I PZ 6/81

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN W. Formański. Sędziowie SN: E. Berutowicz, T. Kasiński (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku Zbigniewa T. przeciwko Elektrowni "T" w B. o przywrócenie do pracy na skutek zażalenia na orzeczenie Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we Wrocławiu z dnia 16 stycznia 1981 r.oddalił zażalenie.Uzasadnienie faktyczneWnioskodawcy, zatrudnionemu w pozwanej Elektrowni na stanowisku zastępcy dyrektora do spraw ekonomicznych, doręczono w dniu 3.X.1980 r. pismo odwołujące go z tego stanowiska, co zgodnie z art. 70 § 2 k.p. było równoznaczne z wypowiedzeniem umowy o pracę. We wniosku zgłoszonym do Terenowej Komisji Odwoławczej do Spraw Pracy w dniu 6.XII.1980 r. wnioskodawca żądał uznania wypowiedzenia za nieważne i przywrócenia go do pracy na dotychczas zajmowanym stanowisku, uważając, że odwołanie go ze stanowiska jest naruszeniem ochrony prawnej radnego zagwarantowanej w art. 42 ustawy o radach narodowych, piastuje on bowiem od dnia 5.II.1978 r. mandat radnego URN w Zgorzelcu. Wnioskodawca usprawiedliwiał opóźnienie we wniesieniu odwołania od wypowiedzenia tym, że dwukrotnie odwoływał się od tej decyzji do Zjednoczenia, które jednak podtrzymało swą decyzję.W związku z rozbieżnością stanowiska stron oraz zainteresowanych organów odnośnie do interpretacji przepisów art. 69 i 70 k.p. oraz art. 42 ustawy z dnia 25 stycznia 1958 r. o radach narodowych (tekst jednolity: Dz. U. z 1975 r. Nr 26, poz. 139), co świadczy o występowaniu w sprawie poważnych wątpliwości prawnych, Komisja Odwoławcza przedstawiła sprawę Okręgowemu Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w trybie art. 263 k.p. Sąd ten, przejąwszy sprawę do rozpoznania (art. 271 § 2 k.p.), postanowieniem z dnia 16.I.1981 r. odwołanie wnioskodawcy odrzucił.Okręgowy Sąd miał na uwadze, że zgodnie z treścią art. 69 k.p. przy istnieniu stosunku pracy na podstawie powołania (jak to miało miejsce w przypadku wnioskodawcy) wyłączone jest zarówno stosowanie określonego w kodeksie pracy trybu postępowania obowiązującego przy rozwiązywaniu umowy stron, jak i stosowanie przepisów kodeksu o rozpatrywaniu sporów ze stosunku pracy w części dotyczącej orzekania o bezskuteczności wypowiedzeń i o przywracaniu do pracy. Generalne wyłączenie kodeksowego trybu postępowania odnośnie do rozpatrywania sporów w wymienionym zakresie uzasadniało zdaniem Okręgowego Sądu odrzucenie zgłoszonego przez wnioskodawcę odwołania od wypowiedzenia mu umowy o pracę na podstawie przepisu art. 199 § 1 k.p.c. w związku z art. 72 ustawy o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych.Na powyższe postanowienie wnioskodawca wniósł zażalenie, błędnie nazwane rewizją. W uzasadnieniu odwołania zarzucił naruszenie zarówno art. 69 k.p., jak i art. 42 ust. 2 ustawy o radach narodowych, uważając, że ten ostatni przepis, jako szczególny przepis prawa pracy, uchyla zawarte w art. 69 k.p. ograniczenie ogólnych zasad co do trybu rozwiązywania umów i rozstrzygania sporów pracowników pozostających w stosunku pracy na podstawie powołania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Stosunek pracy na podstawie powołania jest uregulowany odrębnie (art. 68 i nast. k.p.), co odnosi się do sposobu jego nawiązania i rozwiązania (art. 68 i 70) oraz wyłączenia stosowania do niego przepisów o trybie postępowania przewidzianym dla rozwiązywania umów o pracę i przepisów dotyczących orzekania o bezskuteczności wypowiedzeń i o przywracaniu do pracy (art. 69).Założeniem