II CO 4/82

Skład orzekającyPrzewodniczący: SSN R. Czarnecki (spr.).Sędziowie SN: M. Zakrzewska, T. Żyznowski.Protokolant: H. Janota.SentencjaSąd Najwyższy - Izba Cywilna i Administracyjna, po rozpoznaniu w dniu 21 lipca 1982 r. na rozprawie w sprawie z powództwa Michała B. przeciwko: Zarządowi Budynków Mieszkalnych w N. o odszkodowanie, na skutek skargi powoda o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Najwyższego - Izba Cywilna z dnia 8 lipca 1977 r., sygn. akt II CR 228/77,odrzuca skargę.Uzasadnienie faktyczneWyrokiem z dnia 8.VII.1977 r. Sąd Najwyższy oddalił rewizję powoda, a w uzasadnieniu tego wyroku zajął stanowisko, że uchylenie się od skutków prawnych ugody z dnia 19.X.1974 r. mogłoby nastąpić w wypadku, gdyby strony były w błędzie co do stanu faktycznego, który stanowił przyczynę jej zawarcia, jednakże w dniu zawarcia ugody strony wiedziały o opinii lekarza PZU z dnia 25.V.1974 r., że powód od dnia 1.V.1974 r. był niezdolny do pracy w 20%, następnie zaś w stanie zdrowia powoda nic nie zmieniło się na jego niekorzyść.W dniu 14.X.1981 r. powód wniósł skargę o wznowienie postępowania. Do skargi dołączył orzeczenie KiZ-u z dnia 10.IX.1981 r., według którego został zaliczony do III grupy inwalidów, przy czym inwalidztwo to "istnieje prawdopodobnie przed 1976 r." i jest czasowe.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:W myśl art. 403 § 2 k.p.c., można żądać wznowienia postępowania w razie późniejszego wykrycia prawomocnego wyroku, dotyczącego tego samego stosunku prawnego albo wykrycia takich środków dowodowych lub okoliczności faktycznych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu.W odniesieniu do wykrycia prawomocnego wyroku w uzasadnieniu postanowienia z dnia 5.V.1967 r. (OSNCP 1967 r., poz. 209) nastąpiło wyjaśnienie, że "podstawę skargi o wznowienie może stanowić, tylko takie wykryte później prawomocne orzeczenie dotyczące tego samego stosunku prawnego, które było już prawomocne, zanim zapadł wyrok w postępowaniu, którego wznowienia się żąda. (art. 403 § 2. k.p.c.)." Z kolei, w odniesieniu do wykrycia środka dowodowego, uchwała składu 7 sędziów z dnia 21.II.1969 r. (OSNCP 1969 r., poz. 203) przyjęła, że "środek dowodowy, który powstał po uprawomocnieniu się wyroku, nie stanowi podstawy wznowienia postępowania przewidzianej w art. 403 § 2 k.p.c.", a w uzasadnieniu postanowienia z dnia 22.IV.1975 r. (OSNCP 1976, poz. 33) został wypowiedziany pogląd, że uzyskanie - po uprawomocnieniu się wyroku - świadectwa lekarza specjalisty, które to świadectwo przedstawia wyniki badań strony procesowej i zawiera ocenę stanu zdrowia badanego odmienne od wyrażonej przez biegłych lekarzy w poprzednio zakończonym postępowaniu sądowym, nie stanowi późniejszego wykrycia takiego środka dowodowego, jaki ma na uwadze art. 403 § 2 k.p.c.".Okoliczność faktyczna, obok prawomocnego wyroku i środka dowodowego, stanowi równoważną i samodzielną podstawę wznowienia postępowania. Okoliczność faktyczna charakteryzuje się jednak tym, że jest nie tylko samodzielną podstawą wznowienia, lecz także przedmiotem innej podstawy: bądź prawomocnego wyroku, bądź środka dowodowego. Np. okoliczność faktyczna sprowadzająca się do tego, że od danej daty stan zdrowia pogorszył się, jest przedmiotem konkretnego środka dowodowego. Stąd pogląd, że nie stanowi podstawy wznowienia prawomocne orzeczenie lub środek dowodowy zaistniały po uprawomocnieniu się wyroku w postępowaniu, którego wznowienia się żąda, nie wystarcza do rozstrzygnięcia, że nie zachodzi podstawa wznowienia, może ją bowiem stanowić okoliczność faktyczna istniejąca jeszcze przed uprawomocnieniem się wyroku w poprzednim postępowaniu.Jednakże ze sformułowania art. 403 § 2 k.p.c. co do "wykrycia" okoliczności faktycznej, z której strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu, wynika nie tylko wymaganie, żeby okoliczność faktyczna istniała przed uprawomocnieniem się wyroku we wspomnianym postępowaniu, lecz także, jak to zostało wyjaśnione w uzasadnieniu postanowienia z dnia 15.V.1953 r. (OSNCP 1963, poz. 36), żeby okoliczność ta istniała poza poprzednim postępowaniem sądowym zakończonym prawomocnym wyrokiem i nie była stronie znana.W sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem z dnia 3.VII.1977 r. powód przytoczył twierdzenia co do stanu swego zdrowia po dniu 1.V.1974 r., możliwości ustalenia inwalidztwa oraz swego inwalidztwa. Nawet więc przy założeniu, iż zostałoby wykazane, że inwalidztwo powoda odpowiadająca III grupie powstało przed dniem 3.VII.1977 r., powód nie wykrył w rozumieniu art. 403 § 2 k.p.c. tej okoliczności faktycznej.W konsekwencji, skarga powoda, jako nie oparta na ustawowej podstawie wznowienia, ulega odrzuceniu (art. 411 zd. 1 k.p.c.).