IV CR 154/82

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN Z. Marmaj (sprawozdawca). Sędziowie SN: K. Piasecki, A. Wielgus.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z powództwa Bogumiły Z. przeciwko Spółdzielni Mieszkaniowej w Z. o zapłatę na skutek rewizji pozwanej od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Katowicach z dnia 11 grudnia 1981 r.rewizję oddalił i zasądził od pozwanej Spółdzielni na rzecz powódki 1.000 zł tytułem kosztów postępowania rewizyjnego.Uzasadnienie faktycznePowódka żądała zasądzenia na jej rzecz od pozwanej Spółdzielni Mieszkaniowej kwoty 134.197 zł i twierdziła, że jest to wydatek związany z podniesieniem standardu przydzielonego jej przez stronę pozwaną mieszkania, które musiała następnie opuścić, gdyż posiadało ono wady uniemożliwiające zamieszkiwanie.Pozwana Spółdzielnia uznała powództwo w odniesieniu do kwoty 60.579 zł, podnosząc, iż pozostałe wydatki nie znajdują usprawiedliwienia.Sąd Wojewódzki uwzględnił powództwo w odniesieniu do kwoty 98.246 zł, oddalając je w pozostałej części.Podstawą rozstrzygnięcia stały się następujące ustalenia: Przydział mieszkania spółdzielczego typu M-5 na warunkach własnościowych miał miejsce w lutym 1977 r. Powódka mieszkanie to objęła w posiadanie i przystąpiła do staranniejszego wykańczania go oraz podnoszenia jego standardu. W związku z tym wykonane zostały m.in. następujące prace: ułożenie glazury i terakoty w pomieszczeniach sanitarnych, kuchni i na balkonie, tapetowanie ścian i sufitów, wbudowanie szaf wnękowych, wymiana pokrycia podłóg z płytek PCW na lentex, wymiana baterii łazienkowych, zamocowanie szyn w celu podwieszenia firan, uszczelnienie ram okiennych, zamocowanie lustra itp. Łącznie na ten cel powódka wydatkowała - jak to wyliczył biegły, którego opinia nie została zakwestionowana - kwotę 98.246 zł. Kwota ta obejmuje m.in. wydatek związany z podwójnym ułożeniem kafelków, jako że powódka nie mogła ich nabyć bez równoczesnego pokrycia kosztów robocizny, jednakże dostawca kafelków mógł je ułożyć dopiero po kilku latach. W związku z tym powódka ułożenie kafelków zleciła innej osobie, której ponownie zmuszona była zapłacić za robociznę.W rewizji od tego wyroku strona pozwana domagała się jego zmiany i oddalenia powództwa w części dotyczącej kwoty 37.667 zł. Zdaniem strony pozwanej powódka może domagać się odszkodowania tylko za niektóre ulepszenia. Nie jest natomiast - zdaniem skarżącej - uzasadnione żądanie w odniesieniu do wspomnianego dwukrotnie uiszczonego wynagrodzenia za ułożenie kafelków, a także co do tapet i wykładzin podłogowych. W każdym razie powinno nastąpić odliczenie amortyzacji, jako że powódka korzystała z mieszkania przez okres ponad 1 roku.Sąd Najwyższy uznał powyższą rewizję za nieuzasadnioną i zważył, co następuje: wbrew odmiennemu poglądowi skarżącej do rozliczenia nakładów poczynionych przez powódkę w mieszkaniu nie mogą mieć zastosowania zasady wynikające z uchwały nr 81 CZSBM z dnia 6 czerwca 1979 r. w sprawie rozliczeń finansowych spółdzielni z użytkownikami lokali (Informacje i Komunikaty CZSBM Nr 11 z 1979 r.), jako że uchwała ta dotyczy sytuacji, gdy członek spółdzielni dokonuje zamiany mieszkania lub przekazuje mieszkanie spółdzielni w związku z ustaniem członkostwa. W sprawie niniejszej nie chodzi zaś o zamianę lokalu lub przekazanie go spółdzielni, lecz o przejęcie lokalu przez spółdzielnię w związku z tym, że ujawniły się takie jego wady, które uniemożliwiały dalsze korzystanie z niego bez konieczności wykonania istotnych napraw. Powódka twierdziła, i temu strona pozwana nie zaprzeczyła, że przejęcie przez Spółdzielnię lokalu mieszkalnego położonego przy ul. (...) a, w którym wspomniane nakłady zostały poczynione, i przydzielenie w to miejsce innego lokalu nastąpiło właśnie z powodu istotnych wad budowlanych (zalewanie ścian w czasie opadów). Rozliczenie nakładów powinno zatem nastąpić przy odpowiednim zastosowaniu przepisów o rękojmi (art. 556 i nast. k.c.).Spółdzielcze prawo do lokalu typu własnościowego - mimo istotnych różnic w sferze formalnoprawnej - pełni ekonomiczną i społeczną funkcję własności lokalu lub małego domu mieszkalnego. Okoliczność ta uzasadnia taką wykładnię przepisów normujących omawiane prawo, która nada możliwie szeroką treść własnościowym uprawnieniom członka i zapewni mu należytą ochronę. Rozpatrując sprawę z tego punktu widzenia, można stwierdzić, że spółdzielczy stosunek lokalowy jest stosunkiem cywilnoprawnym, w którym zarówno na członku, jak i na spółdzielni ciążą pewne prawa oraz występują określone obowiązki.Na gruncie rozpatrywanego przypadku należy stwierdzić, iż na spółdzielni ciąży m.in. obowiązek dbania o to, by dostarczony członkowi lokal był wykonany zgodnie z zasadami sztuki budowlanej, natomiast na członku - obowiązek używania go zgodnie z przeznaczeniem i w sposób nie naruszający interesów spółdzielni, a tym samym interesów wszystkich członków spółdzielców. Między członkiem a spółdzielnią występuje zatem swoista odpowiedniość świadczeń w rozumieniu art. 487 § 2 k.c.Wprawdzie ustawa o spółdzielniach i ich związkach nie precyzuje bliżej obowiązków spółdzielni w zakresie dbałości o jakość dostarczonych członkom mieszkań, jednakże z treści art. 134 w związku z art. 135 § 3 ustawy można wnosić, iż zakres tych obowiązków jest dosyć szeroki. Właściwa wykładnia tych przepisów pozwala wyprowadzić wniosek, że spółdzielnia ma obowiązek nie tylko dostarczyć członkowi lokal, ale także obowiązek zadbania o to, by lokal ten był odpowiedni w tym sensie, iż nadaje się do zamieszkania. Jeśli spółdzielnia obowiązku tego nie wykona, zobowiązana jest nie tylko do dostarczenia innego lokalu mieszkalnego, ale także do naprawienia szkody w postaci zwrotu poniesionych nakładów na mieszkanie nie nadające się do zamieszkania.Mając to na uwadze, należało dojść do wniosku, że pozwana Spółdzielnia obowiązana jest zwrócić powódce nie tylko nakłady, które obiektywnie podnosiły standard wykończenia mieszkania, jak ułożenie kafelków, terakoty, wbudowanie szaf itp., ale także te wydatki, które powódka poniosła w związku z własnym wyobrażeniem o sposobie urządzenia wnętrza, np. położenie tapet, które następnie zostały usunięte, a więc nie miały wpływu na podniesienie standardu wykończenia mieszkania.Z tych przyczyn na mocy art. 387 k.p.c. orzec należało jak w sentencji. O kosztach orzeczono w myśl art. 98 k.p.c.