II KR 163/80

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Tobera (sprawozdawca). Sędziowie: Z. Bartnik, H. Szwaczkowski.Prokurator Prokuratury Generalnej: J .Nonycz.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 10 czerwca 1980 r. sprawy Ryszarda I. i innych, oskarżonych z art. 201 k.k., z powodu rewizji wniesionych przez prokuratora oraz rewizji oskarżonych od wyroku Sądu Wojewódzkiego w G. z dnia 12 listopada 1979 r.uchylił zaskarżony wyrok co do oskarżonych Ryszarda I., Zbigniewa T., Tadeusza C., Włodzimierza D. oraz Jana S. i sprawę w tym zakresie przekazał Sądowi Wojewódzkiemu w G. do ponownego rozpoznania (...).Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki w G. wyrokiem z dnia 12 listopada 1979 r. uznał między innymi Ryszarda I. za winnego tego, że w okresie od kwietnia do grudnia 1977 r. w G., działając wspólnie ze Zbigniewem T., Janem Z., Józefem S. i Tadeuszem C., zabrał w celu przywłaszczenia 710 kg przędzy z jedwabiu poliemidowego włókienniczego łącznej wartości 300.700 zł na szkodę Zakładów Włókien Chemicznych "Chemitex-Stilon" w G., i za to na podstawie art. 201 k.k. w związku z art. 58, 36 § 3, art. 40 § 1 pkt 3 i art. 46 § 1 k.k. skazał na karę: 8 lat pozbawienia wolności, grzywny w wysokości 100.000 zł, pozbawienia praw publicznych na 8 lat i konfiskaty mienia w całości (...).Wyrok ten zaskarżył prokurator oraz obrońcy oskarżonych (...).Występujący w imieniu oskarżonych Ryszarda I., Zbigniewa T., Tadeusz C., Włodzimierza D. i Jana S. jeden obrońca wnosił w rewizji o zmianę zaskarżonego wyroku przez zakwalifikowanie czynu oskarżonego Ryszarda I. z art. 215 k.k. i wymierzenie łagodnej kary oraz częściowej konfiskaty mienia, uniewinnienie Zbigniewa T., ewentualnie wymierzenie łagodniejszej kary z częściową konfiskatą mienia, wymierzenie oskarżonym Tadeuszowi C. i Włodzimierzowi D. łagodniejszej kary grzywny z częściową konfiskatą mienia wraz z zastosowaniem nadzwyczajnego złagodzenia kary wobec oskarżonego Jana S.Na rozprawie w Sądzie Najwyższym występujący w imieniu oskarżonego Ryszarda I. dwaj inni obrońcy zarzucili obrazę art. 76 k.p.k., polegającą na tym, że jeden z obrońców bronił kilku oskarżonych wzajemnie się pomawiających, a w szczególności oskarżony Zbigniew T. oskarżonego Ryszarda I., w wyniku czego kolizja interesów uniemożliwiła prawidłową obronę oskarżonego. Obrońcy wnosili o uchylenie wyroku na podstawie art. 388 pkt 6 k.p.k. i przekazanie sprawy oskarżonego Ryszarda I. do ponownego rozpoznania (...). Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:(...) Trafny jest zarzut obrońców oskarżonego Ryszarda I. podniesiony na rozprawie rewizyjnej. W postępowaniu przed Sądem Wojewódzkim obrońcą wszystkich wyżej wymienionych oskarżonych był adwokat Andrzej A. z Zespołu Adwokackiego Nr 1 w G.Obrońca ten - działając w imieniu tych oskarżonych - wniósł także rewizję od zapadłego w sprawie wyroku. