II CR 547/78

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN J. Niejadlik. Sędziowie SN: Z. Marmaj (sprawozdawca), SW R. Nowakowski.SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu sprawy z powództwa Zarządu Okręgu Funduszu Wczasów Pracowniczych, w S. przeciwko Gminnej Spółdzielni "Samopomoc Chłopska" w Ś. o zapłatę, na skutek rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Jeleniej Górze z dnia 24 sierpnia 1978 r.,oddalił rewizję i zasądził od strony powodowej na rzecz Gminnej Spółdzielni "Samopomoc Chłopska" w Ś. kwotę 1.570 zł tytułem kosztów postępowania rewizyjnego.Uzasadnienie faktyczneZarząd Okręgu Funduszu Wczasów Pracowniczych w S. domagał się zasądzenia od Gminnej Spółdzielni "Samopomoc Chłopska" w Ś. kwoty 306.392 zł na tej podstawie, że dostarczone jesienią 1976 r. ziemniaki jadalne dotknięte były wadą ukrytą, co spowodowało, że w okresie przechowywania ich uległy w znacznej części zepsuciu.Strona pozwana wnosiła o oddalenie powództwa. Sąd Wojewódzki powództwo oddalił, z powołaniem się na następujące okoliczności: Jesienią 1976 r. pozwana Spółdzielnia, realizując przekazane jej przez Wojewódzką Spółdzielnię Ogrodniczo-Pszczelarską zamówienie, dostarczyła Funduszowi Wczasów Pracowniczych 600 ton ziemniaków jadalnych późnych. Ziemniaki zostały dostarczone przesyłką wagonową. Przy odbiorze strona powodowa zgłosiła reklamację w odniesieniu do stanu części przesyłki i reklamacja ta została uwzględniona. W grudniu 1976 r. oraz w styczniu 1977 r. stwierdzono nadmierne psucie się ziemniaków. Biegły po zapoznaniu się ze stanem ziemniaków oraz sposobem przechowywania ich stwierdził, że psucie się ziemniaków jest następstwem złego stanu ich zdrowotności, co zostało wywołane warunkami atmosferycznymi istniejącymi w 1976 r. Mianowicie, w pewnym okresie wzrost ziemniaków został zahamowany w skutek panującej suszy. Obniżyło to odporność ich na uszkodzenie w czasie transportu oraz przechowywanie. Ta obniżona odporność nie została zawiniona ani przez producenta ani przez sprzedawcę. Nie jest to więc wada ukryta, za którą miałaby ponosić odpowiedzialność pozwana Spółdzielnia. Ryzyko związane z zakupem ziemniaków o zmniejszonej odporności powinno obciążyć kupującego, skoro w chwili zakupu okoliczność ta nie mogła być sprzedającemu znana.Wyrok ten został zaskarżony przez stronę powodową.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Nie jest trafny pogląd Sądu Wojewódzkiego, że w sprawie niniejszej nie mają zastosowania postanowienia zarządzenia Ministra Przemysłu Spożywczego i Skupu z dnia 1 sierpnia 1972 r. w sprawie ogólnych warunków sprzedaży ziemniaków jadalnych późnych w obrocie krajowym pomiędzy jednostkami gospodarki uspołecznionej (M.P. Nr 41, poz. 227). Zarządzenie to wydane na podstawie upoważnienia wynikającego z art. 384 § 1 k.c. oraz uchwały Rady Ministrów z dnia 27 kwietnia 1965 r. w sprawie upoważnienia naczelnych organów administracji państwowej do ustalenia ogólnych warunków dla określonych kategorii umów (M.P. Nr 23, poz. 109) ma moc normatywną i dla stron niniejszego procesu wiążącą.Wbrew bowiem odmiennemu poglądowi Sądu Wojewódzkiego, strona powodowa jest "jednostką gospodarki uspołecznionej". Okoliczność, że Fundusz Wczasów Pracowniczych nie ma zdolności arbitrażowej