IV CR 101/81

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN K. Piasecki.Sędziowie SN: R. Czarnecki (spr.), A. Gola.SentencjaSąd Najwyższy - Izba Cywilna i Administracyjna po rozpoznaniu w dniu 10 kwietnia 1981 r. sprawy z powództwa Stanisława D. przeciwko Skarbowi Państwa - Kuratorium Oświaty i Wychowania Urzędu Wojewódzkiego w P. o zapłatę na skutek rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Przemyślu z dnia 26 listopada 1980 r., sygn. akt I C 180/79, sprostowanego postanowieniem tego Sądu z dnia 19 stycznia 1981 r.,oddala rewizję.Uzasadnienie faktyczneW sprawie jest bezsporne, że w dniu 12 sierpnia. 1972 r. Stanisław D. został aresztowany pod zarzutem zagarnięcia mienia społecznego na szkodę ówczesnego Wydziału Oświaty Prezydium PRN.W pozwie z dnia 25 kwietnia 1975 r. skierowanym przeciwko Skarbowi Państwa - Kuratorium Oświaty i Wychowania Urzędu Wojewódzkiego, D. domagał się zasądzenia od Skarbu Państwa 378.074 zł na tej podstawie, że Wydział Oświaty powierzył mu kloce wartości 893.000 zł, a wspomniana suma należy mu się tytułem ich przetarcia, transportu, magazynowania i innych tzw. kosztów zaopatrzenia (s. 1). W dniu 3 lutego 1976 r. D. rozszerzył powództwo do kwoty 412.484 zł twierdząc, że oprócz powierzonych mu materiałów, zakupił dalsze za 210.000 zł, a od łącznej ilości tych materiałów koszty zaopatrzenia wyrażają się wymienioną, wyższą sumą (s. 30-31).Wyrokiem Sądu Wojewódzkiego z dnia 7 października 1977 r. m.in. Eustachy R. inspektor do spraw inwestycji Wydziału Oświaty oraz m.in. D. jako rzemieślnik zostali uznani winnymi tego, że w okresie od 1970 r. do sierpnia 1972 r., działając wspólnie i w porozumieniu, uczestniczyli w zagarnięciu na szkodę Wydziału Oświaty, pierwszy z nich 1.869.402 zł, a drugi - 1.213.838 zł. Ze względu na skazanie m.in. za przestępstwo z art. 202 § 2 w zw. z art. 58 k.k. Sąd ten zasądził na rzecz Kuratorium Oświaty i Wychowania od R. 1.869.402 zł i solidarnie z nim od D. 1.213.838 zł. W wyroku z dnia 25 sierpnia 1978 r. Sąd Najwyższy przyjął, że D. działał w porozumieniu tylko z R. oraz że tak przypisany mu czyn kwalifikuje się jako przestępstwo z art. 201 w zw. z art. 58 k.k., a poza tym utrzymał w mocy wyrok Sądu Wojewódzkiego.W sprawie cywilnej, w dniu 4 stycznia 1980 r., D. powtórnie rozszerzył powództwo o zasądzenie na jego rzecz dalszych 200.000 zł tytułem zakupionych przez niego materiałów oraz dalszych 219.000 zł tytułem jego robót niezafakturowanych w dniu aresztowania, tj. - do sumy 831.484 zł (s. 99), wyjaśniając, że korzystny wynik w tej sprawie ma dla niego znaczenie zwłaszcza ze względu na postępowanie o jego ułaskawienie (s. 114).Po przeprowadzeniu dowodów, m.in. z opinii biegłego z zakresu branży drzewnej (s. 144-154, 182), Sąd Wojewódzki rozpatrzył sprawę merytorycznie. Według ustaleń i wniosków tego Sądu powództwo ulega oddaleniu w szczególności z tej przyczyny, że w sprawie Kuratorium Oświaty i Wychowania nie jest legitymowane biernie, skoro D. był członkiem Spółdzielni Rzemieślniczej i ona zawierała umowy z Wydziałem Oświaty. Ponadto - co do kosztów zaopatrzenia nie doszło do zawarcia stosownych umów, w odniesieniu do zakupionych przez D. materiałów nie nastąpiło wykazanie ich zużycia na rzecz Wydziału Oświaty, a roboty niezafakturowane zostały w toku śledztwa rozliczone.Uzasadnienie prawneRozpoznając sprawę na skutek rewizji D., Sąd Najwyższy zważył, co następuje:D. został prawomocnie skazany m.in. za przestępstwo z art. 201 k.k., tj. za zagarnięcie mienia społecznego znacznej wartości. Niektóre przepisy Kodeksu karnego, w tym - i art. 201 tego kodeksu, uzależniają wymiar kary i inne skutki prawnokarne od wartości zagarniętego mienia społecznego. W takim wypadku, przy kwalifikacji czynu polegającego na zagarnięciu mienia społecznego, istotna jest konkretna wartość tego mienia. Zarazem zagarnięcie mienia społecznego o konkretnej wartości należy do znamion popełnionego przestępstwa. Dlatego ustalenia prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa z art. 201 k.k. obejmują ustaloną w sentencji tego wyroku wartość zagarniętego mienia społecznego, wyrażoną w konkretnej kwocie. Wynika stąd, że w razie skazania za przestępstwo z art. 201 k.k. wspomniana wartość stanowi składnik ustaleń prawomocnego wyroku skazującego w rozumieniu art. 11 zd. 1 k.p.c. co do popełnienia tego przestępstwa.Przewidziane w art. 11 zd. 1 k.p.c. związanie sądu w postępowaniu cywilnym ustaleniami prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa ma takie znaczenie, że w postępowaniu cywilnym wyłączona jest dopuszczalność sprawdzenia tych ustaleń.W sprawie uwzględnienie powództwa D. w jakiejkolwiek części oznaczałoby, że D. uczestniczył w zagarnięciu mienia społecznego wartości niższej od 1.213.838 zł, a na tle tego co powiedziano, ustalenie prawomocnego wyroku skazującego co do uczestniczenia przez D. w zagarnięciu 1.213.833 zł nie mogło być w postępowaniu cywilnym w ogóle oceniane. Inaczej mówiąc - jeżeli w trybie przewidzianym w Kodeksie postępowania karnego nie nastąpiło wzruszenie prawomocnego wyroku skazującego D., to w postępowaniu cywilnym wyłączona była możliwość dowodzenia przez D., jakoby w sprawie karnej nie został on należycie rozliczony.Skoro więc wyrok Sądu Wojewódzkiego w ostatecznym wyniku odpowiada prawu, rewizja D. ulega oddaleniu (art. 387 k.p.c.).