III KR 409/79

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia S. Mirski. Sędziowie: C. Gajewski, M. Szczepański (sprawozdawca).Prokurator Prokuratury Generalnej: W. Grzeszczyk.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy Mariana F., oskarżonego z art. 168 § 1, art. 210 § 2 i art. 234 § 1 k.k., z powodu rewizji wniesionej przez obrońcę oskarżonego od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Poznaniu z dnia 29 września 1979 r.1)zmieniłzaskarżony wyrok w ten sposób, że wymierzoną oskarżonemu karę łączną pozbawienia wolności złagodził do 6 lat;2) na podstawie art. 100 § 1 k.k orzekł umieszczenie oskarżonego Mariana F. w szpitalu psychiatrycznym (...).Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki w Poznaniu, po ponownym rozpoznaniu sprawy Mariana F., oskarżonego o popełnienie przestępstwa określonego w art. 166, 168 § 1 i art. 210 § 2 k.k. w związku z art. 60 § 1 k.k. oraz w art. 234 § 1 k.k. w związku z art. 60 § 1 k.k., wyrokiem z dnia 29 września 1979 r.:1) oskarżonego Mariana F. uznał za winnego tego, że działając w warunkach recydywy określonej w art. 60 § 1 k.k. oraz w stanie ograniczenia zdolności kierowania swoim postępowaniem w stopniu znacznym (art. 25 § 2 k.k.), grożąc natychmiastowym użyciem noża, doprowadził do podania się czynowi nierządnemu: a) w dniu 6 lutego 1977 r. w P. 16-letniego Hieronima K., b) w dniu 4 maja 1977 r. w P. 17-letniego Jerzego H., c) w dniu 3 czerwca 1977 r. w P. 18-letniego Marka M., d) w tym samym czasie i miejscu 18-letniego Ryszarda S., e) w dniu 10 lipca 1977 r. w P. 18-letniego Leszka B., f) w dniu 25 lipca 1977 r. w P. 13-letniego Andrzeja L., g) w dniu 10 sierpnia 1977 r. w P. 16-letniego Sławomira K., h) w dniu 15 sierpnia 1977 r. 14-letniego Krzysztofa U., tj. popełnienia przestępstwa przewidzianego w art. 168 § 1 k.k., w związku z art. 60 § 1 k.k., i za każde z tych przestępstw na podstawie powołanych przepisów wymierzył mu kary po 2 lata pozbawienia wolności;2) oskarżonego Mariana F. uznał za winnego tego, że działając w tych samych warunkach, jak opisano wyżej w pkt 1, i grożąc natychmiastowym użyciem noża czy pobiciem usiłował doprowadzić do poddania się czynowi nierządnemu: a) w dniu 30 czerwca 1977 r. w P. Krzysztofa U., b) w dniu 30 czerwca 1977 r. w P. Romana H., c) w dniu 10 lipca 1977 r. w P. Zdzisława K., d) w dniu 15 sierpnia 1977 r. w P. Adama W., tj. popełnienia przestępstwa określonego w art. 11 § 1 k.k. w związku z art. 168 § 1 i art. 60 § 1 k.k., i za każde z tych przestępstw na podstawie powołanych przepisów w związku z art. 12 § 1 i art. 408 k.p.k. wymierzył mu kary po 1 roku pozbawienia wolności;3) oskarżonego Mariana F. uznał za winnego tego, że działając w warunkach recydywy określonej w art. 60 § 1 k.k., grożąc natychmiastowym użyciem noża, zabrał w celu przywłaszczenia: a) w dniu 6 lutego 1977 r. w P. 180 zł oraz metalową bransoletkę do zegarka Hieronima M., b) w dniu 4 maja 1977 r. w P. 5.300 zł oraz zegarek, portfel, okulary słoneczne, zapalniczkę, papierosy i bilety tramwajowe o wartości łącznej około 1.000 zł na szkodę Jerzego H., c) w dniu 10 lipca 1977 r. w P. breloczek ze scyzorykiem, pilniczkiem i otwieraczem do puszek na szkodę Leszka B., d) w dniu 29 lipca 1977 r. w P. rower wartości około 5.000 zł na szkodę Bogdana J., e) w dniu 15 sierpnia 1977 r. w P. 110 zł oraz papierosy i batonik czekoladowy na szkodę Krzysztofa U., tj. przestępstwa określonego w art. 210 § 2 k.k., i za każde z tych przestępstw na podstawie tego przepisu oraz art. 36 § 2 i 3 i art. 40 § 1 pkt 3 k.k. w związku z art. 44 § 1 k.k. wymierzył mu kary po 5 lat pozbawienia wolności, po 3.000 zł grzywny i pozbawienia praw publicznych na okres 2 lat;4) oskarżonego Mariana F. uznał za winnego tego, że w dniu 15 sierpnia 1977 r. w P. dopuścił się czynnej napaści na zatrzymującego go funkcjonariusza MO Stanisława S. w ten sposób, że zamierzył się na niego nożem, a w momencie obezwładnienia uderzył go nim w rękę, powodując rozcięcie skóry lewej ręki, tj. popełnienia