VI KZP 4/82

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia H. Kempisty (sprawozdawca).Sędziowie: R. Bodecki, W. Sutkowski.Prokurator Prokuratury Generalnej: A. Kabat.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Mariana C., oskarżonego z art. 156 § 1 k.k., po rozpoznaniu przekazanego w trybie art. 390 § 1 k.p.k. przez Sąd Wojewódzki w W. postanowieniem z dnia 30 stycznia 1982 r. zagadnienia prawnego wymagającego zasadniczej wykładni ustawy, a mianowicie:"Czy przepisy rozdziału II pt. «Postępowania uproszczone w sprawach o przestępstwa» dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o postępowaniach szczególnych w sprawach o przestępstwa i wykroczenia w czasie obowiązywania stanu wojennego (Dz. U. Nr 29, poz. 156) mają zastosowanie do przestępstw popełnionych przed dniem 13 grudnia 1981 r.?"i po wysłuchaniu wniosku prokuratorauchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneI. W sprawie, której dotyczy przekazane Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia zagadnienie prawne, wpłynął do Sądu Rejonowego w W. akt oskarżenia z dnia 31 grudnia 1981 r. przeciwko Marianowi C. o przestępstwo określone w art. 156 § 1 k.k., popełnione w dniu 13 lutego 1981 r., ze wskazaniem, że sprawa podlega rozpoznaniu w trybie uproszczonym na podstawie art. 16 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o postępowaniach szczególnych (...). Sąd Rejonowy postanowieniem z dnia 6 stycznia 1982 r. - na podstawie art. 299 § 1 pkt 3 k.p.k. - zwrócił sprawę prokuratorowi w celu zmiany wskazanego w akcie oskarżenia trybu postępowania, uznając, że art. 16 tego dekretu ma zastosowanie jedynie do przestępstw w nim wymienionych popełnionych w czasie obowiązywania powołanego dekretu. W związku z wniesionym na to postanowienie zażaleniem prokuratora Sąd Wojewódzki w W. przekazał Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia przytoczone zagadnienie prawne.II. W odróżnieniu od prawa karnego materialnego (art. 1 i 2 k.k.) do wszystkich przepisów procesowych karnych ma zastosowanie - ustalona w doktrynie - zasada, że ich moc obowiązywania w czasie nie wiąże się z datą popełnienia przestępstwa. Wchodzą one w życie w dniu oznaczonym w ustawie i mają zastosowanie do wszystkich toczących się po tym dniu postępowań, a więc także do wszczętych w czasie mocy obowiązującej przepisów poprzednich. Zasada ta znalazła wyraz w art. VII i XI przep. wprow. k.p.k. z 1969 r. Odstępstwa od tej zasady ustawa może (lecz nie musi) wprowadzać przez ścisłe określenie jej ograniczenia (por. art. VIII, X przep. wprow. k.p.k.).III. Charakter karnoprocesowy przepisów rozdziału II dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o postępowaniach szczególnych w sprawach o przestępstwa i wykroczenia w czasie obowiązywania stanu wojennego (Dz. U. Nr 29, poz. 156) nie ulega wątpliwości.Powołany dekret nie zawiera normy przewidującej ograniczenie obowiązywania przepisów rozdziału II, a w tym art. 16, do przestępstw popełnionych w czasie mocy obowiązującej tego dekretu. Zgodnie zatem z przedstawioną zasadą ma on zastosowanie także do spraw o przestępstwa wymienione w jego art. 16, popełnione przed wejściem w życie dekretu, niezależnie od tego, kiedy wszczęto postępowanie. Za słusznością takiego poglądu przemawia wyraźnie uregulowanie tego problemu w art. 1 ust. 2 powołanego dekretu co do postępowania doraźnego, przy czym zadecydować o tym mógł nie tyle procesowy charakter tego szczególnego trybu postępowania, ile względy nie wiążące się z nim unormowanie z zakresu prawa karnego materialnego (art. 4 k.k.), a więc i zasady z tego prawa wypływające (art. 1 i 2 k.k.).I wreszcie nie jest bez znaczenia argument wynikający z tytułu i wstępu tego dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r., z których wynika, że dotyczy on postępowań szczególnych i został wydany między innymi w celu usprawnienia postępowania w sprawach o przestępstwa i wykroczenia w czasie obowiązywania stanu wojennego bez wzmianki, że odnosi się on tylko do czynów popełnionych w tym czasie.Wprowadzenie w art. 16 tego dekretu trybu uproszczonego postępowania co do większej grupy przestępstw niż wymienione w art. 419 k.p.k. jest realizacją tego celu (por. art. 3 k.c. dopuszczający wnioskowanie o jego działaniu wstecz z celu ustawy).