I PZ 7/75

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia W. Formański (sprawozdawca). Sędziowie: Z. Stypułkowska, A. Szczurzewski.SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu sprawy z powództwa Macieja S. przeciwko Zjednoczeniu Przemysłu Obrabiarskiego "Ponar" w W. o sprostowanie opinii na skutek zażalenia powoda na postanowienie Sądu Wojewódzkiego w Łodzi z dnia 31 stycznia 1975 r.,uchylił zaskarżone postanowienie (...).Uzasadnienie faktyczneWedług niespornych twierdzeń stron, decyzją pozwanego Zjednoczenia, mającego siedzibę w W., z dnia 31.I.1974 r. powód został odwołany ze stanowiska dyrektora Zakładu Remontowego Obrabiarek w G., przy czym z dniem 31.V.1974 r. ustał stosunek pracy między stronami. Strona pozwana wystawiła w dniu 3.XII.1974 r. opinię o pracy powoda, której fragment dotyczący jednej z przyczyn odwołania, mianowicie odroczenia wykonania kary pozbawienia wolności wymierzonej powodowi w sprawie nie mającej związku z wykonywaną pracą, godzi zdaniem powoda w jego dobre imię i wykracza poza potrzebę, dotyczy bowiem stanu z lutego 1974 r., podczas gdy opinia została wydana w grudniu tego roku.Na podstawie takiego stanu faktycznego powód w pozwie zgłoszonym do Sądu Wojewódzkiego w Łodzi wniósł o zobowiązanie Zjednoczenia do wydania opinii, z której rzeczony fragment byłby usunięty.Strona pozwana wniosła o oddalenie powództwa, wywodząc, że zamieszczenie krytykowanego fragmentu, odpowiadającego prawdzie, było konieczne, gdyż fragment ten zawierał informację o przyczynie rozwiązania stosunku pracy, zgodnie z dyspozycją § 4 ust. 2 pkt 2 zarządzenia nr 19 Prezesa Rady Ministrów w sprawie trybu przyjmowania do pracy na stanowiska kierownicze lub związane z odpowiedzialnością materialną (MP z 1962 r. Nr 20, poz. 86). Ponadto strona pozwana, z powołaniem się na przepis art. 27 k.p.c., wniosła o przekazanie sprawy Sądowi Wojewódzkiemu dla m. st. Warszawy, jako miejscowo właściwemu.Sąd Wojewódzki uwzględnił ostatnio wspomniany wniosek. Powód w zażaleniu, zarzucając uchybienie przepisowi art. 462 k.p.c., wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi Wojewódzkiemu w Łodzi do rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rozstrzygnięcie zażalenia zależy od wyjaśnienia dwóch podstawowych w sprawie kwestii: jakie przepisy prawa materialnego mają zastosowanie w niniejszej sprawie w związku z treścią art. XIII § 1 przep. wprow. k.p. i rozpatrywaniem roszczenia powoda po dniu 1 stycznia 1975 r. oraz jaki charakter ma zgłoszone przez powoda roszczenie - pracowniczy czy cywilnoprawny. Od rozstrzygnięcia tych dwóch problemów zależy, w świetle jakich przepisów proceduralnych sprawa podlega rozpoznaniu i w świetle jakich przepisów prawa materialnego zgłoszone roszczenie podlega ocenie.Z mocy art. I przep. wprow. k.p. kodeks pracy wszedł w życie z dniem 1 stycznia 1975 r. Nie oznacza to jednak, aby przepisy kodeksu pracy musiały być po tym dniu stosowane do wszystkich wypadków, których ze względu na swą treść dotyczą, ani też by przepisy dotychczasowe po tym dniu nie mogły być w żadnym wypadku stosowane. Czas obowiązywania ustawy bowiem nie jest tożsamy z czasowym zasięgiem jej stosowania, której to problematyki dotyczą przepisy międzyczasowe (intertemporalne), zawarte w ustawie.Przepisy wprowadzające kodeks pracy zawierają