VII KZP 2/77

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia W. Żebrowski. Sędziowie: T. Majewski, J. Szamrej (sprawozdawca).Prokurator Prokuratury Generalnej: A. Kabat.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Stanisława M. o wydanie wyroku łącznego, po rozpoznaniu przekazanego w trybie art. 390 § 1 k.p.k. przze Sąd Wojewódzki w Wałbrzychu postanowieniem z dnia 11 stycznia 1977 r. zagadnienia prawnego wymagającego zasadniczej wykładni ustawy:"1. Czy skazanemu pozbawionemu wolności, który nie był obecny podczas rozpoznawania sprawy o wydanie wyroku łącznego, należy z urzędu doręczyć odpis wyroku łącznego w sytuacji, gdy w rozprawie w kwestii wyroku łącznego brał udział jego obrońca?2. W wypadku zaś odpowiedzi twierdzącej na pytanie pierwsze - od kiedy liczyć początek biegu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku na piśmie, czy od daty ogłoszenia go w obecności obrońcy, czy od daty doręczenia odpisu wyroku skazanemu?"i po wysłuchaniu wniosku prokuratorauchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktyczne1. Przepis art. 508 k.p.k. stanowi, że w kwestiach nie uregulowanych przepisami rozdziału 52 kodeksu postępowania karnego do postępowania o wydanie wyroku łącznego stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu zwyczajnym przed sądem pierwszej instancji. Do takich nie uregulowanych w tym rozdziale kwestii należy między innymi zagadnienie doręczenia odpisu wyroku łącznego skazanemu pozbawionemu wolności nieobecnemu podczas jego ogłoszenia oraz określenie początkowej daty biegu terminu do złożenia przez skazanego wniosku o sporządzenie na piśmie uzasadnienia tego wyroku.Z przepisu art. 508 k.p.k. wynika, że rozstrzygnięcia tych zagadnień należy szukać w przepisach dotyczących postępowania zwyczajnego przed sądem pierwszej instancji.Kwestii doręczania odpisów orzeczeń - oprócz art. 113, 126 i 143 § 1 k.p.k. zawierających regulacje charakteru przede wszystkim porządkowego - dotyczy art. 91 k.p.k., który przewiduje jedynie obowiązek doręczania orzeczeń wydanych poza rozprawą prokuratorowi i stronie, której przysługuje środek zaskarżenia, jeżeli nie brali udziału w posiedzeniu lub nie byli obecni przy ogłoszeniu, oraz obowiązek doręczenia stronom wyroku zapadłego na posiedzeniu. Orzeczenie (postanowienie) wyrok) wydane na rozprawie podlega tylko ogłoszeniu ustnemu (art. 91 § 1 k.p.k.). Wymieniony przepis nie stwarza ani obowiązku, ani podstawy doręczenia stronom odpisu wyroku łącznego wydanego na rozprawie (art. 507 § 1 k.p.k.).Podstawy takiego obowiązku w postępowaniu o wydanie wyroku łącznego co do skazanego pozbawionego wolności i nieobecnego na rozprawie należy więc upatrywać w treści art. 367 § 2 k.p.k. Przepis ten bowiem nakazuje doręczyć wyrok po jego ogłoszeniu oskarżonemu pozbawionemu wolności, jeżeli z powodu przeszkody nie dającej się usunąć nie doprowadzono go na rozprawę w celu wysłuchania wyroku. W postępowaniu o wydanie wyroku łącznego stawiennictwo osobiste skazanego na rozprawie nie jest w zasadzie obowiązkowe i nie ma obowiązku doprowadzenia na rozprawą skazanego pozbawionego wolności (art. 507 § 2 k.p.k.). Odpowiednie (art. 508 k.p.k.) jednak stosowanie art. 367 § 2 k.p.k., w braku podstaw do odmiennego traktowania skazanego w podobnej sytuacji w postępowaniu o wydanie wyroku łącznego, wymaga uznania, że także skazanemu w tym postępowaniu, pozbawionemu wolności i nieobecnemu podczas ogłoszenia wyroku łącznego, należy doręczyć jego odpis. Za takim stanowiskiem przemawia również wypływająca z treści art. 10 k.p.k. zasada zapewnienia uczestnikom postępowania - a zwłaszcza oskarżonemu (skazanemu) - informacji pomocnych do obrony ich spraw i interesów.2. Przewidziany w art. 367 § 2 k.p.k. obowiązek doręczenia oskarżonemu wyroku po jego ogłoszeniu ma na celu wyraźnie poinformowanie oskarżonego pozbawionego możności osobistego wysłuchania zapadłego wyroku o jego treści. Do tego ogranicza się funkcja wymienionego przepisu, nie łączy on bowiem innych skutków procesowych z faktem doręczenia oskarżonemu odpisu wyroku. Określony skutek procesowy może się jednak wiązać z tym faktem na podstawie unormowania zawartego w art. 370 § 2 k.p.k., przewidującego wyjątek od zasady, że termin do złożenia wniosku o sporządzenie na piśmie uzasadnienia wyroku biegnie od daty ogłoszenia wyroku (§ 1 art. 370 k.p.k.). Przepis ten - korespondujący z art. 367 k.p.k. - przewiduje co do oskarżonego pozbawionego wolności, który nie ma obrońcy i nie był obecny podczas ogłoszenia wyroku, że wymieniony termin biegnie od daty doręczenia mu wyroku. Tylko zatem spełnienie tych wszystkich przesłanek pozwala na uznanie za początek biegu terminu do złożenia przez oskarżonego wniosku o sporządzenie na piśmie uzasadnienia wyroku daty doręczenia mu, a nie daty ogłoszenia, wyroku. Jeżeli więc brak jednej z wymaganych przesłanek (np. oskarżony miał obrońcę), to odpada możliwość stosowania art. 370 § 2 k.p.k., wobec czego w kwestii terminu do złożenia przez oskarżonego wniosku o sporządzenie na piśmie uzasadnienia wyroku ma zastosowanie art. 370 § 1 k.p.k. Nie ma podstaw do zajęcia odmiennego stanowiska, a zwłaszcza stosowania analogii do art. 91 § 2 k.p.k., gdyż unormowanie zawarte w art. 370 § 2 k.p.k., jako stanowiące wyjątek od reguły (art. 370 § 1 k.p.k.), nie podlega wykładni rozszerzającej, i dlatego przepis taki musi być rozumiany oraz stosowany ściśle według jego brzmienia.Jeżeli jednak w postępowaniu o wydanie wyroku łącznego skazany pozbawiony wolności, który nie był obecny podczas ogłoszenia wyroku, miał obrońcę, termin do złożenia przez skazanego wniosku o sporządzenie na piśmie uzasadnienia wyroku biegnie od daty ogłoszenia wyroku.