VI KRN 176/78

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Bratoszewski. Sędziowie: R. Młynkiewicz (sprawozdawca), W. Ochman.Prokurator Prokuratury Generalnej: A. Kabat.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 18 lipca 1978 r. sprawy Zbigniewa G., podejrzanego z art. 145 § 1 k.k., z powodu rewizji nadzwyczajnej wniesionej przez Prokuratora Generalnego PRL na niekorzyść podejrzanego od postanowienia Sądu Rejonowego w Węgrowie z dnia 8 grudnia 1977 r., zmieniającego postanowienie Prokuratora Rejonowego w Węgrowie z dnia 7 października 1977 r. o warunkowym umorzeniu postępowania karnego,uchylił oba zaskarżone postanowienia i przekazał sprawę Prokuratorowi Rejonowemu w Węgrowie do uzupełnienia postępowania przygotowawczego.Uzasadnienie faktyczneProkurator Rejonowy w Węgrowie postanowieniem z dnia 17 października 1977 r. warunkowo umorzył postępowanie karne przeciwko Zbigniewowi G., podejrzanemu o dokonanie przestępstwa określonego w art. 145 § 1 k.k., przy czym okres próby ustalił na jeden rok oraz nałożył na podejrzanego obowiązek dokonania wpłaty 800 zł na rzecz PCK - Oddział w Węgrowie.Postanowienie o warunkowym umorzeniu zaskarżył do Sądu Rejonowego w Węgrowie pełnomocnik pokrzywdzonego, zarzucając między innymi obrazę przepisów postępowania przez niepowołanie dowodu z opinii biegłego chirurga w celu ustalenia stopnia obrażenia ciała doznanego przez pokrzywdzonego Kazimierza F. w wypadku samochodowym, spowodowanym przez podejrzanego Zbigniewa G.W późniejszym okresie pełnomocnik pokrzywdzonego uzupełnił to zażalenie pismem procesowym, podkreślając, że również obowiązek wpłacenia przez podejrzanego 800 zł na rzecz PCK, nałożony przez prokuratora, jest niewspółmiernie łagodny w stosunku do szkodliwości społecznej czynu podejrzanego.Sąd Rejonowy w Węgrowie postanowieniem z dnia 8 grudnia 1977 r. zmienił ustalony przez prokuratora obowiązek dokonania wpłaty na rzecz PCK przez jej podwyższenie do 2.000 zł, natomiast w części dotyczącej meritum postanowienia uznał, że nie jest właściwy do zmiany tego orzeczenia, chociaż - jak wynika z uzasadnienia postanowienia tego Sądu - miał wątpliwości co do prawidłowości przyjętej przez prokuratora kwalifikacji prawnej przestępstwa, a tym samym zasadności warunkowego umorzenia postępowania.Powyższe postanowienie zaskarżył rewizją nadzwyczajną - wniesioną w terminie na niekorzyść podejrzanego - Prokurator Generalny PRL, zarzucając obrazę art. 176 § 1, art. 389 k.p.k. oraz wytycznych wymiaru sprawiedliwości i praktyki sądowej w zakresie wykładni i stosowania ustaw karnych dotyczących warunkowego umorzenia postępowania z dnia 29 stycznia 1971 r. - VI KZP 26/69 (OSNKW 1971, z. 3, poz. 33), polegającą na utrzymaniu w mocy co do meritum postanowienia Prokuratora Rejonowego w Węgrowie o warunkowym umorzeniu postępowania przygotowawczego z dnia 17 października 1971 r. przeciwko Zbigniewowi G., podejrzanemu o popełnienie przestępstwa określonego w art. 145 § 1 k.k., mimo że było oczywiście niesłuszne. Postanowienie to bowiem zostało wydane bez uzyskania opinii lekarskiej o stopniu odniesionych przez pokrzywdzonego Kazimierza F. obrażeń ciała, chociaż zebrana niepełna dokumentacja lekarska wskazywała na