II PZ 60/67
PostanowienieIzba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych1967-11-12
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy sąd właściwy w chwili wniesienia pozwu pozostaje właściwy do ukończenia postępowania, nawet jeśli podstawy właściwości zmieniły się w toku sprawy, a sąd nie może uznać się za niewłaściwy, jeśli w toku postępowania stał się właściwy?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy stwierdził, że zgodnie z art. 15 § 1 k.p.c., sąd właściwy w chwili wniesienia pozwu pozostaje właściwy do ukończenia postępowania, nawet jeśli podstawy właściwości zmieniły się w toku sprawy. Ponadto, zgodnie z art. 15 § 2 k.p.c., sąd, który stał się właściwy w toku postępowania, nie może już potem uznać się za niewłaściwy. Właściwość sądu określona wysokością roszczenia żądanego w pozwie nie ulega zmianie wskutek wyników posiedzenia wyjaśniającego, przeprowadzonego na podstawie art. 471 k.p.c.Stan faktyczny
Powód dochodził od pozwanej Kopalni odszkodowania za skutki wypadku przy pracy. Sąd Powiatowy uznał się za niewłaściwy miejscowo i przekazał sprawę do Sądu Powiatowego w Końskich, który z kolei przekazał ją Sądowi Wojewódzkiemu w Kielcach jako właściwemu rzeczowo. Sąd Wojewódzki, po postępowaniu wyjaśniającym, uznał, że żądanie powoda nie przekracza 100.000 zł i stwierdził swoją niewłaściwość rzeczową, przekazując sprawę ponownie do Sądu Powiatowego w Końskich. Powód zaskarżył to postanowienie.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie Sądu Wojewódzkiego w Kielcach.Pełny tekst orzeczenia
Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia M. Piekarski. Sędziowie: Z. Stypułkowska (sprawozdawca), W. Winawer.SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa Kazimierza B. przeciwko Kopalni (...) o odszkodowanie, na skutek zażalenia powoda na postanowienie Sądu Wojewódzkiego w Kielcach z dnia 19 czerwca 1967 r.,uchylił zaskarżone postanowienie.Uzasadnienie faktycznePowód w pozwie wniesionym do Sądu Powiatowego-Wydział zamiejscowy w Stepnicy żądał zasądzenia od pozwanej Kopalni zadośćuczynienia w wysokości 250.000 zł oraz renty jako odszkodowania za skutki wypadku, któremu uległ w czasie pracy u pozwanej. Sąd ten stwierdził jednak - z mocy art. 27 k.p.c. - swą niewłaściwość miejscową i przekazał sprawę Sądowi Powiatowemu w Końskich, który z kolei przekazał sprawę Sądowi Wojewódzkiemu w Kielcach, jako właściwemu rzeczowo (art. 17 pkt 4 k.p.c.). Z kolei Sąd Wojewódzki, po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego oraz na podstawie oświadczeń powoda złożonych na posiedzeniu wyjaśniającym (art. 471 k.p.c.), doszedł do wniosku, że żądanie powoda nie przekracza kwoty stu tysięcy złotych, co - zdaniem tego Sądu - uzasadnia stwierdzenie jego niewłaściwości rzeczowej i przekazanie sprawy ponownie Sądowi Powiatowemu w Końskich.Powód zaskarżył postanowienie Sądu Wojewódzkiego wydane w tej kwestii, domagając się jego uchylenia.Zażalenie jest uzasadnione.Kodeks postępowania cywilnego w art. 15 § 1 k.p.c. stanowi, że sąd właściwy w chwili wniesienia pozwu pozostaje właściwy do ukończenia postępowania, choćby podstawy właściwości zmieniły się w toku sprawy. Decydujący dla oceny właściwości jest moment wniesienia pozwu. Ponadto z mocy art. 15 § 2 k.p.c., jeśli nawet w chwili wniesienia pozwu sąd nie był właściwy, ale w toku postępowania stał się właściwy, nie może już potem uznać się za niewłaściwy. W świetle powyższych wyjaśnień rozpoznawana sprawa należy do właściwości Sądu Wojewódzkiego, gdyż powód dochodził w pozwie od pozwanej Kopalni, będącej jednostką gospodarki uspołecznionej, roszczenia pieniężnego przewyższającego sto tysięcy złotych (art. 17 pkt 4 k.p.c.).Z podanych wyżej przyczyn właściwość sądu określona wysokością roszczenia żądanego w pozwie nie ulega - wbrew stanowisku Sądu Wojewódzkiego - zmianie wskutek wyników posiedzenia wyjaśniającego, przeprowadzonego na podstawie art. 471 k.p.c. w sprawach o roszczenia pracowników. Wprawdzie postępowanie wyjaśniające ma na celu "dokładniejsze określenie żądania pozwu" (art. 471 pkt 3 k.p.c.) jako przedmiotu sporu i okoliczności spornych oraz dowodów, które należy przeprowadzić (art. 471 pkt 4-6 k.p.c.), jednakże przepisy o postępowaniu wyjaśniającym nie dają sądowi uprawnienia korygowania wysokości żądania powoda. Wyniki posiedzenia wyjaśniającego mogą doprowadzić do przekazania sprawy na podstawie art. 200 k.p.c. sądowi właściwemu wtedy, gdy wysokość dochodzonego w pozwie roszczenia tę decyzję uzasadnia (Wytyczne wymiaru sprawiedliwości i praktyki sądowej dotyczącej uprawnień pracowników w postępowaniu odrębnym - III PZP 28/66, OSNCP 1/67 poz. 1).Z tych względów zaskarżone postanowienie, z mocy art. 388 § 1 w związku z art. 397 § 2 k.p.c., ulega uchyleniu.
Powiązane orzeczenia
- I CZ 36/72 1972-04-18Czy sąd wojewódzki, stwierdzając swoją niewłaściwość rzeczową z powodu przekształceń podmiotowych w toku postępowania (pozwanie jednostek gospodarki uspołecznionej jako współuczestników koniecznych), może przekazać spraw…
- IV CZ 57/80 1980-05-28Czy sąd wojewódzki, po doręczeniu pozwu i wdaniu się stron w spór co do istoty sprawy, może z urzędu stwierdzić swoją niewłaściwość miejscową, która może być usunięta za pomocą umowy stron?
- 1 CR 198/56 1957-04-18Czy sąd wojewódzki, odrzucając pozew z powodu braku właściwości rzeczowej w stosunku do jednego ze współpozwanym, postąpił prawidłowo, gdy roszczenie było dochodzone solidarnie?
- 2 CZ 80/60 1960-11-04Czy sąd wojewódzki, który uznał się za niewłaściwy rzeczowo do rozpoznania sprawy, powinien wziąć pod uwagę zmianę właściwości rzeczowej, która nastąpiła po wytoczeniu powództwa, a przed wydaniem postanowienia o niewłaśc…
- V CZ 92/11 2011-12-16Czy sąd okręgowy właściwie wznowił postępowanie zakończone postanowieniem sądu apelacyjnego, a następnie rozpoznał sprawę co do istoty?
Powołane przepisy
art. 27 KPCart. 17 pkt 4 KPCart. 471 KPCart. 15 § 1 KPCart. 15 § 2 KPCart. 471 pkt 3 KPCart. 471 pkt 4art. 200 KPCart. 388 § 1art. 397 § 2 KPC§ 1§ 2
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 25.07.2026.