II CR 173/78

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN J. Majorowicz (sprawozdawca). Sędziowie SN: S. Dmowski, T. Domińczyk. SentencjaSąd Najwyższy z udziałem Prokuratora Prokuratury Generalnej, M. Sławińskiej, po rozpoznaniu sprawy z powództwa Skarbu Państwa - Prokuratura Rejonowa w S. przeciwko Janowi D., Dorocie i Łucji Wandzie W. o zaprzeczenie ojcostwa na skutek rewizji pozwanego Jana D. od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Szczecinie z dnia 23 lutego 1978 r. rewizję oddalił.Uzasadnienie faktyczneProkurator Rejonowy w Goleniowie wniósł o ustalenie, że pozwany Jan S. nie jest ojcem małoletniej Doroty B., urodzonej 3 marca 1969 r. przez pozwaną Łucję Wandę S., w trakcie pozostawania pozwanych w związku małżeńskim. W uzasadnieniu pozwu powód twierdzi, że Jan S. nie jest zdolny do zapłodnienia kobiety. Sąd Wojewódzki w Szczecinie wyrokiem z dnia 23 lutego 1978 r. powództwo oddalił, uznając, że postępowanie dowodowe nie dostarczyło wystarczających danych do ustalenia niepodobieństwa pochodzenia małoletniej Doroty B. ze związku małżeńskiego powoda z pozwaną Łucją Wandą B. Powyższy wyrok zaskarżył rewizją pozwany Jan B., wnosząc o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Małoletnia Dorota B. urodziła się w dniu 9.III.1969 r., a więc w czasie trwania małżeństwa pozwanych Jana B. i Łucji Wandy W. Pozwani bowiem, jak to ustalił Sąd Wojewódzki, zawarli związek małżeński w dniu 17.IV.1965 r. Związek ten został rozwiązany przez rozwód wyrokiem Sądu Rejonowego w Stargardzie z dnia 20.II.1976 r. Stosownie do art. 63 k.r.o. mąż matki może wytoczyć powództwo o zaprzeczenie ojcostwa w ciągu sześciu miesięcy od dnia, w którym dowiedział się o urodzeniu dziecka przez matkę. Jest bezsporne, że pozwany Jan B. z takim powództwem nie wystąpił. W sprawie niniejszej powództwo o zaprzeczenie ojcostwa pozwanego Jana B. wniósł na zasadzie art. 86 k.r.o. i art. 454 § 2 k.p.c. prokurator już po upływie właściwego dla pozwanego terminu. Legitymacja prokuratora w sprawach o ustalenie lub ukształtowanie prawa ma charakter materialnoprawny. W związku z tym nie stosuje się do niej ograniczenia czasowo przewidzianego dla innych osób uprawnionych, a szczególnego ograniczenia czasowego dla prokuratora ustawa nie przewiduje. Wobec tego prokurator może wytoczyć powództwo o zaprzeczenie ojcostwa w każdym czasie. W niniejszej sprawie prokurator takie powództwo wniósł w dniu 27.XII.1976 r., a więc po upływie prawie siedmiu lat od dnia urodzenia dziecka i powództwo to podlegało rozpoznaniu przez Sąd I instancji. Od wyroku tego Sądu oddalającego powództwo prokurator nie złożył rewizji, a rewizję wniósł jedynie pozwany Jan B. Pozwanemu jednak nie przysługuje już uprawnienie domagania się zaprzeczenia ojcostwa, skoro - jak wyżej zaznaczono - termin sześciomiesięczny do wytoczenia takiego powództwa dawno minął. W związku z tym, skoro określone uprawnienie dla pozwanego już wygasło, stracił on również podstawę do zaskarżenia wyroku oddalającego powództwo prokuratora z art. 86 k.r.o.Kwestię tę wyjaśnił Sąd Najwyższy w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 20.III.1975 r. III CZP 81/74 (OSNCP 1975 r., poz. 142) stwierdzając, że pozwana matka dziecka nie może skutecznie zaskarżyć wyroku oddalającego powództwo prokuratora o unieważnienie uznania dziecka na tej podstawie, że uznający nie jest jego ojcem. Powyższa zasada prawna dotycząca powództwa o unieważnienie uznania odnosi się również do powództwa o zaprzeczenie ojcostwa. Jak wyjaśnił Sąd Najwyższy w powołanej uchwale, powództwo prokuratora z art. 86 k.r.o. nie zastępuje powództwa osób uprawnionych, nie ma na celu ochrony ich praw i nie przywraca im możliwości ochrony utraconego prawa w drodze zaskarżenia rewizją wyroku oddalającego powództwo prokuratora. Powództwo prokuratora jest powództwem samodzielnym i jeżeli prokurator nie skarży wyroku oddalającego jego żądanie, to stronie pozwanej przysługuje rewizja tylko wtedy, gdy w ten sposób realizuje ona swe własne prawo, którego nie mogła zrealizować właśnie na skutek powództwa prokuratora. W innym wypadku osobie uprawnionej nie przysługuje rewizja, w szczególności zaś jej celem nie może być zastąpienie prokuratora w zaskarżeniu wyroku, wówczas bowiem, jak podkreśla powołana uchwała, rewizja ta byłaby środkiem ochrony własnego prawa, które skarżący utracił. Skoro więc pozwanemu nie przysługuje legitymacja do zaskarżenia wyroku Sądu Wojewódzkiego w Szczecinie, już z tych względów jego rewizja podlega oddaleniu bez potrzeby rozważania zarzutów w tej rewizji.