VI KZP 48/74

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia M. Budzianowski. Sędziowie: R. Kryże, J. Matysiak (sprawozdawca).Prokurator Prokuratury Generalnej: A. Ferenc.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Mariana K., oskarżonego z art. 167 § 1 k.k., po rozpoznaniu przekazanego na podstawie art. 390 § 1 k.p.k. przez Sąd Wojewódzki we Wrocławiu postanowieniem z dnia 11 października 1974 r. zagadnienia prawnego wymagającego zasadniczej wykładni ustawy:"Czy w wypadku umorzenia postępowania na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 1 (albo pkt 3) ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o amnestii (Dz. U. Nr 27, poz. 159) oskarżycielowi posiłkowemu przysługuje zwrot wyłożonych kosztów zastępstwa adwokackiego w pierwszej i drugiej instancji"?i po wysłuchaniu wniosku prokuratorauchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneStosownie do przepisu art. 15 ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o amnestii (Dz. U. Nr 27, poz. 159) postępowanie w zakresie stosowania amnestii prowadzi się zgodnie z przepisami kodeksu postępowania karnego, chyba że przepis szczególny ustawy o amnestii stanowi inaczej.Przepisu szczególnego regulującego zagadnienie kosztów zastępstwa adwokackiego ustawa o amnestii nie zawiera, a tym samym zagadnienie to pozostawia do rozstrzygnięcia przepisom kodeksu postępowania karnego.W myśl art. 549 § 1 pkt 1 k.p.k. w sprawach toczących się z oskarżenia prywatnego, a więc takich, w których oskarżyciel posiłkowy nie występuje, koszty postępowania w razie jego umorzenia ponoszą, w zależności od sytuacji, oskarżyciel prywatny, oskarżony albo jedna z tych stron, w myśl zaś pkt 2 art. 549 k.p.k. we wszystkich innych sprawach - Skarb Państwa, z wyjątkiem opłat na rzecz zespołów adwokackich, jeżeli w sprawie występowali obrońcy lub pełnomocnicy ustanowieni z wyboru.Pokrzywdzony może występować w charakterze oskarżyciela posiłkowego w sprawach o przestępstwa ścigane z oskarżenia publicznego (art. 44 § 1 k.p.k.) oraz w sprawach o przestępstwa ścigane z oskarżenia prywatnego, w których prokurator w trybie art. 50 § 1 k.p.k. - ze względu na interes społeczny - wszczął postępowanie.W tych sytuacjach oskarżyciel posiłkowy biorący udział w sprawie występuje w charakterze strony (art. 44 § 2 k.p.k.) oraz może udzielić pełnomocnictwa do zastępstwa adwokackiego. W myśl art. 543 k.p.k. koszty pełnomocnika wykłada w toku postępowania strona, która go ustanawia. Odnosi się to do oskarżyciela prywatnego, powoda cywilnego oraz oskarżyciela posiłkowego. Ze sformułowania przepisu art. 549 § 1 pkt 2 k.p.k. wynika, że opłaty na rzecz zespołów adwokackich z tytułu udziału w sprawie obrońców lub pełnomocników z wyboru ponoszą strony, które ich ustanowiły. Skoro poza tym przepis ten stanowi o pełnomocnikach bez wyszczególnienia ustanawiającej go strony, stwierdzić należy, że chodzi tu również o pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego.Powyższe względy przemawiają za słusznością poglądu, że w wypadku umorzenia postępowania karnego między innymi na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 1-3 ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o amnestii (Dz. U. Nr 27, poz. 159) podstawę orzeczenia w kwestii zwrotu kosztów pełnomocnika wyłożonych przez oskarżyciela posiłkowego stanowi przepis art. 549 § 1 pkt 2 k.p.k.Pogląd ten odnosi się również do umorzenia postępowania na podstawie art. 5 ust. 3 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o amnestii.