nie oznacza wcale, że Fundusz nie jest jednostką gospodarki uspołecznionej. Wyłączenie spod właściwości Państwowego Arbitrażu Gospodarczego sporów, w których stroną jest organizacja związków zawodowych, wynika z treści art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 23 października 1975 r. o Państwowym Arbitrażu Gospodarczym (Dz. U. Nr 34, poz. 183). Jednakże odpowiedzi na pytanie, czy Fundusz Wczasów Pracowniczych jest jednostką gospodarki uspołecznionej należy szukać nie w ustawie o PAG, ale w kodeksie cywilnym. Mianowicie z art. 33 § 1 w związku z art. 1 § 2 k.c. wynika, że jednostkami gospodarki uspołecznionej są także organizacje społeczne ludu pracującego posiadające osobowość prawną. Z brzmienia art. 33 § 1 pkt 6 przy uwzględnieniu treści punktów 4 i 5 wynika, że określenie "organizacja społeczna ludu pracującego" obejmuje ogół niepaństwowych jednostek gospodarki uspołecznionej. Określenie to nawiązuje do art. 72 ust. 1 i 2 Konstytucji PRL, która stanowi, że chodzi tu o zrzeszenie obywateli w celu rozwoju aktywności społecznej, politycznej, zawodowej oraz wymienia przykładowo organizacje polityczne, związki zawodowe, zrzeszenia pracujących chłopów itp. Dla rozróżnienia zatem, czy mamy do czynienia z organizacją społeczną, będącą jednostką gospodarki uspołecznionej, czy też z organizacją, która taką jednostką nie jest, zasadnicze znaczenie ma kwestia, czy jest to organizacja "ludu pracującego" oraz jaki jest cel danej organizacji.Fundusz Wczasów Pracowniczych został powołany ustawą z dnia 4 lutego 1949 r. o Funduszu Wczasów Pracowniczych Komisji Centralnej Związków Zawodowych (Dz. U. Nr 9, poz. 48), a jego cele i zadania określa szczegółowo statut nadany przez Centralną Radę Związków Zawodowych (M.P. z 1950 r. Nr A 3, poz. 27). Zgodnie z postanowieniem art. 2 ustawy Fundusz jest osobą prawną, a jego zadaniem jest m.in. organizowanie wypoczynków dla pracowników w czasie urlopów (art. 3). Jest zatem oczywiste, że Fundusz Wczasów Pracowniczych jako agenda związków zawodowych, organizacji społecznej ludu pracującego, jest w rozumieniu art. 33 § 1 k.c. jednostką gospodarki uspołecznionej nie podlegającą orzecznictwu Państwowego Arbitrażu Gospodarczego. Oznacza to, że Fundusz przy zakupie ziemniaków od innej jednostki gospodarki uspołecznionej musi podporządkować się postanowieniom powołanego zarządzenia Ministra Przemysłu Spożywczego i Skupu w sprawie ogólnych warunków sprzedaży ziemniaków jadalnych. Zgodnie zaś z dyspozycją § 21 tego zarządzenia kupujący traci uprawnienia z tytułu rękojmi za wady oraz braki ilościowe, jeżeli nie dokonał odbioru w czasie dostawy przesyłki i o stwierdzonych wadach nie zawiadomił sprzedawcy natychmiast, a najpóźniej dnia następnego po terminie odbioru. Ponieważ stwierdzona przez biegłego wada ziemniaków została ujawniona po upływie znacznego terminu od daty ich odbioru, przeto stosownie do dyspozycji powołanego zarządzenia strona powodowa utraciła uprawnienia z tytułu rękojmi i tym samym nie może odstąpić od umowy, żądać obniżenia ceny albo dostarczenia rzeczy wolnej od wad. Uzasadniało to oddalenie powództwa. Ponieważ zaskarżony wyrok pomimo błędnego uzasadnienia w istocie odpowiada prawu, przeto rewizja strony powodowej podlega oddaleniu (art. 387 i 98 k.p.c.)