VI KZP 45/75

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia W. Żebrowski. Sędziowie: J. Cieślak, S. Fornalik (sprawozdawca).Prokurator Prokuratury Generalnej: A. Ferenc.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Ryszarda H. po rozpoznaniu przekazanego w trybie art. 390 § 1 k.p.k. przez Sąd Wojewódzki w Łodzi postanowieniem z dnia 20 listopada 1975 r. zagadnienia prawnego wymagającego zasadniczej wykładni ustawy:"Od kogo należy zasądzić koszty postępowania odwoławczego poniesione przez oskarżyciela posiłkowego w wypadku nieuwzględnienia rewizji wniesionej tylko przez prokuratora na niekorzyść oskarżonego?"i po wysłuchaniu wniosku prokuratora uchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktycznePrzepis art. 554 k.p.k. określa, jakie wydatki należą do kosztów postępowania.Wlicza się do nich między innymi opłaty na rzecz zespołu adwokackiego z tytułu udziału w sprawie jednego pełnomocnika strony. Kwestie zaś związane z ponoszeniem kosztów postępowania w sprawach toczących się z oskarżenia publicznego regulują przepisy art. 547 § 1, art. 548, 549 § 1 pkt 2, art. 550 § 1 k.p.k.Wynikające z powyższych przepisów zasady ponoszenia kosztów postępowania przez oskarżonego lub Skarb Państwa w zależności od orzeczenia uniewinniającego, skazującego albo umarzającego postępowanie odnoszą się nie tylko do postępowania przed sądem pierwszej instancji, ale dotyczą również postępowania przed sądem odwoławczym.Wyjątek od tych ogólnych zasad regulujących zagadnienie ponoszenia kosztów postępowania stanowi unormowanie zawarte w art. 551 k.p.k., odnoszące się wyłącznie do postępowania odwoławczego. Unormowanie to nakładające obowiązek ponoszenia kosztów postępowania przez Skarb Państwa dotyczy wyłącznie sytuacji, gdy nie został uwzględniony nawet w części środek odwoławczy wniesiony na niekorzyść oskarżonego tylko przez oskarżyciela publicznego (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 19 grudnia 1973 r. - VI KZP 48/73, OSNKW 1974, z. 3, poz. 34).Z tego względu ustawa wskazuje wyraźnie, że w takim wypadku powinien ponieść koszty postępowania odwoławczego tylko ten, kto wniósł środek odwoławczy na niekorzyść oskarżonego; odpada bowiem ratio legis obciążenia kosztami postępowania odwoławczego oskarżonego, który postępowania tego nawet w części nie spowodował. Za takim poglądem przemawia również wynikające z art. 551 § 2 k.p.k. uregulowanie kwestii ponoszenia kosztów w wypadku cofnięcia środka odwoławczego. Ustalona tam zasada ponoszenia kosztów przez stronę, która środek odwoławczy cofnęła, nie dotyczy kosztów spowodowanych przez oskarżyciela publicznego lub posiłkowego.Stanowisko powyższe nie pozostaje w sprzeczności z art. 549 § 1 pkt 2 k.p.k. Unormowanie bowiem zawarte w tym przepisie dotyczy innej sytuacji procesowej niż określona w art. 551 § 1 k.p.k. Przewidziane w art. 549 § 1 pkt 2 k.p.k. ograniczenie obowiązku Skarbu Państwa w zakresie ponoszenia kosztów postępowania jest na tle unormowanego tam wypadku zupełnie zrozumiałe. Jeżeli bowiem oskarżony został uniewinniony lub umorzono postępowanie, to byłoby pozbawione słuszności zasądzenie od oskarżonego lub Skarbu Państwa na rzecz oskarżyciela posiłkowego kosztów związanych z udziałem w sprawie ustanowionego przez niego pełnomocnika.