V PZP 61/79

Uzasadnienie faktyczneZgłoszenie wniosku o podjęcie uchwały zawierającej odpowiedź na przedstawione zagadnienie prawne Minister Pracy, Płac i Spraw Socjalnych uzasadnia koniecznością ujednolicenia rozbieżnej praktyki zakładów pracy. Wyraża przy tym pogląd, że w porównaniu do przepisu art. 105 popc, obowiązującego w związku z art. XII § 2 przepisów wprowadzających k.c. w stosunkach pracy przed wejściem w życie przepisów kodeksu pracy, art. 291 § 1 k.p. rozszerzył zakres roszczeń ulegających przedawnieniu z roszczeń majątkowych również na roszczenia niemajątkowe. Na tle art. 291 § 1 k.p. uważa się powszechnie, że przedawnieniu ulega również roszczenie pracownika o urlop wypoczynkowy. Zgodnie z wymienionym przepisem trzyletni okres przedawnienia roszczeń ze stosunku pracy rozpoczyna się w dniu, w którym roszczenie stało się wymagalne. Termin wymagalności roszczenia o urlop wypoczynkowy nie został jednak jednoznacznie określony przez przepisy kodeksu pracy, a jego określenie budzi uzasadnione wątpliwości. Przewidziane w kodeksie pracy różne warianty terminów występujących przy udzielaniu urlopów zwiększają jeszcze te wątpliwości (...).III Ogólna zasada z art. 161 k.p., określająca termin wymagalności roszczenia o urlop wypoczynkowy, nie będzie jednak miała zastosowania w sytuacji, gdy szczególne przepisy kodeksu pracy lub innych aktów normatywnych przewidują obowiązek udzielenia przez zakład pracy urlopu w innym okresie lub z nadejściem określonej daty.Na przykład inna będzie data wymagalności roszczenia o urlop wypoczynkowy w razie przesunięcia urlopu na inny termin, niż to zostało ustalone w planie urlopów, z przyczyn leżących po stronie pracownika lub zakładu pracy, wykraczający poza rok kalendarzowy, o którym mowa w art. 161 k.p. (np. na wniosek pracownika umotywowany ważnymi przyczynami - art. 164 § 1 k.p., z przyczyn usprawiedliwiających nieobecność w pracy - art. 165 i art. 166 k.p., z powodu szczególnych potrzeb zakładu pracy - art. 164 § 2 k.p., odwołanie pracownika z urlopu z powodu okoliczności nie przewidzianych w chwili rozpoczynania urlopu - art. 167 § 1 k.p.).Urlop przesunięty na skutek wymienionych okoliczności zakład pracy ma obowiązek udzielić w terminie późniejszym. Bieg przedawnienia w takim przypadku rozpoczyna się z nadejściem terminu, na który nastąpiło przesunięcie urlopu.Trzeba jednak mieć na uwadze, że kodeks pracy zakreślił w przedmiocie przesunięcia pracownikowi urlopu pewne granice czasowe. Stosownie bowiem do art. 168 k.p. udzielenie urlopu nie wykorzystanego zgodnie z planem urlopów musi nastąpić najpóźniej do końca pierwszego kwartału następnego roku kalendarzowego. Z ostatnim przeto dniem pierwszego kwartału następnego roku kalendarzowego rozpoczyna biec termin przedawnienia roszczenia o urlop, z tym bowiem dniem pracownik może dochodzić swego roszczenia jako już wymagalnego. Ma to miejsce wówczas, gdy terminu wykorzystania przesuniętego urlopu nie wyznaczono lub przesunięto na termin wykraczający poza pierwszy kwartał roku następnego. Pracownik bowiem z chwilą nadejścia przewidzianego w art. 168 k.p. terminu nabywa uprawnienia do dochodzenia roszczenia o przysługujący mu urlop wypoczynkowy. Nie dotyczy to takich wypadków, jak choroba pracownika (art. 165 pkt 1 i 2 i art. 166 pkt 1 i 2 k.p.) czy urlop macierzyński pracowniczy (art. 165 pkt 4 i art. 166 pkt 4 k.p.), jeżeli trwają one poza okres pierwszego kwartału następnego roku kalendarzowego. W tych wypadkach bieg przedawnienia rozpoczyna się z nadejściem terminu, na który nastąpiło przesunięcie urlopu.Z przepisów szczególnych kodeksu pracy, dotyczących rozważanego zagadnienia, wymienić można jeszcze - dla ilustracji - art. 163 § 3, według którego na wniosek pracownicy mającej lub korzystającej z urlopu macierzyńskiego zakład pracy obowiązany jest udzielić jej urlopu wypoczynkowego bezpośrednio po urlopie macierzyńskim, jak również art. 205 § 3 k.p., który zobowiązuje zakład pracy do udzielenia młodocianemu pracownikowi uczęszczającemu do szkoły urlopu wypoczynkowego w okresie ferii szkolnych. Bieg przedawnienia roszczenia o urlop wypoczynkowy rozpocznie się dla wspomnianej pracownicy z dniem pierwszym następującym po okresie urlopu macierzyńskiego, dla młodocianego zaś pracownika - z pierwszym dniem rozpoczęcia ferii szkolnych.Z innych aktów normatywnych pozakodeksowych przewidujących obowiązek udzielenia przez zakład pracy urlopu w innych terminach wspomnieć można o okresie urlopu wypoczynkowego dla nauczycieli, którym są z reguły ferie szkolne (por. art. 54 ust. 1 ustawy z 27 kwietnia 1972 r. Karta praw i obowiązków nauczyciela - Dz. U. z 1972 r. Nr 16, poz. 114). (...)