I PZP 10/76

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia M. Wilewski. Sędziowie: J. Knap, S. Rejman (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy, z udziałem Prokuratora Prokuratury Generalnej PRL, J. Mostowskiej, w sprawie z wniosku Zdzisława Ł. przeciwko Instytutowi Zootechniki w K. o przywrócenie do pracy, po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi postanowieniem z dnia 28 stycznia 1976 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 66 ustawy z dnia 24 października 1974 r. o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych:"Czy pracownikowi powołanemu w rozumieniu art. 68 k.p., z uwagi na przepis art. 69 k.p., przysługuje roszczenie o odszkodowanie za czas pozostawania bez pracy na podstawie przepisów prawa cywilnego w przypadku niezgodnego z prawem rozwiązania stosunku pracy oraz czy służy mu roszczenie o ustalenie, że stosunek pracy został z nim rozwiązany z naruszeniem przepisów o odwołaniu, a także w sposób nieuzasadniony; w przypadku odpowiedzi twierdzącej, czy właściwą drogą do dochodzenia powyższych roszczeń będzie droga przewidziana dla roszczeń pracowniczych",powziął następującą uchwałę:Pracownikowi powołanemu, który został odwołany przez właściwy organ ze skutkiem przewidzianym w art. 70 § 2 k.p., nie przysługuje roszczenie ani odszkodowanie za czas pozostawania bez pracy, ani o ustalenie, że stosunek pracy został z nim rozwiązany z naruszeniem przepisów o odwołaniu lub w sposób nieuzasadniony. Uzasadnienie faktyczneW myśl art. 68 § 1 k.p. nawiązanie stosunku pracy z kierownikiem zakładu pracy i jego zastępcą następuje na podstawie powołania przez właściwy organ. Taki pracownik może być w każdym czasie - niezwłocznie lub w określonym terminie - odwołany przez organ, który go powołał (art. 70 § 1 k.p.). W sprawie, na tle której wyłoniło się przedstawione Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia zagadnienie prawne (art. 66 ust. 1 ustawy o o.s.p. i u.s.), wnioskodawca został powołany na stanowisko zastępcy dyrektora. Organ, który go powołał, wypowiedział mu umowę o pracę, w czym implicite mieści się odwołanie w określonym terminie ze stanowiska zastępcy dyrektora. Powołanie i odwołanie pracownika należy do sfery swobodnej decyzji właściwego organu i nie podlega kontroli sądu. Wynika to między innymi z treści art. 70 § 1 k.p., który w tym zakresie nie przewiduje ograniczeń, z zastrzeżeniem wynikającym z § 4 art. 72 k.p.Ponieważ w sprawie niniejszej odwołanie było równoznaczne z wypowiedzeniem, nie zachodzi potrzeba zajmowania się sytuacją, kiedy odwołanie jest równoznaczne z rozwiązaniem umowy o pracę bez wypowiedzenia (art. 70 § 3 k.p.). Wprawdzie do pracowników zatrudnionych na podstawie powołania stosuje się przepisy dotyczące umowy o pracę na czas nie określony, ale od zasady tej są wyjątki. Mianowicie nie mają do nich zastosowania przepisy o trybie postępowania przy rozwiązaniu umowy o pracę oraz przepisy o rozpatrywaniu sporów ze stosunku pracy w części dotyczącej orzekania o bezskuteczności wypowiedzenia i o przywrócenie do pracy (art. 69 k.p.). W razie zaś nieuzasadnionego lub niezgodnego z prawem wypowiedzenia przez zakład pracy umowy o pracę zawartej na czas nie określony komisja odwoławcza do sprawy pracy orzeka jedynie o bezskuteczności wypowiedzenia lub o przywróceniu pracownika do pracy (art. 46 k.p.). Pracownicy zatrudnieni na podstawie powołania korzystają z ochrony tylko w przypadku przewidzianym w art. 72 k.p. W razie więc odwołania pracownika przez właściwy organ w taki sposób, że odwołanie jest równoznaczne z wypowiedzeniem umowy o pracę, pracownikowi nie służą z tego powodu żadne inne roszczenia w stosunku do zakładu pracy. W szczególności w świetle przepisów kodeksu pracy nie przysługuje takiemu pracownikowi roszczenie o odszkodowanie. Brak jest też uzasadnionych podstaw do twierdzenia - wbrew sugestii Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych - że w rozważanym przypadku pracownikowi przysługuje roszczenie na podstawie przepisów prawa cywilnego. Przepisy te bowiem stosuje się tylko w sprawach nie unormowanych przepisami prawa pracy (art. 300 k.p.), a tryb postępowania i uprawnienia pracownika w razie nieuzasadnionego lub niezgodnego z prawem wypowiedzenia umowy o pracę są całościowo uregulowane przez kodeks pracy.Wobec tego, że do stosunku pracy na podstawie powołania nie stosuje się przepisów o rozpatrywaniu spraw ze stosunku pracy w części dotyczącej bezskuteczności wypowiedzenia i przywrócenia do pracy, pracownikowi - o którym mowa - nie przysługuje też żądanie ustalenia uprawnień wynikających ze stosunku pracy, o którym mowa § 1 art. 264 k.p. Żądanie takie zmierzałoby bowiem do wykazania, że odwołanie pracownika - równoznaczne z wypowiedzeniem umowy o pracę - nastąpiło z naruszeniem przepisów o wypowiedzeniu umów o pracę lub też, że było nieuzasadnione. W rzeczywistości byłoby więc skierowane na obejście prawa.