II CZ 52/79

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN J. Niejadlik (sprawozdawca). Sędziowie SN Ł. Grygołajtys, M. Godlewska.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa Henryka W. przeciwko Skarbowi Państwa - Urzędowi Wojewódzkiemu w S. o zakaz przechodu i przejazdu na skutek zażalenia powoda na postanowienie Sądu Wojewódzkiego w Słupsku z dnia 12 lutego 1979 r.uchylił zaskarżone postanowienie.Uzasadnienie faktyczneW pozwie powód żądał od pozwanego Skarbu Państwa - Urzędu Wojewódzkiego w S. kwoty 244.200,50 zł tytułem odszkodowania w związku z wywłaszczeniem go z części nieruchomości Kw nr 13 w B. W toku sprawy oprócz tego zgłosił nowe roszczenie o zakazanie stronie pozwanej przechodzenia i przejeżdżania przez pozostałą część tej nieruchomości. Uznawszy, że taka zmiana powództwa wpływa na właściwość, nowe roszczenie - jako sprawę oddzielną - przekazał Sąd Wojewódzki do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Słupsku (art. 193 § 2 k.p.c.)Zażalenie powoda jest uzasadnione.Poprzez nowe roszczenie powód zmierza do ochrony własności przed naruszeniem ze strony funkcjonariuszy pozwanego Skarbu Państwa (art. 222 § 2 k.c.), ma więc ono samodzielny byt wobec pierwotnego roszczenia odszkodowawczego (art. 418 k.c.). Zmiana powództwa, polegająca na wystąpieniu - oprócz pierwotnego - z nowym roszczeniem mającym samodzielny byt, prowadzi do kumulacji kilku roszczeń w procesie. Taka zmiana powództwa jest dopuszczalna wtedy, gdy nie wpływa na właściwość sądu (art. 193 § 1 k.p.c.), a oba roszczenia mogłyby przez powoda być objęte jednym pozwem (art. 191 k.p.c.). Kodeks jednak nie uzależnia dopuszczalności łączenia roszczeń od istnienia związku wewnętrznego między tymi roszczeniami, zadowalając się jedynie łącznością wynikającą z tożsamości stron procesowych, gdy te roszczenia są - z punktu widzenia przepisów o właściwości - różnego rodzaju, gdy nie są dla nich przewidziane odrębne postępowanie i tryb, ani też nie zachodzi niewłaściwość sądu bez względu na wartość przedmiotu sporu.Tym samym z faktu, że do rozpoznania zgłoszonego w pozwie roszczenia odszkodowawczego był właściwy sąd wojewódzki bez względu na wartość przedmiotu sporu, nie wynika, że połączone z nim roszczenie negatoryjne, jako nową sprawę, należało przekazać właściwemu do jej rozpoznania sądowi rejonowemu. Wniosek taki byłby usprawiedliwiony tylko wtedy, gdyby w każdej sytuacji dla tego nowego roszczenia rzeczowo właściwy był sąd rejonowy (art. 193 § 2 zdanie 1 k.p.c.). Pozwany Skarb Państwa jest jednak jednostką gospodarki uspołecznionej (art. 33 § 1 pkt 1 k.c.), a sprawy o prawa majątkowe, w których wartość przedmiotu sporu przewyższa 100.000 zł, gdy jedną ze stron jest jednostka gospodarki uspołecznionej, należą do właściwości sądu wojewódzkiego (art. 17 pkt 4 k.p.c.). Właściwość więc rzeczowa sądu dla rozpoznania roszczenia negatoryjnego była uzależniona od wartości przedmiotu sporu w tej sprawie.Wynika z tego, że jeśli powód w postępowaniu przed sądem wojewódzkim zmienia powództwo w ten sposób, że oprócz skierowanego przeciwko jednostce gospodarki uspołecznionej roszczenia odszkodowawczego, do rozpatrzenia którego właściwy jest ten sąd bez względu na wartość przedmiotu sporu (art. 17 pkt 3 k.p.c.), występuje z nowym roszczeniem o zakaz przejazdu i przechodu przez swą nieruchomość, to nowe roszczenie jako sprawę oddzielną przekazuje sąd wojewódzki do rozpoznania sądowi rejonowemu tylko wtedy, gdy wartość przedmiotu sporu w tej nowej sprawie nie przewyższa 100.000 zł (art. 16 i art. 17 pkt 4 k.p.c. w związku z art. 193 § 1 i § 2 k.p.c.).Gdyby więc się okazało, że wartość ta nie przewyższa 100.000 zł, zaskarżone postanowienie byłoby trafne. W przeciwnym zaś razie, wobec tego, że oba te roszczenia mógłby powód objąć jednym pozwem, dokonana przez niego zmiana powództwa nie wpływałaby na właściwość sądu rozpoznającego zgłoszone w pozwie roszczenia odszkodowawcze, należałoby więc ją uznać za dopuszczalną w rozumieniu art. 193 § 1 k.p.c.Powód nie wskazał wartości przedmiotu sporu dla roszczenia negatoryjnego zgłoszonego w toku sprawy. Nie wyjaśniwszy tej wstępnej kwestii (art. 19 § 2, art. 187 § 1 pkt 1 i art. 130 k.p.c.), Sąd Wojewódzki przedwcześnie potraktował to nowe roszczenie jako sprawę oddzielną i przekazał ją do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Słupsku (art. 193 § 2 k.p.c.). Zaskarżone postanowienie więc uchylono (art. 387 § 1, art. 397 § 2 k.p.c.).