoro więc pokrzywdzony ustanowił sobie pełnomocnika, by ten wyręczył go niejako w czynnościach procesowych, to również na gruncie procesu karnego stwierdzić należy, że obowiązują co do doręczenia mu orzeczeń i innych pism sądowych te same zasady co w postępowaniu cywilnym, a to z mocy art. 133 § 3 k.p.c. w zw. z art. 80 k.p.k.Podane powody uzasadniają odstąpienie od odmiennego stanowiska wyrażonego w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 18 listopada 1971 r. - VI KZP 24/71 (OSNKW 1972, z. 3, poz. 45).Ze względu na treść udzielonej odpowiedzi nie ma potrzeby rozważenia kwestii wskazanych w pkt 2 postanowienia Sądu Wojewódzkiego.