I PZP 6/75

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Wasilewski (sprawozdawca). Sędziowie: M. Piekarski, T. Szymanek.SentencjaSąd Najwyższy, w sprawie z powództwa Jana L. przeciwko Gminnej Spółdzielni "Samopomoc Chłopska" w S. o zapłatę, po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym następującego zagadnienia prawnego przekazanego przez Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi postanowieniem z dnia 25 lutego 1975 r. do. rozstrzygnięcia w trybie art. 66 § 1 ustawy o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych:"1) Czy sąd pracy i ubezpieczeń społecznych powinien zastosować art. 63 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 39, poz. 231) w sytuacji, gdy zakładowa komisja rozjemcza rozpoznała sprawę nie należącą do jej kompetencji, a przekazaną jej uprzednio przez sąd powszechny?2) Czy art. 259 § 2 kodeksu pracy odnosi się tylko do postanowień okręgowego sądu pracy i ubezpieczeń społecznych (art. 51 ustawy z dnia 24 października 1974 r. o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych), czy także dotyczy postanowień wydanych przez sąd powszechny?",udzielił następującej odpowiedzi:Z mocy art. 259 S 2 k.p. komisja rozjemcza jest związana przekazaniem jej sprawy do rozpoznania przez sąd powszechny.Okręgowy sąd pracy i ubezpieczeń społecznych nie może uchylić - na podstawie art. 63 S 1 pkt 1 ustawy o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych - orzeczenia komisji rozjemczej w sprawie przekazanej jej według właściwości przez sąd powszechny z tej przyczyny, że organ orzekający rozpoznał sprawę nie podlegającą jego kompetencji.Uzasadnienie faktycznePrzedstawione przez Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, na podstawie art. 66 § 1 ustawy o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych, do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu zagadnienie prawne wynikło na tle następującego stanu faktycznego.Strony zawarły umowę agencyjną o prowadzenie punktu sprzedaży. Agent wniósł pozew do Sądu Powiatowego o wynagrodzenie z tej umowy.Sąd Powiatowy uznał, że przedmiotem sporu jest roszczenie ze stosunku pracy, i na podstawie art. 463 § 1 k.p.c. przekazał sprawę według właściwości komisji rozjemczej. Komisja rozjemcza rozpoznała sprawę. Agent odwołał się od orzeczenia komisji rozjemczej do Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych. Sąd ten, stwierdziwszy, że spory o roszczenia z umów agencyjnych nie podlegają kompetencji komisji rozjemczych, miał wątpliwość, czy w opisanej sytuacji jest władny uchylić zaskarżone orzeczenie z powodu braku właściwości do rozpoznania sprawy i przekazać sprawę sądowi powszechnemu.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Z art. 259 § 2 k.p. wynika, że komisja rozjemcza rozpatrzy sprawę przekazaną jej według właściwości przez sąd, choćby uprzednio uznała się za niewłaściwą w tej sprawie. Treść tego przepisu nie uzasadnia wniosku, że normuje on jedynie skutki przekazania sprawy komisji rozjemczej przez okręgowy sąd pracy i ubezpieczeń społecznych. Z mocy bowiem art. 242 pkt 5 k.p. na określenie tego sądu w kodeksie pracy przyjęta została nazwa "sąd pracy i ubezpieczeń społecznych". Przykładowo można tu wymienić art. 263 k.p. i art. 271 k.p. Jeżeli więc w art. 259 § 2 k.p. użyto nazwy "sąd", to z tego wynika, że ustawodawca miał na uwadze nie tylko okręgowe sądy pracy i ubezpieczeń społecznych, ale także i inne sądy. Za takim wnioskiem przemawia też wykładnia celowościowa art. 259 § 2 k.p. Powołanie odrębnych organów do rozpatrywania spraw o roszczenia pracowników ze stosunku pracy stwarza możliwość powstawania sporów o właściwość między tymi organami a sądami powszechnymi.Do rozstrzygania tych sporów ani przepisy kodeksu pracy, ani inne obowiązujące przepisy nie ustanawiają specjalnego organu. Artykuł 259 § 2 k.p. ma na celu zapobieganie negatywnym sporom kompetencyjnym pomiędzy sądami powszechnymi a komisjami rozjemczymi. Z mocy tego przepisu przekazanie sprawy komisji rozjemczej według właściwości przez sąd powszechny jest dla niej wiążące i ma ona obowiązek rozpoznania sprawy przekazanej. Prawomocne postanowienie sądu powszechnego przesądza zatem o właściwości komisji rozjemczej w sprawie.Od wydanego w takiej sprawie orzeczenia komisji rozjemczej na podstawie art. 271 § 1 k.p. przysługuje odwołanie do okręgowego sądu pracy i ubezpieczeń społecznych. Sąd ten, rozpoznając odwołanie, nie może uchylić zaskarżonego orzeczenia z tej przyczyny, że rozpatrzenie sprawy nie podlegało kompetencji komisji rozjemczej. Przepis art. 63 § 1 ustawy o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych nie ma w takim wypadku zastosowania, ponieważ po przekazaniu przez sąd powszechny sprawy według właściwości komisji rozjemczej organ ten z mocy art. 259 § 1 k.p. był kompetentny do jej rozpoznania.Przeciwko odmiennemu stanowisku przemawiają też względy społeczne oraz obowiązek racjonalnego działania organów powołanych do rozstrzygania sporów. Komisji rozjemczej nie przysługują uprawnienia do podważania zasadności orzeczenia sądu powszechnego o przekazaniu jej sprawy i musi tę sprawę rozpoznać. Pogląd, iż może to uczynić dopiero w postępowaniu odwoławczym sąd pracy i ubezpieczeń społecznych, nie ma prawnego i społecznego uzasadnienia.Z rozpoznaniem sprawy wiążą się różne czynności absorbujące organ rozpatrujący spór oraz osoby uczestniczące w postępowaniu. Z uwagi na treść art. 259 § 1 k.p. uczestnicy postępowania powinni mieć uzasadnione przekonanie, że sprawa jest rozpoznawana przez organ uprawniony. Zniweczenie w instancji odwoławczej wyników dotychczasowego postępowania, które toczyło się przed komisją rozjemczą zgodnie z art. 259 § 1 k.p., po przekazaniu jej sprawy do rozpoznania, nie dałoby się pogodzić z ekonomią i celem rozpatrywania sporów.W rozważanej sytuacji nie ma też zastosowania art. 50 ustawy o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych. Przepis ten określa skutki przekazania sprawy według właściwości sądowi powszechnemu przez okręgowy sąd pracy i ubezpieczeń społecznych. Dotyczy on wypadków, gdy sąd pracy i ubezpieczeń społecznych jest niewłaściwy do rozpoznania sprawy. Taka sytuacja nie istnieje wówczas, gdy sąd pracy i ubezpieczeń społecznych rozpoznaje odwołanie od orzeczenia komisji rozjemczej, której kompetencje do rozpatrzenia sprawy wynikały z art. 259 § 1 k.p.