VI KZP 6/79

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia W. Żebrowski. Sędziowie: M. Budzianowski (sprawozdawca), J. Polony.Prokurator Prokuratury Generalnej: A. Kabat.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Leszka L., skazanego z art. 181 § 1 k.k. w związku z art. 59 § 1 k.k., po rozpoznaniu przekazanego na podstawie art. 390 § 1 k.p.k. w związku z art. 1 § 2 k.k.w. przez Sąd Rejonowy w Gorzowie Wielkopolskim postanowieniem z dnia 27 marca 1979 r. - wymagającego zasadniczej wykładni ustawy - zagadnienia prawnego:"Czy odwołanie warunkowego przedterminowego zwolnienia w efekcie skazania na karę ograniczenia wolności i osadzenia skazanego w zakładzie karnym w trakcie odbywania kary ograniczenia wolności jest uchylaniem się od wykonania tej kary w rozumieniu art. 84 § 2 k.k.?"uchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktycznePytanie to dotyczy w istocie zagadnienia, co należy rozumieć przez użyte w art. 84 § 2 k.k. określenie: "uchyla się od odbycia kary ograniczenia wolności" i w jakich wypadkach stosowane być powinny rygory w tym przepisie przewidziane. Z charakteru kary ograniczenia wolności jako środka nieizolacyjnego wynika konieczność odpowiedniego zapewnienia poddania się tej karze przez skazanych. Temu celowi służą określone w art. 84 § 2 k.k. rygory w postaci zastępczej kary grzywny, a nawet kary pozbawienia wolności na wypadek uchylania się skazanego od wykonania tej kary.Skutki takiego uchylania się - to kara grzywny w wysokości od 1000 do 3000 zł za każdy miesiąc ograniczenia wolności, a nawet kara pozbawienia wolności w wysokości odpowiadającej okresowi podlegającej wykonaniu kary ograniczenia wolności, a więc za każdy miesiąc ograniczenia wolności miesiąc pozbawienia wolności. Ten wysoce niekorzystny dla skazanego zamiennik - zarówno grzywny, jak i kary pozbawienia wolności - mający przekonać skazanego o "nieopłacalności" uchylania się od wykonania kary ograniczenia wolności, wskazuje na wybitnie represyjny charakter przewidzianych w ustawie skutków niepoddania się sprawcy przestępstwa wolnościowym środkom oddziaływania i można uznać, że rygory te powinny być stosowane tylko wtedy, gdy skazany wykazuje złą wolę, gdy nie poddaje się tej karze nie dlatego, że stoją temu na przeszkodzie obiektywne przyczyny, lecz dlatego, że kary tej nie chce wykonywać. Musi to być zatem takie zachowanie się, które jest wyrazem negatywnego stosunku do wykonania wymierzonej mu kary ograniczenia wolności czy choćby do nałożonych obowiązków, stanowiących - w razie ich orzeczenia przez sąd - integralną część kary ograniczenia wolności - a więc zachowanie zamierzone (por. OSNKW 1972, z. 11, poz. 177 i 1974, z 5, poz. 95). Osadzenie w zakładzie karnym dla odbycia wcześniej orzeczonej kary pozbawienia wolności nie świadczy o tym, że skazany na karę ograniczenia wolności nie chce jej wykonywać; nie można przeto mówić tu o uchylaniu się w rozumieniu art. 84 § 2 k.k. Także i osadzenia skazanego na karę ograniczenia wolności w zakładzie karnym z powodu przestępstwa popełnionego przez niego w okresie, w którym zobowiązany był do wykonania tej kary, nie można by traktować jako uchylania się od wykonania kary ograniczenia wolności, chyba że po to właśnie dopuścił się przestępstwa.Za takim rozumieniem użytego w art. 84 § 2 k.k. określenia: "uchyla się" przemawia charakter kary ograniczenia wolności, mającej na celu kształtowanie społecznie pożądanej postawy sprawcy przestępstwa w warunkach jedynie ograniczonej wolności. Rezygnacja z tej formy resocjalizacji skazanego uzasadniona jest tylko w wypadku stwierdzenia złej woli z jego strony, odmowy (niekoniecznie słownej) wykonania tej kary albo wtedy, gdy skazany, mając możliwości wykonania kary, po prostu nie chce jej wykonywać.