VI KZP 8/81

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia T. Majewski. Sędziowie: L. Jax, W. Żebrowski (sprawozdawca).Prokurator Prokuratury Generalnej: A. Kabat.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Kazimierza S. co do warunkowego przedterminowego zwolnienia po rozpoznaniu - przekazanego na podstawie art. 390 § 1 k.p.k. przez Sąd Wojewódzki w T. postanowieniem z dnia 26 lutego 1981 r. - zagadnienia prawnego wymagającego zasadniczej wykładni ustawy:"Czy do obliczania okresów przewidzianych w art. 91 § 1 i 2 k.k. można przyjąć kary z dwóch lub więcej nie podlegających łączeniu wyroków, jeżeli jeden z wyroków został wydany przez sąd wojskowy, a drugi przez sąd powszechny, a jeżeli tak, to który z sądów jest właściwy do rozpoznania wniosku o warunkowe przedterminowe zwolnienie?"uchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneI. Zgodnie z art. 91 § 1 k.k. warunkowe przedterminowe zwolnienie może nastąpić po odbyciu przez skazanego co najmniej dwóch trzecich kary pozbawienia wolności, a gdy chodzi o młodocianego co najmniej połowy kary - nie wcześniej jednak niż po upływie 6 miesięcy. Natomiast skazany wielokrotnie powracający do przestępstwa, co do którego zachodzą warunki przewidziane w art. 90 § 2 k.k., może wyjątkowo skorzystać z tej formy zwolnienia po odbyciu co najmniej trzech czwartych kary.W myśl art. 91 § 3 k.k. przepis § 1 (§ 2) stosuje się odpowiednio do sumy dwóch lub więcej nie podlegających łączeniu kar pozbawienia wolności, które skazany będzie kolejno odbywał.Przewidziane w art. 91 § 3 k.k. sumowanie kar ustanowione jest wyłącznie na potrzeby instytucji warunkowego zwolnienia. Nie zmienia to istoty sumowanych kar, a w szczególności nie zastępuje kar jednostkowych, które w dalszym ciągu podlegają kolejnemu, a więc odrębnemu wykonaniu.Przepis art. 91 § 3 k.k. nie zawiera żadnych unormowań wskazujących na to, że dopuszcza on sumowanie tylko dwóch lub więcej kar orzeczonych bądź przez sądy powszechne, bądź przez sądy wojskowe. Brak takiego ograniczenia uzasadnia wniosek, że przewidzianym w art. 91 § 3 k.k. sumowaniem kar objęte mogą być także: kara (kary) orzeczona przez sąd powszechny i kara (kary) orzeczona przez sąd wojskowy. Odmienne stanowisko, wyłączające - mimo braku wyraźnego zakazu ustawy - taką możliwość, byłoby wyrazem wykładni rozszerzającej na niekorzyść skazanego, a więc niedopuszczalnej.II. Zgodnie z art. 78 § 1 k.k.w. o warunkowym zwolnieniu orzeka sąd penitencjarny. Właściwy miejscowo jest ten sąd penitencjarny, w którego okręgu przebywa skazany (art. 3 § 2 k.k.w.). Zasady te dotyczą jednak tylko tych wypadków, w których chodzi o skazanych przez sądy powszechne. Nie dotyczą więc osób skazanych przez sądy wojskowe.Kodeks karny wykonawczy nie przewiduje odrębnych wojskowych sądów penitencjarnych. W artykule 3 § 3 k.k.w. ustalone zostało, że w stosunku do osób skazanych przez sąd wojskowy sąd ten orzeka również w sprawach zastrzeżonych do właściwości sądu penitencjarnego.Uwzględniając - przedstawione wyżej - unormowanie przez kodeks karny wykonawczy właściwości sądów orzekających o warunkowym zwolnieniu, a ponadto wspomniany poprzednio charakter (odrębność) sumowanych kar, stwierdzić należy, że w sytuacji przedstawionej w pytaniu o właściwości sądu (penitencjarnego lub wojskowego) decydować będzie to, czy w chwili orzekania skazany odbywa karę pozbawienia wolności orzeczoną przez sąd powszechny, czy przez sąd wojskowy. W pierwszym wypadku (tj. odbywania kary pozbawienia wolności orzeczonej przez sąd powszechny) właściwy będzie sąd powszechny (art. 78 § 1 i art. 3 § 2 k.k.w.), w drugim - sąd wojskowy (art. 3 § 3 k.k.w.). Odmienne rozstrzygnięcie problemu właściwości sądu do orzekania o warunkowym zwolnieniu w tych wypadkach przewidzianych w art. 91 § 3 k.k., w których sumowaniem objęto kary orzeczone przez sądy powszechne i wojskowe, a w szczególności generalne "przyznanie" właściwości rzeczowej jednemu z tych sądów byłoby sprzeczne z powołanymi wyżej przepisami (art. 3 § 2 i 3 oraz art. 78 § 1 k.k.w.), a zatem nie może wchodzić w rachubę.III. Z uzasadnienia "pytania prawnego" wynika, że wątpliwości Sądu Wojewódzkiego dotyczą również tego, czy dwie trzecie kary należy obliczać wyłącznie od wykonywanej obecnie kary na podstawie wyroku powszechnego, czy także od odbytej już kary na podstawie wyroku sądu wojskowego, a więc od sumy tych kar.Kwestia, czy w tej sprawie wchodzą w grę przesłanki określone w art. 91 § 3 k.k., zależy od ustaleń faktycznych, których poczynienie należy do sądu orzekającego. Niemniej jednak już teraz z okoliczności sprawy - jak się wydaje - wynika, że kary pozbawienia wolności orzeczone wyrokiem Sądu Rejonowego w J. z dnia 7 czerwca 1978 r. oraz wyrokiem Sądu Rejonowego w Ł. z dnia 24 sierpnia 1978 r., połączone potem wyrokiem łącznym Sądu Rejonowego w Ł. z dnia 21 lutego 1979 r., zostały wprowadzone do wykonania, gdy skazany odbywał resztę kary pozbawienia wolności na podstawie wyroku sądu wojskowego (po uchyleniu zastosowania amnestii). Wynikałoby z tego, że kary pozbawienia wolności określone w tych wyrokach skazany odbywał kolejno, a więc ma do niego zastosowanie art. 91 § 3 k.k.Zauważyć należy również, że z okoliczności sprawy nie wynika potrzeba rozważenia art. 79 § 2 k.k.w.