przestępstwa określonego w art. 234 § 1 k.k., i za przestępstwo to na podstawie powołanego przepisu wymierzył mu karę 2 lat pozbawienia wolności;5) na podstawie art. 67 § 1, art. 70 § 1 i art. 71 § 2 wymierzył oskarżonemu Marianowi F. karę łączną 10 lat pozbawienia wolności, przy czym na podstawie art. 82 k.k. zarządził, by kara ta wykonana była w zakładzie karnym umożliwiającym kontrolę neurologiczno-psychiatryczną, 15.000 zł grzywny (...) oraz pozbawienia praw publicznych na okres 3 lat, a na podstawie art. 62 § 1 k.k. w związku z art. 64 § 1 k.k. orzekł wobec oskarżonego Mariana F. nadzór ochronny na okres lat pięciu.Tymże wyrokiem orzeczono w myśl art. 83 § 1 i art. 48 § 1 k.k., a ponadto co do opłaty i kosztów postępowania.Obrońca oskarżonego (...) zarzucił temu wyrokowi obrazę przepisów prawa materialnego, a w szczególności art. 57 k.k. wskutek niezastosowania wobec oskarżonego nadzwyczajnego złagodzenia kary oraz art. 210 k.k. wskutek jego niesłusznego zastosowania z pominięciem opinii biegłych, a w konsekwencji tych uchybień - wymierzenie rażąco niewspółmiernych kar pozbawienia wolności z karą łączną włącznie.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Za błędnie sformułowany uznać należało drugi z zarzutów rzekomej obrazy prawa materialnego, a mianowicie art. 57 k.k. W istocie rzeczy bowiem obrońca zarzucił temu wyrokowi rażącą niewspółmierność kary w wyniku niezastosowania art. 57 k.k., którego stosowanie jest przecież postanowione uznaniu sądu orzekającego, za czym jednoznacznie przemawiają użyte w tym przepisie słowa: "(...) sąd może(...)". Obraza art. 57 k.k. następuje wtedy, gdy sąd orzekający - stosując przewidzianą w nim instytucję nadzwyczajnego złagodzenia kary - postępuje niezgodnie z jego brzmieniem, np. stosuje § 1 tego przepisu wobec sprawcy, który nie jest młodocianym w rozumieniu art. 120 § 4 k.k., albo karę łagodzi do granic niższych od dopuszczalnych w myśl np. § 3 pkt 1 omawianego przepisu (...).(...) W poprzednim wyroku, w którym nie przyjęto działania w warunkach poczytalności ograniczonej w stopniu znacznym, która to okoliczność jest ważką okolicznością łagodzącą (pogląd ten, wobec jednolitości orzecznictwa w tej mierze, nie nasuwa żadnych wątpliwości), wymierzono oskarżonemu Marianowi F. karę łączną 12 lat pozbawienia wolności.W wyroku z dnia 19 września 1979 r. opartym na niewadliwym ustaleniu, że wszystkie niemal przypisane przestępstwa oskarżony popełnił w warunkach art. 25 § 2 k.k., wymierzono mu karę łączną w wysokości 10 lat pozbawienia wolności. Zestawienie to ma jednoznaczną wymowę w tym znaczeniu, że przekonuje, iż sąd pierwszej instancji w istocie rzeczy nie uwzględnił na korzyść oskarżonego wspomnianej i to ważkiej okoliczności łagodzącej, o czym zresztą świadczy, sprzeczne z art. 372 § 2 k.p.k. i nader lakoniczne, uzasadnienie zaskarżonego wyroku w kwestii kary łącznej, a ponadto pominięcie przy jej wymiarze bliskiego związku czasowego pomiędzy poszczególnymi czynami.Z tych względów Sąd Najwyższy karę łączną pozbawienia wolności złagodził do 6 lat.Z urzędu i kierując się wykładnią art. 383 § 1 k.p.k. zawartą w orzecznictwie Sądu Najwyższego (por. m. in. OSNKW 1975, z. 3 poz. 43), Sąd Najwyższy uznał za niezbędne skorygowanie zaskarżonego wyroku przez orzeczenie - w myśl art. 100 § 1 k.k. - środka zabezpieczającego, czego nie rozważył sąd pierwszej instancji, a był do tego zobowiązany treścią opinii biegłych (...).(...) Z opinii tej wynika, że ze strony oskarżonego przebywającego na wolności grozi poważne niebezpieczeństwo dla porządku prawnego dopóty, dopóki nie będą osiągnięte pozytywne rezultaty leczenia, zależnie nie tylko od podawania trudno zresztą dostępnego środka leczniczego, ale także intensywnego działania psychoterapeutyczno-resocjalizacyjnego, którego prawidłowego stosowania można oczekiwać w zamkniętym zakładzie leczniczym. Nie bez znaczenia jest tu także zapewnienie owego leczenia w warunkach, o których mowa w pkt 5 wyroku sądu pierwszej instancji (...).