I CZ 49/82

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN W. Łysakowski. Sędziowie SN: J. Niejadlik, M. Sychowicz (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa Anny i Andrzeja P. przeciwko Międzyzakładowej Spółdzielni Mieszkaniowej "Energetyka" w W. o nakazanie wydania przydziału lokalu na skutek zażalenia pozwanej Spółdzielni na postanowienie Sądu Wojewódzkiego w Warszawie z dnia 1 marca 1982 r.,postanowił oddalić zażalenie.Uzasadnienie faktycznePowodowi Andrzejowi P. przysługuje spółdzielcze prawo do lokalu nr 5 w domu przy ulicy Portofino 2 w W. typu lokatorskiego. Powód i jego żona Anna LP. w pozwie wniesionym do Sądu Rejonowego dla m.st. Warszawy wnieśli o zobowiązanie pozwanej Międzyzakładowej Spółdzielni Mieszkaniowej "Energetyka" w W. do wydania im przydziału wymienionego lokalu na warunkach spółdzielczego prawa do lokalu typu własnościowego. Wartość przedmiotu sporu powodowie określili w pozwie na kwotę 70.000 zł.W odpowiedzi na pozew pozwana Spółdzielnia, twierdząc, że przedmiotem powództwa jest roszczenie niemajątkowe, wniosła o przekazanie sprawy Sądowi Wojewódzkiemu w Warszawie jako właściwemu do jej rozpoznania oraz, podnosząc zarzuty w stosunku do żądania pozwu, nie uznała powództwa.Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy, uznawszy, iż roszczenie powodów dotyczy praw niemajątkowych, postanowieniem z dnia 3.XII.1981 r. stwierdził, iż jest niewłaściwy do rozpoznania sprawy i przekazał ją Sądowi Wojewódzkiemu w Warszawie.Z kolei Sąd Wojewódzki w Warszawie, stojąc na stanowisku, że przedmiotem sprawy jest roszczenie majątkowe, a wartość przedmiotu sporu wynosi 70.000 zł, postanowieniem z dnia 1.III.1982 r. uznał swoją niewłaściwość w sprawie i przekazał ją do rozpoznania Sądowi Rejonowemu dla m.st. Warszawy.To ostatnie postanowienie zostało zaskarżone zażaleniem przez pozwaną Spółdzielnię.Uzasadnienie prawneRozpoznając sprawę na skutek tego zażalenia, Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Spółdzielcze prawo do lokalu takie jak w spółdzielni mieszkaniowej (typu lokatorskiego) oraz takie jak w spółdzielni budowlano-mieszkaniowej (typu własnościowego) obejmuje ogół praw członka spółdzielni do przydzielonego mu mieszkania. W pierwszym wypadku chodzi o prawo używania lokalu (art. 135 § 2 ustawy o spółdzielniach i ich związkach - Dz. U. z 1961 r. Nr 12, poz. 61 z późn. zm.), a w drugim wypadku - o prawo używania lokalu i rozporządzania nim (art. 135 § 3 i art. 147 § 1 ustawy o spółdzielniach i ich związkach). W obu wypadkach na treść spółdzielczego prawa do lokalu składają się oprócz elementów majątkowych elementy niemajątkowe, przy czym te pierwsze mają charakter dominujący. Spółdzielcze prawo do lokalu - zarówno typu lokatorskiego, jak i własnościowego - jest przeto prawem majątkowym. Dlatego roszczenie o przekształcenie spółdzielczego prawa do lokalu typu lokatorskiego na spółdzielcze prawo do lokalu typu własnościowego jest roszczeniem majątkowym.O właściwości rzeczowej sądu decyduje w niniejszej sprawie wartość przedmiotu sporu (art. 16 § 1 i art. 17 pkt 4 k.p.c.).Przedmiotem sprawy jest roszczenie o przekształcenie spółdzielczego prawa do lokalu typu lokatorskiego w spółdzielcze prawo do lokalu typu własnościowego. Wartością przedmiotu sporu w sprawie, w której dochodzone jest takie roszczenie, jest różnica pomiędzy wartością spółdzielczego prawa do lokalu typu własnościowego a wartością spółdzielczego prawa do lokalu typu lokatorskiego.Odnoszący się do rozliczeń pomiędzy spółdzielnią a członkiem przepis art. 151 §1 ustawy o spółdzielniach i ich związkach nakazuje określenie wartości spółdzielczego prawa do lokalu według zasad ustalonych w statucie. Jest to tzw. wartość statutowa, miarodajna dla określenia wartości spółdzielczego prawa do lokalu typu własnościowego w sprawie o przekształcenie spółdzielczego prawa do lokalu typu lokatorskiego na spółdzielcze prawo do lokalu typu własnościowego.Natomiast wartość spółdzielczego prawa do lokalu typu lokatorskiego określa suma, jaką członek otrzymuje od spółdzielni w razie ustania członkostwa. Sumę tę stanowi wkład mieszkaniowy, tzn. ta wpłata lub wpłaty na koszty budowy, które w myśl ustawy (art. 144 § 3 ustawy o spółdzielniach i ich związkach) i statutu zalicza się na wkład. Bliżej sposób ustalenia wartości spółdzielczego prawa do lokalu typu lokatorskiego wskazany został w pkt VI uchwały pełnego składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z dnia 30.XI.1974 r. III CZP 1/74 zawierającej wytyczne wymiaru sprawiedliwości i praktyki sądowej w zakresie stosowania przepisów o podziale majątku wspólnego małżonków w wypadku, gdy w skład tego majątku wchodzi spółdzielcze prawo do lokalu (OSNCP 1975, z. 3, poz. 37).Według twierdzeń powodów oznaczona przez nich w pozwie na kwotę 70.000 zł wartość przedmiotu sporu stanowi właśnie różnicę pomiędzy wartością spółdzielczego prawa do lokalu typu własnościowego, którego przyznania domagają się, a wartością przysługującego powodowi spółdzielczego prawa do lokalu typu lokatorskiego.Pozwana Spółdzielnia otrzymała odpis pozwu i podnosząc w odpowiedzi na pozew zarzuty w stosunku do żądania powodów, wdała się w spór co do istoty sprawy. W tym stadium sprawy, skoro pozwana Spółdzielnia nie podniosła zarzutu wadliwego oznaczenia przez powodów wartości przedmiotu sporu przed wdaniem się w spór co do istoty sprawy, sprawdzenie wartości przedmiotu sporu jest niedopuszczalne (art. 25 § 2 k.p.c.). Wartością przedmiotu sporu w sprawie jest zatem kwota wskazana przez powodów w pozwie (70.000 zł) i ona przesądza o właściwości rzeczowej sądu (art. 16 § 1 k.p.c.).Z powyższych względów zaskarżone postanowienie jest zasadne. Zażalenie na podstawie art. 397 § 2 k.p.c. w związku z art. 387 k.p.c. należało zatem oddalić.