VI KRN 106/78

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Bratoszewski (sprawozdawca). Sędziowie: R. Młynkiewicz, W. Ochman.Prokurator Prokuratury Generalnej: A. Kabat.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 18 lipca 1978 r. sprawy Maksa K. oskarżonego z art. 156 § 1 k.k., z powodu rewizji nadzwyczajnej wniesionej przez Ministra Sprawiedliwości na korzyść oskarżonego od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Jeleniej Górze z dnia 22 września 1977 r.zmienił zaskarżony wyrok Sądu Wojewódzkiego oraz utrzymany tym wyrokiem w mocy wyrok Sądu Rejonowego w Jeleniej Górze z dnia 7 lipca 1977 r. w ten sposób, że ustalił okres warunkowego zawieszenia wykonania kary pozbawienia wolności orzeczonej wobec oskarżonego na 3 lata i że na podstawie art. 75 § 1 k.k. wymierzył mu grzywnę w wysokości 8.000 zł (...).Uzasadnienie faktyczneWyrokiem Sądu Rejonowego w Jeleniej Górze z dnia 16 grudnia 1976 r. oskarżony Maks K. uznany został za winnego tego, że dnia 24 czerwca 1976 r. w P. pobił Cecylię B., powodując u niej obrażenia ciała w postaci stłuczenia głowy, wstrząśnienia mózgu, rany tłuczonej i złamania nosa, stłuczenia oraz podbiegnięć krwawych przedramienia lewego i prawego oraz stłuczenia kolana lewego, które to obrażenia naruszyły czynności narządów ciała na okres powyżej dni 7, i za ten czyn na podstawie art. 156 § 1 k.k. z zastosowaniem art. 73 § 1 i 2 oraz art. 75 § 1 i 2 k.k. został skazany na 1 rok i 6 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem wykonania tej kary na okres 3 lat i na 8.000 zł grzywny wraz z zobowiązaniem oskarżonego do przeproszenia pokrzywdzonej Cecylii B. listem poleconym.Na skutek rewizji wniesionej tylko przez oskarżonego Sądu Wojewódzki w Jeleniej Górze wyrokiem z dnia 4 marca 1977 r. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania.Po ponownym jej rozpoznaniu Sąd Rejonowy w Jeleniej Górze wyrokiem z dnia 7 lipca 1977 r. uznał oskarżonego za winnego popełnienia czynu przypisanego w uchylonym wyroku i na podstawie art. 156 § 1 k.k. - z zastosowaniem art. 73 § 1 i art. 75 § 1 k.k. - skazał oskarżonego na 1 rok i 6 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem wykonania kary na okres 4 lat i na 15.000 zł grzywny. Sąd Rejonowy, ponownie rozpoznając sprawę, nie zobowiązał oskarżonego do przeproszenia pokrzywdzonej Cecylii B.Sąd Wojewódzki w Jeleniej Górze wyrokiem z dnia 22 września 1977 r. utrzymał w mocy wyrok Sądu Rejonowego.Od powyższego wyroku Sądu Wojewódzkiego wniósł na korzyść oskarżonego rewizję nadzwyczajną Minister Sprawiedliwości, zarzucając obrazę art. 408 k.p.k. wskutek utrzymania w mocy wyroku Sądu Rejonowego w Jeleniej Górze z dnia 7 lipca 1977 r., który ponownie rozpoznając sprawę wymierzył karę surowszą od wymierzonej w poprzednim wyroku, uchylonym jedynie na skutek rewizji oskarżonego Maksa K., domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy Sądowi Wojewódzkiemu w Jeleniej Górze do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja nadzwyczajna jest oczywiście zasadna, przy czym słuszność jej zarzutów odnosi się nie tylko do wyroku Sądu Wojewódzkiego, ale i do wyroku Sądu Rejonowego w Jeleniej Górze z dnia 7 lipca 1977 r.Poprzednio bowiem wydany w tej sprawie wyrok Sądu Rejonowego, skazujący oskarżonego, został uchylony na skutek rewizji wniesionej wyłącznie przez oskarżonego, wobec czego - zgodnie z treścią art. 408 k.p.k. - w razie ponownego rozpoznania sprawy niedopuszczalne