IV KZ 194/79

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia R. Góral (sprawozdawca). Sędziowie: J. Polony, S. Pawelec.Prokurator Prokuratury Generalnej: S. Kaniewski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Ryszarda G., po rozpoznaniu zażalenia pełnomocnika wnioskodawcy na postanowienie Sądu Wojewódzkiego w Białej Podlaskiej z dnia 3 października 1979 r., oddalające wniosek o odszkodowanie za niesłuszne aresztowanie, i po odczytaniu pisemnego i wysłuchaniu wniosku prokuratora,postanowił utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.Uzasadnienie faktyczneRyszard Stanisław G. wystąpił z wnioskiem o zasądzenie od Skarbu Państwa na jego rzecz 64.554 zł tytułem odszkodowania za oczywiście niesłuszne aresztowanie, zastosowane przez Prokuratora Wojewódzkiego w Białej Podlaskiej w sprawie Sądu Rejonowego w Białej Podlaskiej.Postanowieniem z dnia 3 października 1979 r. Sąd Wojewódzki w Białej Podlaskiej z tymczasową siedzibą w Radzyniu Podlaskim wniosek oddalił ze względu na złożenie go po upływie przewidzianego w art. 489 k.p.k. rocznego terminu.W złożonym na to postanowienie zażaleniu pełnomocnik wnioskodawcy, nie negując zgłoszenia żądania zasądzenia odszkodowania po upływie roku od daty uprawomocnienia się orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie, wnosił o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, dowodząc, że uchybienie terminowi nastąpiło na skutek błędnego przeświadczenia wnioskodawcy o istnieniu terminu trzyletniego do zgłoszenia żądania, a to z powodu niepouczenia go przez prokuratora o terminie rocznym, a także na skutek niedoręczenia występującemu w sprawie obrońcy oskarżonego odpisu postanowienia o umorzeniu postępowania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Zażalenie nie jest słuszne.Przepis art. 126 k.p.k. nie wymaga od prokuratora doręczenia odpisu postanowienia o umorzeniu postępowania karnego obrońcy podejrzanego, skoro podejrzany przebywał w tym czasie na wolności i nie zachodził wypadek obrony obowiązkowej.Natomiast co do pouczenia podejrzanego, to stwierdzić trzeba, że przewidziana w art. 10 § 2 k.p.k. powinność udzielania informacji o przysługujących uczestnikom postępowania uprawnieniach i ciążących na nich obowiązkach dotyczy tylko takich uprawnień lub obowiązków, które łączą się bezpośrednio z treścią wydawanego orzeczenia, podejmowanej decyzji czy wykonywanej czynności.Obowiązek ten nie może obejmować wszystkich, zwłaszcza odległych, uprawnień czy obowiązków uczestników postępowania, np. informacji o prawie do odszkodowania za oczywiście niesłuszne aresztowanie, udzielanej w razie doręczenia odpisu postanowienia o umorzeniu postępowania.W takim wypadku obowiązek ten dotyczy jedynie informacji o przysługującym podejrzanemu i pokrzywdzonemu prawie, terminie i sposobie wniesienia zażalenia na postanowienie o umorzeniu postępowania. Nie może on obejmować dalszych uprawnień, zwłaszcza zależnych od istnienia wielu złożonych przesłanek, w dodatku ocennych i wymagających analizy wielu dowodów i okoliczności.Celem informacji jest również zapobieganie ujemnym następstwom, w tym zbędnym i absorbującym, a niekiedy także kosztownym czynnościom. Udzielenie informacji o prawie do odszkodowania bez dokładnej analizy sprawy mogłoby narazić wnioskodawcę na zbędne straty.Należy ponadto podnieść, że prawo żądania odszkodowania nie pozostaje w bezpośrednim związku z toczącym się postępowaniem karnym. Może ono być jedynie jego wynikiem, poza tym można go dochodzić nie w tym samym, lecz w odrębnym postępowaniu.Powoływanie się zatem w zażaleniu na obrazę art. 10 k.p.k. i czynienie z tego zarzutu jest w tym wypadku rzeczą nieuzasadnioną.Zażalenie nie może być więc uwzględnione, gdyż wniosek o odszkodowanie został złożony po upływie terminu określonego w ustawie, a art. 489 k.p.k. nie dopuszcza w sposób kategoryczny możliwości dochodzenia odszkodowania po upływie rocznego terminu.Z tych powodów Sąd Najwyższy utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.