VI KZP 17/81

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Bratoszewski. Sędziowie: S. Mirski (sprawozdawca), W. Żebrowski.Prokurator Prokuratury Generalnej: H. Kubicki.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Jacka K. o warunkowe przedterminowe zwolnienie, po rozpoznaniu przekazanego na podstawie art. 390 § 1 k.p.k. przez Sąd Wojewódzki w Warszawie postanowieniem z dnia 20 czerwca 1981 r. zagadnienia prawnego, wymagającego zasadniczej wykładni ustawy:"Który sąd: penitencjarny czy pierwszej instancji właściwy jest do orzekania o warunkowym przedterminowym zwolnieniu w wypadku, gdy sąd pierwszej instancji zarządził na podstawie art. 100 § 3 k.k. wykonanie orzeczonej kary pozbawienia wolności i jednocześnie odroczył jej wykonanie?"uchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneArtykuł 3 § 1 k.k.w. określa zasadę, że sąd, który wydał orzeczenie w pierwszej instancji, jest właściwy również w postępowaniu dotyczącym wykonania tego orzeczenia, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Takim szczególnym przepisem, statuującym właściwość sądów penitencjarnych, a nie sądów pierwszej instancji, w kwestii warunkowego zwolnienia jest art. 78 § 1 k.k.w. Nie zawiera on żadnych postanowień wskazujących na to, że ustalona w nim właściwość sądu penitencjarnego podlega ograniczeniom, oraz brak w nim jakiejkolwiek wzmianki o tym, że nie może mieć zastosowania w razie warunkowego zwolnienia w wypadkach określonych w art. 100 § 2 k.k.Niezależnie od tego zauważyć należy, że jednym z niezbędnych czynników stosowania warunkowego zwolnienia jest to, by we wszystkich kwestiach, związanych z tą formą zwolnienia, orzekał ten sam sąd.Przyznanie jednemu sądowi rozstrzygającemu o stosowaniu warunkowego zwolnienia wszystkich decyzji dotyczących wykonania tego orzeczenia (tj. o warunkowym zwolnieniu) gwarantuje pełną i stałą kontrolę jego trafności.Ten niezbędny element prawidłowego stosowania wymienionej instytucji jest spełniony wtedy, gdy o warunkowym zwolnieniu decyduje sąd penitencjarny, ponieważ dysponuje on środkami gwarantującymi sprawdzenie postępów resocjalizacji skazanego. Za słusznością tego stanowiska przemawia również posiłkowo § 255 ust. 2 regulaminu czynności sądów wojewódzkich i powiatowych w sprawach cywilnych i karnych (rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 23 grudnia 1969 r. - Dz. U. Nr 37, poz. 325 z późn. zm.), według którego w wypadku zwolnienia z zakładu leczniczego skazanego za przestępstwo, popełnione w stanie ograniczonej poczytalności: "(...) można nadto przesłać właściwemu sądowi penitencjarnemu odpis lub wyciąg z wyroku wraz z odpisem zarządzenia o wykonaniu kary i innymi niezbędnymi odpisami dokumentów z akt sprawy, a w szczególności dotyczących postępów w leczeniu skazanego w celu rozważenia możliwości warunkowego zwolnienia skazanego (art. 100 § 2 k.k.)". Z treści tego § 255 ust. 2 wynika więc wprost, że w wypadkach wymienionych w art. 100 § 2 k.k. właściwy do orzeczenia w kwestii warunkowego zwolnienia jest sąd penitencjarny.Uzasadnienie prawneRozstrzygając to zagadnienie prawne, Sąd Najwyższy uznał, że uchwała Sądu Najwyższego w składzie siedmiu sędziów z dnia 29 czerwca 1972 r. - akt VI KZP 23/72 (OSNKW 1972, z. 10, poz. 148) dotyczy wyłącznie sytuacji, gdy sąd podejmuje decyzje co do wykonania kary jeszcze przed zwolnieniem skazanego z zakładu leczniczego, co wynika zarówno z tezy tej uchwały, jak i uzasadnienia, powołującego się głównie na art. 198 k.k.w.Natomiast w sprawie niniejszej zachodzi wypadek, gdy sąd orzekający skierował już na podstawie art. 100 § 2 k.k. wyrok do wykonania.