I KR 323/81

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia L. Jax (sprawozdawca).Sędziowie: C. Gajewski, F. Kozłowski.Prokurator Prokuratury Generalnej: W. Goszczyński.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy: 1) Wiesława D. i 2) Edmunda W., oskarżonych z art. 201, 208, 214 § 1 i 2 i art. 203 § 1 w zw. z art. 58 i 60 § 1 k.k., z powodu rewizji wniesionej przez prokuratora od wyroku Sądu Wojewódzkiego w O. z dnia 22 września 1981 r. oraz zażalenia prokuratora na postanowienie tego Sądu z dnia 3 sierpnia 1981 r. co do wyłączenia części sprawy oraz jej zwrotu prokuratorowi do uzupełnienia postępowania przygotowawczegouchylił zaskarżony wyrok i zmienił wyżej wymienione postanowienie w części dotyczącej wyłączenia sprawy w zakresie zarzutu opisanego w pkt III aktu oskarżenia oraz przekazał sprawę Wiesława D. i Edmunda W. Prokuratorowi Rejonowemu w O. w celu uzupełnienia postępowania przygotowawczego.Uzasadnienie faktyczneAkt oskarżenia w niniejszej sprawie zarzucił oskarżonym Wiesławowi D. i Edmundowi W. popełnienie kilku przestępstw, a m. in. (...) tego, że w okresie od dnia 6 do dnia 16 grudnia 1980 r. na terenie różnych miejscowości położonych na obszarze całego kraju, działając wspólnie i w porozumieniu, czynem ciągłym dokonali kradzieży z włamaniem do garaży różnych osób, skąd zabrali w celu przywłaszczenia części samochodowe, kanistry z benzyną, dokumenty oraz inne przedmioty ogólnej wartości około 40.000 zł, przy czym czynu tego dopuścili się przed upływem 5 lat od odbycia kary przeszło 6 miesięcy pozbawienia wolności za umyślne przestępstwo podobne, tj. przestępstwa określonego w art. 208 k.k. w zw. z art. 58 i 60 § 1 k.k.Sąd Wojewódzki w O. już na początku rozprawy głównej w niniejszej sprawie, tj. w dniu 3 sierpnia 1981 r., postanowił na podstawie art. 344 § 1 k.p.k. w zw. z art. 24 § 3 k.p.k. wyłączyć rozpoznanie sprawy w części dotyczącej zarzutu opisanego w pkt III aktu oskarżenia i sprawę w tym zakresie przekazać Prokuratorowi Rejonowemu w O. w celu uzupełnienia postępowania i ewentualnego wniesienia aktu oskarżenia odpowiadającego wymaganiom formalnym.Po zakończeniu rozprawy w dniu 22 września 1981 r. Sąd Wojewódzki w O. wydał w sprawie niniejszej wyrok (...).Wyrok ten został zaskarżony przez prokuratora (...).Niezależnie od tego Prokurator Rejonowy w O. już w dniu 5 sierpnia 1981 r. złożył zażalenie na postanowienie Sądu Wojewódzkiego w O. z dnia 3 sierpnia 1981 r. co do wyłączenia sprawy w części dotyczącej zarzutu opisanego w pkt III aktu oskarżenia i przekazania w tym zakresie Prokuratorowi Rejonowemu w O. w celu uzupełnienia postępowania przygotowawczego. W zażaleniu tym prokurator wnosił o uchylenie wymienionego postanowienia.Zarówno rewizja, jak i wniesione uprzednio zażalenie zostały jednocześnie przesłane Sądowi Najwyższemu, który w toku rozprawy rewizyjnej postanowił rozpoznać łącznie oba środki odwoławcze.Uzasadnienie prawnePo rozpoznaniu sprawy Sąd Najwyższy zważył, co następuje:a) rewizja prokuratora zasadnie domaga się uchylenia zaskarżonego wyroku,b) Sąd Wojewódzki słusznie stwierdził, że akt oskarżenia wniesiony w niniejszej sprawie, a w szczególności w zakresie zarzutu opisanego w pkt III aktu oskarżenia, zawiera istotne uchybienia formalne, które uzasadniają zwrócenie go oskarżycielowi w celu uzupełnienia braków w trybie art. 298 k.p.k.,c) ze względu na konkretną sytuację procesową wynikającą w szczególności z charakteru postawionych oskarżonemu zarzutów za niedopuszczalne należy uznać wyłączenie z niniejszej sprawy do odrębnego rozpoznania zarzutu opisanego w pkt III aktu oskarżenia.W konsekwencji tych stwierdzeń Sąd Najwyższy uznał za konieczne uchylenie zaskarżonego wyroku i przy odpowiedniej zmianie postanowienia z dnia 3 sierpnia 1981 r. co do wyłączenia części sprawy do odrębnego rozpoznania - przekazanie sprawy do uzupełnienia postępowania przygotowawczego (...).Sąd Wojewódzki słusznie stwierdził, że akt oskarżenia w zakresie zarzutu opisanego w pkt III nie odpowiada określonym w ustawie warunkom formalnym.Wbrew bowiem wymaganiom art. 295 § 1 pkt 2 k.p.k. nie zawiera on podstawowych elementów zarzucanego oskarżonym przestępstwa, jak czasu, miejsca i przedmiotu poszczególnych kradzieży i okoliczności ich popełnienia. Wprawdzie określono w nim ogólną wartość szkody na około 40.000 zł, lecz zarówno w akcie oskarżenia, jak i w jego uzasadnieniu brak specyfikacji pozycji składających się na tę sumę. Takie sformułowanie aktu oskarżenia oczywiście utrudniało, a nawet wręcz uniemożliwiało oskarżonym obronę, sądowi zaś prawidłowe rozpoznanie sprawy.W zażaleniu na to postanowienie prokurator nie zaprzeczył, że opisane braki formalne mogły uzasadniać zwrot aktu oskarżenia przez prezesa sądu w trybie przewidzianym w art. 298 k.p.k. Za błędny jednak należy uznać wyrażony w związku z tym pogląd, że skoro podczas przygotowania się do rozprawy prezes sądu i sędzia sprawozdawca nie zauważyli braków formalnych, to na rozprawie z tego powodu nie można zwrócić aktu oskarżenia.Jeżeli bowiem nie zwrócono aktu oskarżenia z powodu braków formalnych w trybie art. 298 k.p.k. i dopiero w toku rozprawy sąd stwierdził, że akt oskarżenia jest sporządzony w sposób sprzeczny z wymaganiami art. 295 § 1 k.p.k, a nieprawidłowości te uniemożliwiają lub co najmniej znacznie utrudniają rozpoznanie sprawy, to może zwrócić sprawę prokuratorowi w celu uzupełnienia postępowania przygotowawczego, gdyż takie nieprawidłowe sporządzenie aktu oskarżenia należy zaliczyć do "braków w przeprowadzeniu postępowania przygotowawczego", o których mowa w art. 344 § 1 k.p.k.O ile jednak decyzję o zwrocie akt do uzupełnienia postępowania należy uznać za słuszną, o tyle trzeba jednocześnie stwierdzić, że Sąd Wojewódzki - wydając postanowienie z dnia 3 sierpnia 1981 r. - popełnił błąd polegający na wyłączeniu sprawy w zakresie zarzutu opisanego w pkt III aktu oskarżenia do odrębnego postępowania, ponieważ ze względu na zasadę podmiotowej i przedmiotowej łączności, wynikającą z art. 23 § 1 i art. 24 § 1 k.p.k., nie należało dzielić sprawy na części bez ważnej przyczyny. W każdym zaś razie nie było wolno sądowi wyłączać do odrębnego postępowania części sprawy oraz kierować do uzupełnienia postępowania przygotowawczego w zakresie jednego z zarzutów (pkt III aktu oskarżenia) w konkretnej sytuacji, gdy czyn objęty tym zarzutem powinien wchodzić w skład przestępstwa ciągłego objętego tym samym aktem oskarżenia. Przedmiotem bowiem zarzutów postawionych oskarżonym w sprawie niniejszej są kradzieże dokonane przez nich w okresie od dnia 8 listopada do dnia 16 grudnia 1980 r. i nie jest zrozumiałe, z jakiego powodu w akcie oskarżenia zarzucono im aż trzy wieloczynowe przestępstwa ciągłe, a mianowicie osobno kradzieże z włamaniem do sklepów i kiosków (pkt I), osobno kradzieże (zresztą także z reguły połączone z włamaniem) z samochodów zabranych do krótkotrwałego użycia (pkt II) i wreszcie inne kradzieże połączone z włamaniem do różnych pomieszczeń, a zwłaszcza garaży (pkt III). Należy przy tym przypomnieć, że - według ustalonego orzecznictwa - okoliczność, iż poszczególne przestępstwa, gdyby je rozpatrywać oddzielnie, stanowiłyby przestępstwa określone w różnych przepisach ustawy karnej lub wykroczenia, nie stanowi przeszkody do twierdzenia, że oskarżony dopuścił się wieloczynowego przestępstwa ciągłego (por. OSNKW 1973, z. 2-3, poz. 20 oraz 1977, z. 10-11, poz. 122), przy czym konstrukcja taka ma zastosowanie niezależnie od tego, czy w konkretnej sytuacji jest to korzystne dla sprawcy, czy też nie (OSNKW 1972, z. 7-8, poz. 122) (...).Zadaniem prokuratora będzie oczywiście przede wszystkim sporządzenie nowego aktu oskarżenia z uwzględnieniem okoliczności podniesionych wyżej oraz w postanowieniu Sądu Wojewódzkiego w O. z dnia 3 sierpnia 1981 r.