VII KZP 9/77

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia W. Żebrowski (sprawozdawca). Sędziowie: J. Szamrej, A. Żylewicz.Prokurator Prokuratury Generalnej: A. Kabat.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Ryszarda B. co do umieszczenia w ośrodku przystosowania społecznego, po rozpoznaniu przekazanego w trybie art. 390 § 1 k.p.k. przez Sąd Wojewódzki w Lublinie postanowieniem z dnia 14 lutego 1977 r. zagadnienia prawnego wymagającego zasadniczej wykładni ustawy:"Czy przed wydaniem orzeczenia o umieszczeniu skazanego w ośrodku przystosowania społecznego sąd powinien go wysłuchać w zakładzie karnym, jeżeli tam przebywa, czy też może poprzestać na zawiadomieniu skazanego o wszczęciu postępowania co do tego z jednoczesnym pouczeniem, że przysługuje mu w oznaczonym przez sąd terminie prawo złożenia w tym zakresie wyjaśnień na piśmie?"i po wysłuchaniu wniosku prokuratorauchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktycznePrzepis art. 106 § 4 k.k.w. stanowi, że przed wydaniem postanowienia w kwestii umieszczenia skazanego w ośrodku przystosowania społecznego sąd powinien wysłuchać skazanego oraz jego obrońcę. Wprawdzie powołany przepis nie przewiduje obowiązku wysłuchania skazanego, jednakże użyte w nim określenie: "powinien" wskazuje na to, że odstąpienie od dokonania tej czynności może nastąpić tylko wyjątkowo, gdy z ważnych powodów jest przeprowadzenie jest niemożliwe.Przebywanie skazanego w zakładzie karnym, nawet w okręgu innego sądu, nie stanowi przyczyny uniemożliwiającej wysłuchanie go, a zatem przed podjęciem decyzji w kwestii umieszczenia takiego skazanego w ośrodku przystosowania społecznego sąd powinien go wysłuchać. Należy przy tym zauważyć, że przewidziane w art. 106 § 4 k.k.w. wysłuchanie skazanego umożliwia sprawdzenie okoliczności faktycznych koniecznych do wydania postanowienia.W takich wypadkach nie ma przeszkód do dokonania tej czynności za pośrednictwem sądu wezwanego (art. 89 k.p.k. w związku z art. 1 § 2 k.k.w.).Jeżeli chodzi o sposób przeprowadzenia omawianej czynności (wysłuchania skazanego), to należy uznać, że dokonujący jej sąd obowiązany jest do bezpośredniego wysłuchania skazanego, a zatem nie może ograniczyć się do powiadomienia go o wszczęciu postępowania w tym względzie oraz pouczenia o możliwości złożenia wyjaśnień na piśmie. Dopuszczenie bowiem możliwości zastąpienia "wysłuchania" skazanego innymi czynnościami byłoby równoznaczne z przyjęciem wykładni ograniczającej zakres przewidzianego w art. 106 § 4 k.k.w. obowiązku sądu penitencjarnego, a także uprawnienia skazanego do złożenia wyjaśnień, o których mowa w cytowanym przepisie.