Rw 38/76

WyrokIzba Cywilna1976-02-09

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy sąd może skazać oskarżonego za czyn inny niż zarzucony w akcie oskarżenia, jeśli czyn ten jest objęty opisem zdarzenia faktycznego zawartym w akcie oskarżenia, a jedynie jego kwalifikacja prawna została błędnie określona?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy stwierdził, że sąd nie jest związany kwalifikacją prawną czynu zarzuconego w akcie oskarżenia, lecz jego istotą jest samo zdarzenie faktyczne. Jeśli opis czynu w akcie oskarżenia zawiera wszystkie elementy przestępstwa, sąd może nadać mu właściwą formę prawną, nawet jeśli różni się od pierwotnej kwalifikacji. W analizowanej sprawie, mimo błędnej kumulatywnej kwalifikacji w akcie oskarżenia, sąd pierwszej instancji prawidłowo uznał dwa odrębne czyny, wyczerpujące znamiona art. 329 § 2 k.k. oraz art. 323 § 1 i 3 k.k.
Stan faktyczny
Sławomir W. został nieprawomocnie skazany za czyny z art. 329 § 2 k.k. i art. 323 § 1 i 3 k.k. Obrońca wniósł rewizję, domagając się uchylenia wyroku w części dotyczącej skazania z art. 329 § 2 k.k. i umorzenia postępowania, a także zmiany kwalifikacji prawnej drugiego czynu na art. 145 § 1 k.k. Obrońca argumentował, że sąd pierwszej instancji błędnie zakwalifikował czyny i że bojowy wóz piechoty bez amunicji nie jest uzbrojonym pojazdem mechanicznym.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy nie uwzględnił rewizji obrońcy i utrzymał w mocy zaskarżony wyrok Wojskowego Sądu Garnizonowego w N.

