IV KR 55/80

SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 9 kwietnia 1980 r. sprawy Marianny G., oskarżonej z art. 47 § 1 u.k.s. w związku z art. 70 § 2 u.k.s., z powodu rewizji wniesionej przez obrońcę oskarżonej od wyroku Sądu Wojewódzkiego w K. z dnia 6 listopada 1979 r. zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że orzeczoną wobec oskarżonej Marianny G. karę grzywny złagodził do 800 000 zł, utrzymując w mocy tenże wyrok w pozostałej części (...).Uzasadnienie faktyczneMarianna G. została oskarżona o to, że w okresie od stycznia 1975 r. do marca 1978 r., w K., działając w warunkach przestępstwa ciągłego i czyniąc sobie z tego stałe źródło dochodu,- wspólnie i w porozumieniu z Marianną L. i Antoniną K., bez wymaganego zezwolenia, nabywając i zbywając waluty oraz-złoto w postaci nieużytkowej, dokonała obrotu walorami dewizowymi o łącznej wartości 30 219 399 zł w ten sposób, że organizowała i kierowała skupem walut i sprzedażą złota w postaci nieużytkowej przez Mariannę, L. i Antoninę K. i uczestniczyła w ten sposób w nielegalnym obrocie walorami dewizowymi o łącznej wartości 30 219 399 zł, przez co naraziła interesy gospodarcze Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej na wielką szkodę, tj. o przestępstwo określone w art. 135 § 1 k.k. w związku z art. 58 k.k.Po rozpoznaniu sprawy Sąd Wojewódzki w K. wyrokiem z dnia 6 listopada 1979 r. uznał oskarżoną Mariannę G. za winną tego, że w okresie od wiosny 1975 r. do końca marca 1978 r. w K., działając w warunkach przestępstwa ciągłego i czyniąc sobie z tego stałe źródło dochodu, bez wymaganego zezwolenia nabywała zagraniczne środki płatnicze oraz sprzedawała złoto w postaci nie stanowiącej wyrobu użytkowego, a to od osądzonych w innej sprawie Marianny L. i Antoniny K. nabyła co najmniej 2 184 666 forintów WRL, 1 663 000 koron CSR, 108 200 marek NrD, 14 450 rubli ZSRR, 13 000 lewa BRL, oraz co najmniej 2 000 lei rumuńskich, łącznej wartości 7 680 567 zł, płacąc za opisane waluty wyżej wymienianym kobietom częściowo gotówką polską a częściowo złotymi monetami i zbywając im w ten sposób co najmniej 1 465 złotych monet austriackich tzw. czworaków oraz co najmniej 140 złotych monet jednodukatowych również austriackich o łącznej wartości 7 224-200 zł, przez co dopuściła się przestępstwa określonego w art. 47 § 1 u.k.s. w związku z art. 79 § 2 u.k.s. i na podstawie tych przepisów skazał ją na karę 4 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności i 1 000 000 zł grzywny (...).Wyrok ten zaskarżył obrońca oskarżanej (...).Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje; (...) Nie jest słuszny pogląd wyrażony w ustnym wystąpieniu obrońcy oskarżonej przed Sądem Najwyższym, iż w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji zostały naruszone istotne przepisy postępowania przez to, że w sprawie niniejszej orzekł sędzia, który ulegał wyłączeniu. Obowiązek wyłączenia sędziego - według twierdzenia obrońcy - wynikał z tego, że orzekał on w sprawie współoskarżonych i wypowiedział się pośrednio również w przedmiocie winy oskarżonej Marianny G.W kwestii wyłączenia sędziego wypowiedział się już Sąd Najwyższy w uchwale Składu Siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego - Izba Karna z dnia 30 kwietnia 1969 r. VI KZP 54/68 (OSNKW 1969/7-8 poz. 78) stwierdzając, że na podstawie art. 34 § 1 "sędzia, który orzekał w sprawie i wypowiedział się, co do winy współoskarżonego, którego sprawa została wyłączona, nie podlega wyłączeniu k.p.k. od rozpoznania sprawy tego współoskarżonego." Przepis art. 34 § 1 dawnego k.p.k., pod którego rządami uchwała ta została podjęta, a którego treść odpowiada przepisowi art. 30 § 1 obowiązującego k.p.k., wyczerpująco wylicza przyczyny wyłączenia sędziego i nie dopuszcza możliwości posługiwania ssę analogią prowadzącą do rozszerzenia tych przyczyn.Obrońca oskarżonej, dowodząc konieczności rozszerzającego rozumienia pojęcia stosunku osobistego, stwarzającego podstawę wyłączenia, powołał się na końcową część uzasadnienia cytowanej uchwały, w której Sąd Najwyższy wskazał na możliwość wyłączenia sędziego na innej podstawie, mianowicie art. 37 dawnego k.p.k. (obecnie art. 31 k.p.k.) wtedy, gdyby przy rozpoznaniu wyłączonej sprawy współoskarżonych doszło do powstania między sędzią a współoskarżonym takiego stosunku osobistego, że mógłby on wywołać wątpliwość, co do bezstronności tego sędziego.W związku z tym należy stwierdzić, że pod pojęciem stosunku osobistego między sędzią a oskarżonym, skutkującego jego wyłączenie od udziału w sprawie, należy rozumieć taki stosunek, który - oparty na wzajemnym uczuciu przyjaźni czy niechęci lub łączności lub rozbieżności interesów - stwarza uzasadnioną podstawę do powątpiewania w bezstronność sędziego. Istnienia tego rodzaju stosunku nie można domniemywać, lecz należy wykazać jego istnienie, czego obrona nie uczyniła, ograniczając swe wywody wyłącznie do rozważań teoretycznych.