IV PZP 4/76

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia T. Szymanek (sprawozdawca). Sędziowie: E. Brzeziński, M. Rafacz-Krzyżanowska.SentencjaSąd Najwyższy, w sprawie z powództwa Przedsiębiorstwa Handlowo-Usługowego w B. przeciwko Romanowi M. o zapłatę, po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Wojewódzki w Bydgoszczy postanowieniem z dnia 27 maja 1976 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 391 k.p.c."Czy w przypadku rozpoczęcia biegu prekluzji, którego termin nie minął przed wejściem w życie kodeksu pracy, bieg przedawnienia pod rządem kodeksu pracy rozpoczyna się od dnia rozpoczęcia biegu prekluzji, czy też od dnia wejścia w życie kodeksu pracy?"powziął następującą uchwałę:Bieg terminu przedawnienia przewidzianego w art. 291 § 2 k.p. rozpoczyna się z dniem wejścia w życie kodeksu pracy (1 stycznia 1975 r.), jeżeli do tej daty nie upłynął termin prekluzyjny z art. 473 k.z.Uzasadnienie faktycznePaństwowe Biuro Notarialne w B. na skutek pozwu wniesionego przez Przedsiębiorstwo Handlowo-Usługowe "Arged" orzekło, że pozwany Roman M. powinien zapłacić powodowi kwotę 1.938 zł z odsetkami i kosztami procesu.Na skutek sprzeciwu pozwanego od powyższego nakazu zapłaty Sąd Rejonowy w Bydgoszczy oddalił powództwo ze względu na upływ terminu rocznego od dnia, w którym powód dowiedział się o wyrządzeniu przez pozwanego szkody. Przy rozpoznawaniu rewizji przez Sąd Wojewódzki od powyższego wyroku powstało następujące zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości, a mianowicie: czy w przypadku rozpoczęcia biegu prekluzji, którego termin nie minął przed dniem wejścia w życie kodeksu pracy, bieg przedawnienia pod rządem kodeksu pracy rozpoczyna się od dnia rozpoczęcia biegu prekluzji, czy też od dnia wejścia w życie kodeksu pracy.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy na powyższe pytanie udzielił odpowiedzi jak w sentencji uchwały i następująco uzasadnił swoje stanowisko:Z dniem 1 stycznia 1975 r. został uchylony (art. IV § 1, pkt 18) art. XII § 2 i 3 przepisów wprowadzających kodeks cywilny oraz utrzymany w mocy tym przepisem art. 473 kodeksu zobowiązań.Wymieniony przepis został zastąpiony przez przepisy art. 291-295 kodeksu pracy, normujące w sposób jednolity i kompleksowy instytucję przedawnienia roszczeń.Ustanawia się mianowicie dla roszczeń ze stosunku pracy termin trzyletni, jako podstawowy termin przedawnienia, liczony od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne, termin ten dotyczy roszczeń tak pracowników, jak i zakładów pracy.Jednakże roszczenia zakładu pracy w stosunku do pracownika ulegają przedawnieniu w terminie jednorocznym. Bieg tego terminu rozpoczyna się od chwili powzięcia wiadomości o wyrządzeniu przez pracownika szkody, samo jednak przedawnienie nie może biec dłużej niż do upływu 3 lat od wyrządzenia szkody (art. 291 § 2 k.p.).Sąd Rejonowy z powołaniem się właśnie na wymieniony wyżej przepis oddalił powództwo, lecz błędnie przyjął bieg rocznego przedawnienia.Pogląd Sądu Rejonowego co do biegu rocznego przedawnienia jest niewadliwy, jeżeli jego początek rozpoczyna się pod rządami kodeksu pracy. Tymczasem powzięcie wiadomości o szkodzie przez pracodawcę - powodowe Przedsiębiorstwo - miało miejsce w okresie przed wejściem w życie przepisów kodeksu pracy.W takim stanie faktycznym - przy stosowaniu przepisów o przedawnieniu - istotne znaczenie mają przepisy intertemporalne. Statuują one szereg zasad, bliżej określonych w art. XXII przep. wprow. k.p.Zgodnie z tym przepisem roszczenia nie sprekludowane w dniu wejścia w życie kodeksu pracy nie mogą już po dniu 1 stycznia 1975 r. ulec prekluzji, podlegają więc tylko przepisom o przedawnieniu. Bieg zaś przedawnienia terminów kodeksu pracy krótszych niż według przepisów dotychczasowych rozpoczyna się z dniem wejścia w życie kodeksu pracy. Roszczenie objęte pozwem - w chwili wejścia w życie kodeksu pracy - nie zostało sprekludowane, a zatem bieg przedawnienia tego roszczenia rozpoczyna się z dniem wejścia w życie kodeksu pracy, ponieważ dotychczas obowiązujące przepisy nie przewidywały rocznego terminu przedawnienia roszczeń zakładu pracy względem pracownika, a kodeks pracy nie zna instytucji prekluzji.