I CZ 36/72

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia W. Kuryłowicz (sprawozdawca). Sędziowie: Z. Masłowski, R. Czarnecki.SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa: 1) Janiny G., 2) Marii T., 3) Urszuli W., 4) Eugenii G. jako spadkobierców Mariana C. przeciwko: 1) Franciszkowi M. i 42 innym oraz Skarbowi Państwa - Okręgowej Spółdzielni Mleczarskiej w Ł. i Zakładom Ceramiki Budowlanej w B. o zapłatę z tytułu elektryfikacji wsi, na skutek zażalenia pozwanych na postanowienie Sądu Wojewódzkiego w Bydgoszczy z dnia 10 stycznia 1972 r.,uchylił zaskarżone postanowienie.Uzasadnienie faktyczneNa podstawie zawartej między stronami umowy w związku z elektryfikacją wsi K. powód wystąpił o zasądzenie solidarnie od pozwanych (jako członków Zrzeszenia Elektryfikacji Wsi) kwoty 209.042 zł z odsetkami i kosztami procesu.Postanowieniem z dnia 10.XI.1970 r. Sąd Powiatowy w Wyrzysku wezwał do udziału w sprawie - na podstawie art. 195 § 2 k.p.c. - wymienione w tymże postanowieniu jednostki gospodarki uspołecznionej, po ustaleniu, iż jednostki te wchodziły w skład Komitetu Elektryfikacyjnego, reprezentującego pozwane Zrzeszenie Elektryfikacji (a tym samym także w skład Zrzeszenia).Ponieważ zaś wartość przedmiotu sporu przekracza 100.000 zł, właściwy rzeczowo do rozpoznania sprawy jest stosownie do art. 17 pkt 4 k.p.c. sąd wojewódzki, któremu też na tej podstawie Sąd Powiatowy przekazał sprawę.Postanowieniem z dnia 10.I.1972 r. Sąd Wojewódzki w Bydgoszczy stwierdził swą niewłaściwość i przekazał sprawę z powrotem Sądowi Powiatowemu w Wyrzysku, uznając, że brak jest podstaw do przyjęcia w niniejszej sprawie współuczestnictwa koniecznego po stronie pozwanej.Uzasadnienie prawneRozpoznając wniesione na to postanowienie zażalenia pozwanych, Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Orzekający w sprawie Sąd Powiatowy uznał - w świetle łączącego strony stosunku prawnego - udział w sprawie wyżej wymienionych jednostek gospodarki uspołecznionej (jako członków pozwanego Zrzeszenia, z którym dokonywane jest rozliczenie) za konieczny i na tej podstawie wezwał je do udziału w sprawie (art. 195 § 2 k.p.c.). Na to pozwanie w trybie art. 194-198 k.p.c., jak również na odmowę pozwania żaden środek prawny nie przysługuje (por. art. 394 k.p.c.). Zasadność pozwania, zasadność stanowiska co do zachodzącego w konkretnym wypadku współuczestnictwa koniecznego może być przedmiotem rozważań tylko przy merytorycznej ocenie trafności rozstrzygnięcia (por. OSNCP z 1970 r. z. 4, poz. 60); w zakresie skutków procesowych pozwanie to jest wiążące także dla sądu, któremu sprawa została na podstawie art. 200 k.p.c. skutecznie przekazana. Sąd ten bowiem nie jest uprawniony do badania zasadności wezwania (pozwania) w świetle przepisów prawa materialnego, te zaś przepisy rozstrzygają o powyższej zasadności.Sąd wyższego rzędu może zwrócić sprawę, stwierdzając swą niewłaściwość, innemu sądowi, który uzna za właściwy, jest jednak związany tymi przekształceniami podmiotowymi, których dokonał sąd przekazujący sprawę m.in. w trybie art. 195 k.p.c.Zagadnienie więc sprowadza się do tego, czy sąd powiatowy, w chwili wniesienia pozwu właściwy rzeczowo (art. 16 k.p.c. - spór o kwotę ponad 100.000 zł między osobami fizycznymi), przestaje być właściwy, gdy na skutek dokonanych w toku postępowania zmian podmiotowych (pozwanie jednostek gospodarki uspołecznionej na podstawie art. 195 k.p.c.) zachodzi sytuacja przewidziana w art. 17 pkt 4 k.p.c., i czy sytuacja ta uzasadnia przekazanie sprawy właściwemu sądowi wojewódzkiemu.Przekształcenie podmiotowe wskutek pozwania przez sąd do udziału w sprawie dalszych osób (w niniejszej sprawie wymienionych wyżej jednostek gospodarki uspołecznionej), bez których udziału sprawa nie może się toczyć (współuczestnictwo konieczne), koryguje wadliwe pozwanie przez powoda, skoro nie pozwał on wszystkich, którzy w sprawie powinni być pozwani z uwagi na charakter danego stosunku prawnego. Powstaje więc taka sytuacja, jaka powinna była - przy stanowisku powoda, iż zachodzi współuczestnictwo konieczne - istnieć od początku, wtedy zaś, przy wartości przedmiotu sprawy przewyższającej 100.000 zł, rzeczowo właściwy jest sąd wojewódzki, któremu sąd powiatowy przekazuje sprawę (art. 200 § 1 k.p.c.). W niniejszej sprawie przekazanie nastąpiło po wydaniu postanowienia o pozwaniu, a zatem wtedy, gdy przekazanie w ogóle stało się możliwe.Z tych względów zaskarżone orzeczenie podlega uchyleniu (art. 397 k.p.c.).