to, że doznał on obrażeń przewidzianych w art. 155 § 1 pkt 2 k.k., a tym samym że czyn oskarżonego wyczerpuje dyspozycję art. 145 § 2 k.k., co do którego - zgodnie z art. 27 § 2 k.k. - niedopuszczalne jest zastosowanie warunkowego umorzenia postępowania. W konkluzji zaś Prokurator Generalny wniósł o:1) ujawnienie w trybie art. 402 k.p.k. załączonej dokumentacji leczenia pokrzywdzonego w Szpitalu Zespolonym w O. oraz zaświadczenia lekarskiego doktora Janusza P. z dnia 6 maja 1978 r.,2) uchylenie postanowienia Sądu Rejonowego w Węgrowie i przekazanie sprawy Prokuratorowi Rejonowemu w Węgrowie do uzupełnienia postępowania przygotowawczego.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Zarzut rewizji nadzwyczajnej dotyczący podstaw warunkowego umorzenia postępowania karnego oraz wniosek o uchylenie zaskarżonego postanowienia są zasadne, jakkolwiek niezasadny jest zarzut obrazy przez Sąd Rejonowy art. 389 k.p.k. Zgodzić się należy z wyrażonym w rewizji nadzwyczajnej poglądem, że sąd rozpoznając zażalenie pokrzywdzonego na postanowienie o warunkowym umorzeniu postępowania karnego może - w trybie art. 389 k.p.k. - uchylić postanowienie prokuratora i przekazać sprawę do uzupełnienia postępowania przygotowawczego. O możliwości takiej świadczy treść art. 389 k.p.k., który odmiennie niż art. 384 k.p.k. odróżnia zmianę orzeczenia, która może nastąpić tylko na korzyść oskarżonego, od uchylenia orzeczenia, które może nastąpić zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść oskarżonego, jeżeli stwierdzono, że zaskarżone orzeczenie jest oczywiście niesprawiedliwe, a orzeczenie zostało zaskarżone na niekorzyść oskarżonego.Sąd Najwyższy w uchwale połączonych Izby Karnej i Wojskowej z dnia 29 stycznia 1971 r. - VI KZP 26/69 (OSNKW 1971, z. 3, poz. 33) - wytyczne wymiaru sprawiedliwości i praktyki sądowej w zakresie wykładni i stosowania ustaw karnych dotyczących warunkowego umorzenia postępowania (część X) stwierdził, że po rozpoznaniu zażalenia wniesionego przez pokrzywdzonego lub oskarżonego na podstawie art. 289 k.p.k. sąd może wyjątkowo - między innymi z powodu wymienionego w art. 389 k.p.k., a więc niezależnie od granic środka odwoławczego - uchylić zaskarżone postanowienie oraz przekazać sprawę sądowi lub prokuratorowi do ponownego rozpoznania i że w dalszym postępowaniu nie może zapaść orzeczenie mniej korzystne dla oskarżonego niż orzeczenie zaskarżone, chyba że zażalenie wniesiono na niekorzyść oskarżonego. Za bezsporne uznać należy, że zażalenie wniesione przez pokrzywdzonego jest zażaleniem na niekorzyść w rozumieniu art. 383 § 1 k.p.k.Niewątpliwe jest, że w toku postępowania przygotowawczego nie ustalono w sposób prawidłowy, jaki jest stopień obrażeń ciała, których doznał w wypadku samochodowym pokrzywdzony, a mianowicie czy są to obrażenia ciała określone w art. 156 § 1 k.k. - jak twierdził w postanowieniu o umorzeniu prokurator, czy też są to obrażenia ciężkie w rozumieniu art. 155 § 1 pkt 1 k.k. - jak należało wnioskować z uzyskanej w postępowaniu przygotowawczym niepełnej dokumentacji chorobowej pokrzywdzonego Kazimierza F.Ze znajdującej się w aktach sprawy skróconej historii choroby wynika, że u pokrzywdzonego stwierdzono między