II CO 3/76

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia R. Czarnecki. Sędziowie: E. Brzeziński, S. Dmowski (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa Skarbu Państwa (Komendy Wojewódzkiej Straży Pożarnej w P.) przeciwko Ludwikowi K. o odszkodowanie na skutek przedstawienia Sądu Wojewódzkiego w Koninie z siedzibą w Słupcy z dnia 13 kwietnia 1976 r. o wyznaczenie Sądu miejscowo właściwego do rozpoznania sprawyprzedstawienie pozostawił bez uwzględnienia.Uzasadnienie faktyczneSkarb Państwa (Urząd Wojewódzki - Komenda Wojewódzka Straży Pożarnej w P.) wystąpił do Sądu Wojewódzkiego w Zielonej Górze z powództwem przeciwko pozwanemu Ludwikowi K. zam. w W. województwa zielonogórskiego o odszkodowanie.Sąd Wojewódzki w Zielonej Górze postanowieniem z dnia 4.II.1976 r., stwierdził swoją niewłaściwość i przekazał sprawę do rozpoznania Sądowi Wojewódzkiemu w Koninie. Powołał się przy tym na przepisy art. 46 § 1, 34 i 35 k.p.c. Postanowienie to nie zostało zaskarżone przez strony i uprawomocniło się.Sąd Wojewódzki w Koninie z siedzibą w Słupcy postanowieniem z dnia 13.IV.1976 r. również stwierdził swoją niewłaściwość miejscową i przedstawił akta sprawy Sądowi Najwyższemu dla oznaczenia sądu właściwego miejscowo do rozpoznania sprawy. W uzasadnieniu postanowienia poddał krytyce orzeczenie Sądu Wojewódzkiego w Zielonej Górze, zarzucając mu naruszenie art. 27 k.p.c. Występując "o oznaczenie" sądu właściwego, powołał się na art. 45 k.p.c.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy, pozostawiając przedstawienie bez uwzględnienia, miał na uwadze, co następuje:Jak wynika z art. 45 k.p.c., oznaczenie przez Sąd Najwyższy w trybie art. 45 k.p.c. właściwego sądu może wchodzić w grę tylko wówczas, gdy w myśl przepisów kodeksu nie można ustalić właściwości miejscowej, przede wszystkim więc w sytuacji, gdy sprawa nie została jeszcze wniesiona do żadnego sądu z uwagi na niemożność ustalenia sądu miejscowo właściwego.Przepis art. 45 k.p.c. nie może być natomiast stosowany po stwierdzeniu przez sąd, do którego sprawa została wniesiona, swej niewłaściwości i po przekazaniu sprawy innemu sądowi. W tym wypadku nie można mówić o niemożności ustalenia właściwości sądu. Przepis art. 200 § 1 k.p.c. przewiduje możliwość przekazania sprawy jedynie sądowi właściwemu miejscowo czy też rzeczowo. Okoliczność, że w praktyce zdarzają się wypadki wadliwego stosowania tego przepisu i niesłusznego stwierdzenia niewłaściwości oraz przekazywania spraw, nie ma znaczenia dla oceny dopuszczalności stosowania art. 45 k.p.c. Przeciwdziałanie nieprawidłowemu przekazywaniu spraw uregulowane zostało w inny, właściwy sposób, a mianowicie przez stworzenie możliwości zaskarżenia postanowienia sądu pierwszej instancji przekazującego sprawę sądowi równorzędnemu lub niższemu (art. 394 § 1 k.p.c.) oraz przez wprowadzenie w art. 200 § 2 k.p.c. odnośnie do sądu wyższego rzędu wyjątku od zasady, że sąd, któremu sprawa została przekazana, jest związany prawomocnym postanowieniem o przekazaniu. Dopuszczenie możliwości stosowania art. 45 k.p.c. w sytuacji zaistniałej na skutek przekazania sprawy w trybie art. 200 § 1 k.p.c. równałoby się wprowadzeniu drugiego - nie przewidzianego w ustawie - wyjątku od zasady ustanowionej w art. 200 § 2 zdanie 1 k.p.c.Z przedstawionych względów Sąd Najwyższy postanowił jak w sentencji.