VI KZP 26/79

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia S. Fornalik. Sędziowie: J. Mikos, S. Pawela (sprawozdawca).Prokurator Prokuratury Generalnej: A. Kabat.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Jerzego P., oskarżonego z art. 181 § 1 k.k., po rozpoznaniu przekazanego na podstawie art. 390 § 1 k.p.k. przez Sąd Wojewódzki w Łodzi postanowieniem z dnia 2 listopada 1979 r. zagadnienia prawnego wymagającego zasadniczej wykładni ustawy:"Czy art. 348 § 2 k.p.k. w zakresie możliwości prowadzenia rozprawy w dalszym ciągu może mieć zastosowanie w sytuacji, gdy cały skład sądu uległ zmianie?"uchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktycznePrzewidziane w art. 348 § 2 k.p.k. (podobnie jak w art. 350 § 2 k.p.k.) uprawnienia do kontynuowania rozprawy, mimo zmiany składu sądu, stanowią wyraźne odstępstwo od obowiązujących zasad ciągłości, bezpośredniości i niezmienności składu sądząc. Sąd Najwyższy wielokrotnie podkreślał, że wspomniane odstępstwa mają charakter wyjątkowy. Ta ich wyjątkowość nakazuje stosowanie do omawianych przepisów wykładni ścieśniającej.Skorzystanie z art. 348 § 2 k.p.k. - w razie zmiany składu sądu i spełnieniu pozostałych wymagań (zgoda stron, brak decyzji o konieczności prowadzenia rozprawy od początku) - nie może prowadzić do całkowitego przekreślenia zasady bezpośredniości i ciągłości rozprawy. Wchodziłoby to w grę wówczas, gdyby dopuścić możliwość kontynuowania rozprawy, mimo zmiany całego składu sądzącego. Odnosi się to zarówno do składów wieloosobowych, jak i do składu - jak w niniejszej sprawie - jednoosobowego, lecz stanowiącego, ze względu na tryb postępowania, skład orzekający w danej sprawie.W takim wypadku przekreślona zostałaby jedna z naczelnych zasad procesu karnego - zasada ustalania prawdy obiektywnej w drodze bezpośredniości, ciągłości rozprawy głównej oraz niezmienności składy sądu. Sędzia wyrokujący na podstawie zeznań świadków, biegłych i wyjaśnień oskarżonego powinien - poza wypadkami dopuszczonymi przez ustawę (np. art. 89, 337 i 338 k.p.k.) - dowiedzieć się sam z ich ust bezpośrednio o treści tych zeznań i wyjaśnień, a nie z protokołów spisanych przez inny sąd, powinien sam dokonać oględzin dowodów rzeczowym i miejsca przestępstwa, jeżeli to jest konieczne lub pożądane, a nie ograniczać się do zapoznania się z odpowiednimi protokołami oględzin spisanymi przez sąd w innym składzie.Jeżeli zatem uległ zmianie cały skład sądzący - rozprawę należy w zasadzie prowadzić od początku, również w tym wypadku, gdy był to skład jednoosobowy. W konkretnym wypadku może się jednak zdarzyć, że rodzaj, rozmiary i znaczenie procesowych czynności dokonanych na rozprawie przed jej odroczeniem lub przerwaniem, które przekształciło się w odroczenie, wyłączają możliwość wpływu późniejszej zmiany składu sądu na treść wyroku. Wówczas sąd za zgodą stron może zdecydować o kontynuowaniu rozprawy, gdyż taką podstawę stwarzają art. 348 § 2 oraz art. 350 § 2 k.p.k.