innymi:1) w zakresie kończyny górnej prawej ruchowe porażenia i zniesienie czucia,2) w zakresie kończyny dolnej prawej zniekształcenie osi i ruchomość uda oraz podudzia,3) w zakresie uda prawego wieloodłamowe złamanie trzonu uda na granicy górnej i dolnej z przemieszczeniem odłamów, a w zakresie podudzia prawego wieloodłamowe złamanie trzonu kości piszczelowej na poziomie przynasady z przemieszczeniem.Ze skróconego odpisu historii choroby wynikało ponadto, że pokrzywdzony został poddany w dniu 20 września 1977 r., a więc na jeden dzień przed przekazaniem odpisu historii organom procesowym, zabiegowi operacyjnemu.Mimo braku pełnej dokumentacji chorobowej i braku informacji o przebiegu operacji, jakiej został poddany pokrzywdzony, wydano postanowienie o warunkowym umorzeniu postępowania, swierdzając, że podejrzany Zbigniew G. dopuścił się jedynie przestępstwa określonego w art. 145 § 1 k.k.Jak wynika z uzyskanej obecnie pełnej dokumentacji lekarskiej dotyczącej leczenia pokrzywdzonego w Szpitalu Zespolonym w O. (ujawnionej w trybie art. 402 k.p.k.):1) pokrzywdzony przebywał w Klinicznym Szpitalu Zespolonym Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego w O. od dnia 3 września 1977 r. do dnia 4 stycznia 1978 r., po czym został przeniesiony do Szpitala Specjalistycznego w K. w celu dalszego leczenia (podrażnienie splotu barkowego),2) pokrzywdzony doznał wielokrotnego złamania w zakresie trzonu kości piszczelowej i kości trzonu uda,3) dokonano u niego zabiegu operacyjnego polegającego na zespoleniu złamanego uda za pomocą płytki metalowej i 12 śrub.Z przedstawionego zaś przez pełnomocnika pokrzywdzonego zaświadczenia lekarskiego wydanego w dniu 6 maja 1978 r. (ujawnionego w trybie art. 402 k.p.k.) wynika, że pokrzywdzony obecnie porusza się za pomocą kuli pachowej, przy czym nastąpiło u niego całkowite porażenie kończyny górnej prawej po uszkodzeniu splotu barkowego.Sąd Rejonowy w Węgrowie, zmieniając zaskarżone postanowienie co do warunków, jednocześnie krytycznie ocenił fakt że w toku postępowania przygotowawczego nie zasięgnięto opinii biegłego, mimo że obrażenia, jakich doznał pokrzywdzony, są poważne.Zebrane dowody w ówczesnym stanie sprawy nie pozwalały na uznanie, że zaskarżone postanowienie jest "oczywiście niesprawiedliwe", i dlatego Sąd Rejonowy w Węgrowie nie mógł w trybie art. 389 k.p.k. postanowienia uchylić.Obecnie - wobec przedstawionych dokumentów - uznać należy, że doznane przez pokrzywdzonego obrażenia stanowią ciężką chorobę długotrwałą, grożącą trwałym i ciężkim kalectwem w rozumieniu art. 155 § 1 pkt 2 k.k., a zatem czyn podejrzanego - od strony przedmiotowej - wyczerpuje znamiona przestępstwa określonego w art. 145 § 2 k.k., co do którego - zgodnie z treści art. 27 § 2 k.k. - nie można stosować warunkowego umorzenia postępowania.W tym stanie rzeczy Sąd Najwyższy uznaje za konieczne stwierdzić oczywistą niesprawiedliwość postanowienia Prokuratora Rejonowego w Węgrowie o warunkowym umorzeniu postępowania, które stało się integralną częścią postanowienia Sądu Rejonowego w Węgrowie, i dlatego uchylił oba powżysze postanowienia, a sprawę przekazał Prokuratorowi Rejonowemu w Węgrowie do uzupełnienia postępowania przygotowawczego.