IV CZ 58/82

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN K. Olejniczak. Sędziowie SN: A. Gola (sprawozdawca), K. Piasecki.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku Antoniego B. o wyłączenie - w sprawie z wniosku Prokuratora Wojewódzkiego w Łodzi o ubezwłasnowolnienie Antoniego B. - biegłych Zdzisława R. i Ewę C. na skutek zażalenia uczestnika postępowania Antoniego B. na postanowienie Sądu Wojewódzkiego w Łodzi z dnia 24 marca 1982 r.postanowił oddalić zażalenie.Uzasadnienie faktycznePostanowieniem z dnia 16.III.1982 r. Sąd Wojewódzki oddalił wniosek Antoniego B. o wyłączenie biegłych wobec braku podstaw do uwzględnienia wniosku.Postanowienie to Antoni B. zaskarżył zażaleniem, które Sąd Wojewódzki postanowieniem z dnia 24.III.1982 r. odrzucił. Sąd Wojewódzki uznał, że przepisy k.p.c. wyłączają możliwość zaskarżenia postanowienia oddalającego wniosek o wyłączenie biegłego (biegłych).W zażaleniu - jak można było wnosić z jego treści - Antoni B. domagał się zmiany tego ostatniego postanowienia i rozpoznania jego zażalenia na postanowienie z dnia 16.III.1982 r.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Według regulacji przyjętej w procesie obowiązuje zasada, że zażalenie jest dopuszczalne na postanowienie sądu i zarządzenia przewodniczącego określone ściśle w kodeksie. Zasadę tę zrealizowano w ten sposób, że w jednym artykule (art. 394 § 1 k.p.c.) wymienione zostały wszystkie wypadki dopuszczalności zażalenia.W postępowaniu nieprocesowym natomiast zażalenie przysługuje na postanowienie nie orzekające co do istoty sprawy i tylko w wypadkach wskazanych w ustawie (por. art. 518 zdanie drugie k.p.c.). W przepisach dotyczących postępowania nieprocesowego wypadki dopuszczalności zażalenia są rzadkie (por. art. 510 § 1 zdanie trzecie, art. 551 § 2, art. 554 § 3, art. 612 § 2, art. 635 § 4 i art. 648 § 2 k.p.c.). Poza tym należy jednak również odpowiednio stosować art. 394 § 1 k.p.c. (w związku z art. 13 § 2 k.p.c.) regulujący dopuszczalność zażalenia w procesie.Stosownie do przepisu art. 394 § 1 k.p.c. zażalenie przysługuje przede wszystkim na postanowienie sądu pierwszej instancji kończące postępowanie w sprawie oraz na postanowienie tegoż sądu i zarządzenia przewodniczącego, których przedmiotem są materie określone w punktach 11 tego paragrafu.Ani w przepisach dotyczących postępowania nieprocesowego, ani też w przepisie art. 394 § 1 k.p.c. nie wymieniono - jako podlegającego zaskarżeniu w drodze zażalenia - postanowienia oddalającego wniosek o wyłączenie biegłego. Przewidziana tam możliwość zaskarżenia oddalenia wniosku o wyłączenie sędziego nie może się odnosić także do oddalenia wniosku o wyłączenie biegłego, gdyż przepisy działu III, traktujące o wyłączeniu sędziego, stosuje się jedynie odpowiednio do wyłączenia ławników, jak również innych organów sądowych oraz prokuratora (art. 54 k.p.c.). Biegły nie należy do tej kategorii podmiotów. Wyłącza to możliwość zastosowania do biegłego regulacji w kwestii zaskarżenia postanowienia o oddaleniu wniosku o wyłączenie sędziego. Pozostaje zatem jedynie treść art. 281 k.p.c. Przepis ten dopuszcza możliwość żądania wyłączenia biegłego przez stronę z przyczyn, z jakich można żądać wyłączenia sędziego, tj. z przyczyn wymienionych w art. 48 i art. 49 k.p.c. Nie zawiera on natomiast takiej treści, która pozwalałaby na przyjęcie, iż na postanowienie rozstrzygające wniosek o wyłączenie biegłego przysługuje zażalenie. Brak tej regulacji oznacza, że na postanowienie sądu oddalające wniosek o wyłączenie biegłego nie przysługuje zażalenie. Prawidłowość rozstrzygnięcia wniosku o wyłączenie biegłego może zatem jedynie być przedmiotem kontroli ze strony sądu rewizyjnego w ramach badania prawidłowości postanowień poprzedzających wydanie wyroku (art. 383 k.p.c.), jeżeli strona będzie się na nie żaliła w rewizji, a z urzędu wówczas, gdy będą zachodziły podstawy zaskarżenia uwzględniane z urzędu w myśl przepisu art. 381 § 1 k.p.c., bądź też będzie chodziło o sprawy wymienione w art. 381 § 2 k.p.c.Przedstawione wyżej zasady odnoszą się również do spraw o ubezwłasnowolnienie (art. 544 i nast. k.p.c.).Wobec braku uzasadnionych podstaw zażalenie podlegało oddaleniu (art. 387 w związku z art. 397 i art. 13 § 2 k.p.c.).