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że podstawowymi dowodami, na podstawie których dokonane zostały ustalenia faktyczne, są w zasadzie wyjaśnienia oskarżonych składane w postępowaniu przygotowawczym; między innymi ustalenia faktyczne dokonane zostały także na podstawie wyjaśnień oskarżonych Ryszarda I., Zbigniewa T., Tadeusza C., Jana S. i Włodzimierza D. Analiza wyjaśnień poszczególnych oskarżonych prowadzi do wniosku, że są one niekorzystne dla współoskarżonych bronionych przez tego samego obrońcę. Oskarżony Ryszard I., odwołując na rozprawie wszystkie wyjaśnienia ze śledztwa, stwierdził między innymi, że oskarżonego Zbigniewa T.: "(...) zna tylko przelotnie ", nie zna oskarżonego Tadeusza C., a nazwisko Włodzimierza D. przypomina sobie z aktu oskarżenia. Osoby te były chałupnikami i z racji wykonywanych obowiązków - jak stwierdził oskarżony Ryszard I. - celowo obciążają go mając do niego pretensje. Obrońcą oskarżonego Włodzimierza D. był również adwokat Andrzej A. W toku postępowania przygotowawczego oskarżony przyznając się do stawianych mu zarzutów twierdził, że ze Zbigniewem T. i Tadeuszem C. uzgodnił wspólnie, iż będzie odbierał od nich przędzę, a ponadto że oni będą musieli bez jego pomocy przędzę tę wywieźć poza teren zakładów. Po upływie dłuższego czasu od tej rozmowy w czasie następnego spotkania oskarżony Zbigniew T. miał pretensje, bo od 3 tygodni miał przygotowaną partię przędzy. Wyjaśnienia te poważnie obciążające oskarżonego Zbigniewa T. sugerują jednocześnie, że to on był inicjatorem przestępczej działalności. Diametralnie sprzeczne z tymi wyjaśnieniami są wyjaśnienia oskarżonego Zbigniewa T. W toku śledztwa w wyjaśnieniach składanych przed prokuratorem i funkcjonariuszami MO oskarżony ten wielokrotnie twierdził, że do przestępczej działalności został "wciągnięty" przez Ryszarda I. Oskarżony Zbigniew T. wyjaśnił, że Ryszardowi I. bardzo zależało na zdobyciu jakiejś większej ilości przędzy i że: "(...) każdego, z kim miał styczność, nagabywał o przędzę".Wyjaśnienia oskarżonego Zbigniewa T. mogą więc mieć znaczenie nie tylko dla oceny prawnej przestępczej działalności oskarżonego Ryszarda I., co zresztą podnosi rewizja, ale także dla wymiaru kary. Jeżeli uznać, że oskarżony był główną postacią tej działalności, wciągając w nią wiele osób pracujących w tych zakładach, to przecież jest to istotna okoliczność obciążająca.Obciążające wyjaśnienia oskarżonego Zbigniewa T. złożył w toku postępowania również oskarżony Jan S. Nie przyznając się na rozprawie do winy, w śledztwie wyjaśnił, że Zbigniew T. namówił go do wywiezienia przędzy z zakładów, że Jerzy W. Antoni S. i Zbigniew T. mówią nieprawdę i niesłusznie go obciążają, iż pomagał w ładowaniu przędzy na samochód.Wskazane wyżej niektóre fragmenty wyjaśnień świadczą o tym, że zachodzi sprzeczność interesów tych oskarżonych i przy ocenie całokształtu branego materiału dowodowego obrona jednego z nich ewidentnie naraża dobro drugiego oskarżonego. Podjęcie się przez adwokata obrony kilku oskarżonych w jednej sprawie w sytuacji, gdy ich interesy są ze sobą sprzeczne, stanowi naruszenie podstawowego prawa oskarżonego, jakim jest prawo do obrony w procesie karnym (art. 9 k.p.k.), i z reguły ma wpływ na treść wyroku. Przy nienależytym spełnieniu zadań przez obrońcę, w szczególności w sprawach skomplikowanych, nie można przewidzieć, że wydane orzeczenie byłoby tak samo niekorzystne dla oskarżonego jak w sytuacji, gdyby był broniony bez naruszenia art. 76 k.p.k.Z tych względów - nie wdając się w merytoryczną ocenę zarzutów rewizji, które zresztą formułowane zostały dość ogólnie - Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i sprawę w tym zakresie przekazał Sądowi Wojewódzkiemu do ponownego rozpoznania (...)