ustawodawcy było zapewnienie uprawnionym organom swobody decydowania zarówno w powoływaniu, jak i odwoływaniu pracowników na stanowiskach szczególnie istotnych z punktu widzenia działalności zakładów pracy i kierowania nimi.Pracownik zatrudniony na podstawie powołania może być w każdym czasie odwołany ze stanowiska przez organ, który go powołał, i od decyzji w tym przedmiocie nie przysługuje takiemu pracownikowi prawo odwołania do komisji odwoławczej do spraw pracy, o którym mowa w art. 44 k.p. oraz w art. 56 i art. 67 k.p., w zakresie roszczenia o przywrócenie do pracy. Jeżeli pracownik został odwołany w trybie art. 70 § 2 k.p., stosunek pracy między stronami rozwiązuje się z upływem okresu wypowiedzenia i pracownik ma prawo do wynagrodzenia w wysokości przysługującej przed odwołaniem za czas równy właściwemu okresowi wypowiedzenia z uwzględnieniem zasad art. 72 k.p.Przewidziane w § 4 art. 72 odwołanie do komisji odwoławczej w razie naruszenia przez zakład pracy przepisów § 1-3 tego artykułu dotyczy roszczenia o wynagrodzenie za okres trwania stosunku pracy do chwili jego prawidłowego - w świetle art. 72 § 1-3 k.p. - rozwiązania oraz innych roszczeń z tytułu odwołania, które nastąpiło z naruszeniem nie wyłączonych przez art. 69 k.p. przepisów o rozwiązywaniu umów o pracę, z wyjątkiem jednak roszczenia o orzeczenie bezskuteczności wypowiedzenia lub o przywrócenie do pracy.Omówiona wyżej specyfika unormowania stosunku pracy na podstawie powołania wyłącza dochodzenie przez pracownika odwołanego ze stanowiska przywrócenia do pracy zarówno wtedy, gdy odwołanie było nieuzasadnione, jak i wtedy, gdy nastąpiło ono z naruszeniem przepisów o wypowiedzeniu umów o pracę - w tym także przepisów szczególnych, uzależniających wypowiedzenie albo rozwiązanie umowy o pracę od zgody uprawnionego organu (np. w odniesieniu do inwalidów wojennych lub wojskowych, radnych, członków rady robotniczej).Gdy nawet przyjąć, że art. 69 k.p. - w świetle treści art. VII pkt 9 przep. wprow. k.p. - nie zwalnia zakładu pracy, zamierzającego wypowiedzieć radnemu stosunek pracy, od obowiązku uzyskania na to uprzedniej zgody prezydium rady narodowej (jak to stanowi art. 47 ust. 2 ustawy o radach narodowych, jednolity tekst: Dz. U. z 1973 r. Nr 47, poz. 277), to niedopełnienie tego wymogu nie rodzi po stronie pracownika będącego radnym roszczenia o uznanie bezskuteczności wypowiedzenia lub o przywrócenie do pracy.Nie wchodzi w rachubę również ustalenie nieważności takiego wypowiedzenia, co objęte było żądaniem wniosku. Kodeks pracy nie przejął z prawa cywilnego konstrukcji nieważności czynności prawnej, zastępując ją konstrukcją zaskarżalności wadliwej czynności prawnej. Oświadczenie woli zakładu pracy w przedmiocie wypowiedzenia jest zawsze skuteczne, jeśli organ rozstrzygający spory ze stosunku pracy nie orzeknie inaczej.Zgłoszony przez wnioskodawcę wniosek w świetle samych jego twierdzeń podlegał zatem oddaleniu, zważywszy również, że z przytoczonego w nim stanu faktycznego nie wynika, by w sprawie zachodziły okoliczności objęte dyspozycją art. 72 k.p., stanowiące podstawę do dochodzenia wynikających z wadliwego odwołania roszczeń pieniężnych. Odrzucenie przez Okręgowy Sąd wniosku w miejsce negatywnego dla wnioskodawcy merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy nie stanowi przeszkody do oddalenia zażalenia, gdyż zaskarżone postanowienie zmierza do tego samego celu i nie pogarsza sytuacji prawnej wnioskodawcy.Z tych przyczyn Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.