Pełny tekst orzeczenia

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk S. Mendyka (sprawozdawca). Sędziowie: płk C. Lipski, płk E. Olczak.Prokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: mjr dr W. Kubala. SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 9 lutego 1976 r. na rozprawie sprawy Sławomira W., skazanego nieprawomocnie za czyn określony w art. 329 § 2 k.k. na karę 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności, za czyn określony w art. 323 § 1 i 3 k.k. na karę 2 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności z degradacją i zakazem prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres 5 lat, łącznie zaś na karę 2 lat i 8 miesięcy pozbawienia wolności, degradację i zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres 5 lat, z powodu rewizji wniesionej przez obrońcę od wyroku Wojskowego Sądu Garnizonowego w N. z dnia 5 stycznia 1976 r. rewizji obrońcy nie uwzględnił i zaskarżony wyrok utrzymał w mocy.Uzasadnienie faktyczne(...) Obrońca, podnosząc wszystkie zarzuty wymienione w art. 387 k.p.k., wniósł w rewizji o:1) uchylenie przedmiotowego wyroku w części dotyczącej skazania oskarżonego na podstawie art. 329 § 2 k.k. i umorzenie postępowania karnego w tym zakresie,2) zmianę tegoż wyroku w części pozostałej przez uznanie, że oskarżony dopuścił się przestępstwa określonego w art. 145 § 1 k.k., a w związku z tym także przez złagodzenie wymierzonej mu kary zasadniczej i warunkowe zawieszenie jej wykonania, z jednoczesnym uchyleniem orzeczonych względem niego kar dodatkowych degradacji i zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych.Podczas rozprawy odwoławczej obrońca popierał swoją rewizję, natomiast przedstawiciel Naczelnej Prokuratury Wojskowej wnosił o utrzymanie zaskarżonego wyroku w mocy.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:1. Przepis art. 345 § 1 k.p.k. dotyczy nie modyfikacji prawnego ujęcia czynu albo jego opisu, lecz zupełnie nowego, innego czynu, różniącego się od czynu zarzuconego w akcie oskarżenia. Musi to być czyn inny, odmienny co do swej istoty, a więc nowy czyn w znaczeniu odmiennego zdarzenia faktycznego, nie objętego treścią aktu oskarżenia.W sprawie niniejszej sytuacja taka nie zachodzi. Akt oskarżenia zarzucił Sławomirowi W. popełnienie przestępstwa określonego w art. 323 § 1 i 3 k.k. w zbiegu z art. 329 § 2 k.k., przy czym opis tego przestępstwa zawierał wszystkie te elementy, które należą do istoty czynów stypizowanych w obu powołanych wyżej przepisach prawa materialnego. Jest zaś rzeczą oczywistą i w judykaturze jednolicie rozstrzyganą, że osądowi podlega nie kwalifikacja prawna czynu zarzuconego sprawcy w akcie oskarżenia, lecz sam czyn przestępny ujmowany jako jedno zdarzenie w sensie historycznym. Kwalifikacja prawna czynu jest elementem wtórnym; jest następstwem koniecznym, służącym nadaniu właściwej formy prawnej czynowi, co do którego wina sprawcy została najpierw udowodniona.W świetle przytoczonych rozważań za całkowicie błędny należy uznać zarzut rewizji, że sąd pierwszej instancji, skazując oskarżonego oddzielnie za czyn określony w art. 329 § 2 k.k. i za czyn określony w art. 323 § 1 i 3 k.k., dopuścił się obrazy art. 345 § 1 k.p.k. Oba te czyny, wprawdzie błędnie w akcie oskarżenia zakwalifikowane kumulatywnie według cytowanych wyżej przepisów prawa materialnego, były istotą zarzutu tegoż aktu oskarżenia, a następnie przedmiotem osądu w sprawie niniejszej. Sąd pierwszej instancji, nie będąc związany kwalifikacją prawną zdarzeń opisanych w akcie oskarżenia, miał prawo, poza zakres tych zdarzeń (treścią aktu oskarżenia określonych) nie wychodząc, uznać je za dwa odrębne, pozostające w zbiegu niekumulatywnym, lecz w zbiegu realnym czyny przestępne, wyczerpując znamiona określone w art. 329 § 2 oraz w art. 323 § 1 i 2 k.k., przy czym dopełnił jednocześnie wymagań przewidzianych w art. 346 k.p.k.; wobec czego i od tej strony brak podstaw do stwierdzenia jakichkolwiek uchybień natury procesowej. Uznając zatem zarzut i wniosek rewizji w opisanej materii za chybione, nie znalazł Sąd Najwyższy podstaw do uchylenia zaskarżonego wyroku w części dotyczącej skazania Sławomira W. za czyn określony w art. 329 § 2 k.k. i umorzenia przeciwko niemu postępowania karnego o tenże czyn.2. Błędny jest także pogląd rewizji, że obraża przepis art. 329 § 2 k.k. przyjęcie w wyroku sądu pierwszej instancji, iż oskarżony dopuścił się zaboru innego środka walki, tj. bojowego wozu piechoty, nie dokonał on bowiem zbycia, zastawienia, użyczenia albo przywłaszczenia tego pojazdu, lecz użył go tylko w celu przejażdżki. Warunkiem koniecznym i jedynym do bytu przestępstwa przewidzianego w art. 329 § 1 k.k. jest samowolne zabranie przez sprawcę broni wojskowej lub innego środka walki, natomiast nie jest konieczne, by sprawcy - przy zaborze tych przedmiotów - towarzyszył zamiar ich przywłaszczenia (albo zadysponowania przez ich zbycie, zastawienie lub użyczenie). Dlatego też za trafne należy uznać stanowisko sądu pierwszej instancji, w uzasadnieniu wyroku wyrażone, że oskarżony działaniem swym wyczerpał znamiona przestępstwa określonego w art. 329 § 2 k.k., zabrał on bowiem samowolnie, wbrew rozkazowi swego przełożonego, będący "innym" w rozumieniu tego przepisu środek walki w postaci bojowego wozu piechoty z miejsca jego stałego w owym okresie postoju (...).3. Chybiony jest pogląd rewizji, że prowadzony przez oskarżonego bojowy wóz piechoty, uzbrojony wprawdzie w armatę i karabin maszynowy, z racji braku amunicji do tej broni nie może być traktowany jako uzbrojony pojazd mechaniczny w rozumieniu art. 323 § 1 k.k. O uznaniu określonego pojazdu mechanicznego za zwykły lub uzbrojony decydują przede wszystkim jego cechy konstrukcyjne i przeznaczenie. Bojowy wóz piechoty nie jest tylko środkiem transportu, jego konstrukcja bowiem i uzbrojenie, składające się z wmontowanych na stałe armaty i sprzężonego z nią karabinu maszynowego nawet bez amunicji, czynią zeń pojazd mechaniczny uzbrojony; uzbrojony w armatę i karabin maszynowy, a więc w broń palną, co wystarcza do zastosowania art. 323 § 1 k.k. (oczywiście przy spełnieniu pozostałych, przepisem tym określonych, wymagań). Dlatego też, wbrew twierdzeniom rewizji, brak podstaw do zmiany wyroku sądu pierwszej instancji wskutek zmiany kwalifikacji prawnej drugiego z przypisanych oskarżonemu czynów z art. 323 na art. 145 § 1 k.k. (...).W tym więc stanie rzeczy rewizję obrońcy uznając w całości za niezasadną orzekł Sąd Najwyższy jak w treści swego wyroku.

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 329 § 2 KKart. 323 § 1art. 387 KPKart. 145 § 1 KKart. 345 § 1 KPKart. 329 § 2art. 346 KPKart. 329 § 1 KKart. 323 § 1 KKart. 323§ 2§ 1

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 13.07.2026.