kilka tylko przepisów międzyczasowych (art. XIII, XVI-XXIV). Nie ma wśród nich przepisu asekuracyjnego, określającego, które prawo ma być stosowane, jeżeli mimo przyjętych zasad intertemporalnych istnieje wątpliwość, czy stosować prawo dotychczasowe, czy nowe. Najogólniejsza zasada międzyczasowa sformułowana jest w art. XIII § 1 przep wprow. k.p. W pozostałych przepisach zawarte są wyjątki od zasady określonej w art. XIII § 1, które jednak nie dotyczą zagadnienia będącego przedmiotem niniejszego sporu.Według art. XIII § 1 przep. wprow. k.p. do stosunków pracy nawiązanych przed dniem wejścia w życie kodeksu pracy stosuje się przepisy tego kodeksu. Ma więc tu zastosowanie zasada międzyczasowa, odnosząca się powszechnie do zobowiązań o charakterze trwałym, jakimi są niewątpliwie zobowiązania ze stosunków pracy. Ustawodawcy zależy na tym, by jego nowe unormowania weszły w życie jak najprędzej. Na przeszkodzie temu stałaby zasada stosowania przepisów obowiązujących w chwili powstania zobowiązania, aż do czasu jego wygaśnięcia. W odniesieniu przeto do zobowiązań trwałych, istniejących w chwili wejścia w życie nowych przepisów, przyjmowano zasadę, że poczynając od tego dnia bądź od określonej daty stosuje się do nich nowe przepisy. Tak było pod rządem kodeksu zobowiązań (art. XLII przep. wprow. k.z.), jak i pod rządem kodeksu cywilnego (art. L przep. wprow. k.c.). Nie inaczej należy tłumaczyć art. XIII § 1 przep. wprow. k.p., który posługując się określeniem "do stosunków pracy" ma na myśli stosunki pracy nawiązane wprawdzie przed wejściem w życie kodeksu pracy, lecz jeszcze istniejące w chwili jego wejścia w życie. Do roszczeń natomiast ze stosunków pracy nawiązanych przed dniem 1 stycznia 1975 r., które jednak uległy rozwiązaniu lub wygaśnięciu przed tą datą, mają zastosowanie przepisy dotychczasowe, zgodnie z zasadą niedziałania ustawy wstecz, wynikającą z art. 3 k.c., który to przepis ma odpowiednie zastosowanie do stosunków pracy na podstawie art. 300 k.p.Ponieważ w sprawie jest niesporne, że stosunek pracy między stronami ustał przed wejściem w życie kodeksu pracy, jak również zdarzenie w postaci wydania kwestionowanej opinii nastąpiło przed tą datą, to do wypadku niniejszego mają zastosowanie przepisy dotychczasowe, zarówno prawa materialnego, jak i procesowego.Powód może zatem dochodzić w drodze sądowej sprostowania opinii i naprawienia ewentualnej szkody na podstawie przepisów kodeksu cywilnego. Sąd powszechny rozpoznaje taką sprawę, stosując przepisy o postępowaniu w sprawach o roszczenia pracowników (art. 459-476 k.p.c). Zgłoszone bowiem przez powoda roszczenie było traktowane pod rządem przepisów dotychczasowych jako roszczenie o charakterze pracowniczym. We wskazanym zaś postępowaniu pracownik z mocy art. 462 k.p.c. mógł wytoczyć powództwo bądź przed sąd właściwości ogólnej pozwanego, bądź przed sąd, w którego okręgu praca jest, była lub miała być wykonywana, bądź też przed sąd, w którego okręgu znajduje się zakład pracy.Jak z powyższych przesłanek wynika, zarówno wytoczenie powództwa, jak i zawiśnięcie sporu przed Sądem Wojewódzkim w Łodzi było zgodne z prawem. Zaskarżone przeto postanowienie, jako naruszające przepisy art. 462 k.p.c., podlegało w wyniku słusznego zażalenia powoda uchyleniu (art. 388 § 1 w związku z art. 397 § 2 k.p.c.).