IV CR 222/82

Uzasadnienie faktycznePostanowieniem z dnia 29 grudnia 1980 r. uwzględniając wniosek J.T., Sąd Wojewódzki w K. ubezwłasnowolnił częściowo jego małżonkę S.T. z powodu choroby psychicznej pod postacią schizofrenii paranoidalnej z objawami defektu o charakterze hypossteniczno-pseudopsychopatycznym.Sąd Wojewódzki ustalił na podstawie opinii biegłego lekarza psychiatry J.T., że uczestniczka postępowania aktualnie znajduje się w stanie remisji i jest częściowo zdolna do załatwiania swych spraw. W okresie zaostrzeń choroby zdolność do kierowania swym postępowaniem może być całkowicie zniesiona. Udziwnione zachowanie i urojeniowa interpretacja wydarzeń wskazują na konieczność częściowego ubezwłasnowolnienia uczestniczki postępowania i ustanowienia kuratora, który zadba o jej interesy osobiste i majątkowe.Od postanowienia tego S.T. wniosła rewizję, domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy Sądowi Wojewódzkiemu do ponownego rozpoznania.Rewizja oparta jest na zarzucie nieważności postępowania i niewyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych, istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, a zatem na podstawach rewizyjnych przewidzianych w art. 368 pkt 2 i 3 k.p.c.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył co następuje.Trafnie zarzuca skarżąca, że Sąd Wojewódzki nie zawiadomił jej o postępowaniu toczącym się o jej ubezwłasnowolnienie, nie doręczył jej odpisu wniosku i zawiadomienia o terminie rozprawy, czym pozbawił ją możności obrony swych praw.W aktach sprawy (17) znajduje się poświadczenie odbioru zawiadomienia o terminie rozprawy z odpisem wniosku i opinii biegłego, nie podpisane przez S.T., a w protokole rozprawy odnotowano, że uczestniczka postępowania przebywa w szpitalu.Z naruszeniem art. 214 k.p.c. Sąd Wojewódzki nie odroczył rozprawy, lecz po odczytaniu opinii biegłego ogłosił zaskarżone postanowienie.Z opinii biegłego nie wynika, by doręczanie uczestniczce postępowania pism sądowych, wzywanie jej i wysłuchanie przed sądem było niecelowe ze względu na jej stan zdrowia psychicznego.Gdyby nawet zaistniały przesłanki z art. 547 § 1 k.p.c. to i wówczas postępowanie mogło toczyć się dopiero po ustanowieniu, stosownie do § 2 cyt. przepisu, kuratora w celu ochrony praw uczestniczki postępowania w sprawie o jej ubezwłasnowolnienie.Celem ubezwłasnowolnienia jest niesienie pomocy osobie, która ma być ubezwłasnowolniona w załatwieniu jej spraw osobistych lub majątkowych.Sąd Wojewódzki nie ustalił jakich spraw w aktualnym stanie zdrowia psychicznego uczestniczka postępowania nie może załatwić samodzielnie i powinna korzystać z pomocy kuratora i nie zajął stanowiska co do tego, czy ubezwłasnowolnienie leży w jej interesie, bowiem z naruszeniem art. 556 § 1 k.p.c. nie wysłuchał S.T. i poza odczytaniem opinii biegłego, nie prowadził w sprawie żadnych dowodów.Powyższe uchybienia uzasadniają uchylenie zaskarżonego postanowienia z mocy art. 388 § 1 k.p.c. i przekazanie sprawy Sądowi Wojewódzkiemu do ponownego rozpoznania.Pozbawienie uczestniczki postępowania możności obrony jej praw, zgodnie z art. 369 pkt 5 k.p.c. powoduje nieważność postępowania, wobec czego Sąd Najwyższy z mocy art. 388 § 2 k.p.c. zniósł postępowanie w całości, jako dotknięte nieważnością i orzekł jak w sentencji postanowienia.