było orzeczenie w stosunku do oskarżonego kary w jakimkolwiek zakresie surowszej od kary poprzednio wymierzonej.Tymczasem Sąd ten wymierzył oskarżonemu grzywnę wyższą o 7.000 zł od poprzednio wymierzonej oraz ustalił dłuższy o 1 rok okres warunkowego zawieszenia wykoknania kary.O ile jednak stanowisko Sądu Rejonowego było wynikiem omyłki, o tyle stanowisko Sądu Wojewódzkiego, który mimo wniesienia ponownej rewizji przez oskarżonego utrzymał wyrok Sądu Rejonowego w mocy, jest wynikiem błędnego poglądu prawnego.Sąd ten bowiem stwierdził, że nie dopatruje się w zaskarżonym wyroku Sądu Rejonowego obrazy art. 408 k.p.k. wskutek podwyższenia kary grzywny, a to dlatego, że ponownie rozpoznając sprawę Sąd Rejonowy odstąpił jednocześnie od nałożenia na oskarżonego obowiązku przeproszenia pokrzywdzonej.Pogląd ten, oznaczający zastosowanie przez Sąd Wojewódzki swoistego "przelicznika" kary na środek probacyjny, jest nie do przyjęcia.Przewidziany w art. 408 k.p.k. zakaz reformationis in peius odnosi się do kary. Przy ocenie, czy nowo wymierzona kara nie byłaby surowsza od poprzednio wymierzonej, nie jest więc dopuszczalne porównanie kary (zasadniczej lub nawet dodatkowej) z innymi środkami orzeczonymi jako dolegliwość, a zwłaszcza środkami probacyjnymi.Ustawa bowiem nie przewiduje nie tylko wprost żadnego sposobu dokonywania takich porównań, lecz także nie daje podstaw do ich dokonywania, a pozostawienie tej kwestii swobodnej ocenie sądu mogłoby prowadzić do dowolności i obejścia wyraźnego przecież zakazu wyrażonego w art. 408 k.p.k., akcentującego, że wyłącznym kryterium niepogorszenia sytuacji oskarżonego w wypadku ponownego rozpoznawania sprawy po uchyleniu poprzedniego wyroku na skutek jego rewizji jest surowość nowo orzeczonej kary, a nie innych dolegliwości.Wychodząc z powyższego założenia, a ponadto uznając, że w wypadku warunkowego zawieszenia wykonania kary pozbawienia wolności również długość okresu próby - jako dotycząca kary zasadniczej - ma istotne znaczenie dla oceny surowości kary, Sąd Najwyższy uznał za konieczne zmienić zaskarżony rewizją nadzwyczajną wyrok Sądu Wojewódzkiego, a także utrzymany nim w mocy wyrok Sądu Rejonowego, i wymierzyć oskarżonemu takie kary, jakie orzeczono wobec niego w pierwszym wyroku Sądu Rejonowego, z pominięciem jednak zobowiązania oskarżonego do przeproszenia pokrzywdzonej, gdyż o tym obowiązku nie orzeczono już ponownie rozpoznając sprawę (uznając najwidoczniej jego nieaktualność z powodu upływu czasu).Należy ponadto nadmienić, że orzeczenie przez Sąd Najwyższy co do istoty sprawy, zamiast - jak wnioskowano w rewizji nadzwyczajnej - uchylenia zaskarżonego wyroku Sądu Wojewódzkiego i przekazania mu sprawy do ponownego rozpoznania, nastąpiło dlatego, że - zgodnie z treścią art. 336 § 2 k.p.k. oraz zaleceniami kierunkowymi uchwalonymi przez Zgromadzenie Ogólne Sądu Najwyższego w sprawie dalszego podnoszenia poziomu i sprawności postępowania sądowego (OSNKW 1974, z. 10, poz. 179) - w postępowaniu odwoławczym należy przede wszystkim dążyć do wydania merytorycznego orzeczenia, jeżeli tylko pozwalają na to zebrane w sprawie dowody, uchylenie zaś orzeczenia należy traktować jako ostateczność.Skoro zaś zebrane w niniejszej sprawie dowody nie budziły żadnych zastrzeżeń, a korekcie podlegał tylko błędny pogląd prawny, to Sąd Najwyższy miał pełne podstawy, by orzec merytorycznie, unikając zbędnego uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.